Ngân hàng là gì? Ngân hàng làm những việc gì cho người dân?
Gửi tiết kiệm, vay mua nhà, chuyển khoản hay quẹt thẻ đều đi qua ngân hàng. Hiểu ngân hàng làm gì giúp bạn đọc đúng các con số lãi suất và phí.
Ngân hàng là tổ chức tín dụng được cấp phép để nhận tiền gửi của người dân và doanh nghiệp, dùng nguồn tiền đó cho vay, và cung ứng dịch vụ thanh toán như chuyển khoản, thẻ. Ngân hàng kiếm tiền chủ yếu từ chênh lệch giữa lãi cho vay và lãi trả cho người gửi, cộng với phí dịch vụ. Ở Việt Nam, các ngân hàng hoạt động theo Luật Các tổ chức tín dụng và chịu sự quản lý của Ngân hàng Nhà nước.
Ngân hàng làm những việc gì?
Theo Luật Các tổ chức tín dụng, ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện các hoạt động ngân hàng. Với người dân, có thể hiểu gọn qua ba việc chính:
- Nhận tiền gửi: bạn gửi tiền không kỳ hạn hoặc có kỳ hạn và được trả lãi. Xem tiền gửi có kỳ hạn là gì.
- Cấp tín dụng: cho vay, phát hành thẻ tín dụng, bảo lãnh. Người vay trả lại gốc và lãi theo hợp đồng.
- Dịch vụ thanh toán: mở tài khoản, chuyển khoản, thẻ, thu chi hộ.
Ngoài ra ngân hàng còn mua bán ngoại tệ, cung cấp dịch vụ ngân hàng số và nhiều sản phẩm khác tuỳ giấy phép.
Ngân hàng kiếm tiền từ đâu?
Nguồn thu lớn nhất là chênh lệch lãi suất: ngân hàng trả lãi cho người gửi ở mức thấp hơn và cho vay ở mức cao hơn. Phần chênh lệch phải đủ bù chi phí vận hành, rủi ro khách hàng không trả nợ và tạo ra lợi nhuận.
Giả sử ngân hàng nhận 100 tỷ đồng tiền gửi với lãi bình quân 5%/năm và cho vay lại với lãi bình quân 9%/năm. Chênh lệch khoảng 4 điểm phần trăm là phần ngân hàng dùng để trả lương, thuê trụ sở, trích lập dự phòng nợ xấu và có lãi. Con số chỉ minh hoạ, không phải của ngân hàng cụ thể nào.
Nguồn thu thứ hai là phí dịch vụ: phí chuyển tiền, phí thẻ, phí bảo lãnh, chênh lệch mua bán ngoại tệ.
Ở Việt Nam có những loại ngân hàng nào?
| Loại | Đặc điểm chính |
|---|---|
| Ngân hàng Nhà nước Việt Nam | Ngân hàng trung ương. Không nhận tiền gửi hay cho vay người dân; điều hành chính sách tiền tệ, cấp phép và giám sát các ngân hàng. |
| Ngân hàng thương mại | Loại người dân giao dịch hằng ngày: nhận tiền gửi, cho vay, thanh toán, thẻ. |
| Ngân hàng chính sách | Hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, cho vay các đối tượng chính sách theo quy định của Nhà nước. |
| Ngân hàng hợp tác xã | Ngân hàng của hệ thống quỹ tín dụng nhân dân, hỗ trợ và điều hoà vốn cho các quỹ này. |
| Chi nhánh ngân hàng nước ngoài | Ngân hàng nước ngoài được phép hoạt động tại Việt Nam qua chi nhánh. |
Danh sách các ngân hàng đang hoạt động, kèm mã và thông tin cơ bản, xem tại danh sách ngân hàng.
Tiền gửi ở ngân hàng an toàn đến đâu?
Ngân hàng phải tuân thủ các tỷ lệ bảo đảm an toàn do Ngân hàng Nhà nước quy định và chịu thanh tra, giám sát. Bên cạnh đó, tiền gửi của cá nhân tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi được bảo hiểm tối đa 125 triệu đồng cho một người tại một tổ chức, theo Quyết định 32/2021/QĐ-TTg.
Chi tiết phạm vi được bảo hiểm: bảo hiểm tiền gửi là gì. Để hiểu cách Ngân hàng Nhà nước tác động tới lãi suất, đọc lãi suất điều hành là gì.
Người mới nên bắt đầu từ đâu?
- Mở một tài khoản thanh toán để nhận lương và chuyển khoản.
- Tìm hiểu lãi suất %/năm trước khi so sánh các ngân hàng.
- Xem bảng lãi suất tiết kiệm để biết mặt bằng lãi hiện tại.
Dữ liệu và công cụ liên quan
Bài cùng chủ đề
Câu hỏi thường gặp
Những thắc mắc phổ biến khi so sánh và lựa chọn dịch vụ ngân hàng.
Ngân hàng Nhà nước có nhận tiền gửi của người dân không?
Không. Ngân hàng Nhà nước là ngân hàng trung ương, làm việc với các tổ chức tín dụng và Chính phủ. Người dân gửi tiền, vay tiền tại các ngân hàng thương mại.
Ngân hàng và công ty tài chính khác nhau thế nào?
Cả hai đều là tổ chức tín dụng, nhưng công ty tài chính là tổ chức tín dụng phi ngân hàng: được cho vay, phát hành thẻ tín dụng nhưng phạm vi hoạt động hẹp hơn ngân hàng, và không được nhận tiền gửi của cá nhân như ngân hàng.
Làm sao biết một ngân hàng có được cấp phép không?
Đối chiếu tên ngân hàng với danh sách tổ chức tín dụng do Ngân hàng Nhà nước công bố, và chỉ giao dịch qua trụ sở, ứng dụng, tổng đài chính thức của ngân hàng.
Nguồn và cập nhật
- Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2024).
- Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2012.
- Quyết định 32/2021/QĐ-TTg về hạn mức trả tiền bảo hiểm.
Cập nhật lần cuối ngày 24/09/2026.
Bài viết mang tính giải thích chung, không phải tư vấn tài chính cho trường hợp cụ thể. Điều kiện, lãi suất và phí thực tế theo hợp đồng và biểu phí của từng ngân hàng; quy định pháp luật có thể được sửa đổi — hãy kiểm tra văn bản hiện hành trước khi quyết định.
