Từ ngày 1/8, khách hàng cá nhân sử dụng ví điện tử VETC, ePass phải trả 6.600 đồng/tháng, tương đương 79.200 đồng/năm. Khách hàng tổ chức chịu mức 66.000 đồng/tháng, tức 792.000 đồng/năm.
Thị trường thu phí không dừng (ETC) tại Việt Nam có hai doanh nghiệp cung cấp dịch vụ gồm VETC nằm trong hệ sinh thái của Tasco và ePass thuộc Viettel.
Vì sao trước đây không thu, nay lại thu?
Trao đổi với Tuổi Trẻ, Công ty TNHH Thu phí tự động VETC cho rằng việc thu phí xuất phát từ thay đổi mô hình vận hành sau Nghị định 119/2024. Doanh nghiệp hiện có gần 5 triệu phương tiện dán thẻ VETC. Trong số này, khoảng 2,6 triệu ví điện tử VETC đã hoàn tất định danh, liên kết tài khoản ngân hàng và thuộc diện áp dụng phí. VETC khẳng định đây là khoản để bù chi phí vận hành ví điện tử, "không phải nguồn lợi nhuận".
Tuy nhiên, khi được hỏi với 2,6 triệu tài khoản hiện có, tổng số tiền dự kiến thu mỗi tháng, mỗi năm là bao nhiêu và chi phí thực tế để duy trì bình quân một tài khoản như thế nào, VETC chưa cung cấp con số. Theo VETC, điểm khởi đầu của khoản phí nằm ở việc thay đổi cách thanh toán ETC.
Trước Nghị định 119, tài khoản thu phí vừa chứa tiền của chủ xe, vừa dùng tiền đó để thanh toán mỗi lần phương tiện qua trạm.
Theo mô hình mới, tài khoản này được chuyển thành tài khoản giao thông không chứa tiền.
Để qua trạm, tài khoản giao thông phải kết nối với một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt. VETC sau đó phát triển ví điện tử VETC để thực hiện chức năng thanh toán.
Theo doanh nghiệp, việc vận hành ví làm phát sinh nhiều nhóm chi phí mới như định danh khách hàng (KYC), duy trì tài khoản bảo đảm thanh toán tại ngân hàng, kết nối và đối soát giao dịch...
VETC nhấn mạnh khoản mà "ít khách hàng biết" là mỗi lần người dùng nạp tiền vào ví VETC, doanh nghiệp phải trả phí cho ngân hàng.
Trong thời gian đầu chuyển đổi, VETC đã tự chi trả các khoản này, chưa thu của khách hàng để họ có thời gian định danh, liên kết tài khoản và làm quen với hình thức mới.
Đến nay, khi số người dùng và khối lượng giao dịch tăng, cùng yêu cầu về bảo mật, kết nối cao hơn, doanh nghiệp quyết định thu phí.
VETC cho biết khách hàng vẫn được miễn phí nạp, rút và chuyển tiền giữa các ví VETC. Với 2,6 triệu tài khoản chịu phí, đại diện VETC cho biết mức 6.600 đồng và 66.000 đồng được xây dựng dựa trên chi phí thực tế, gồm tiền trả ngân hàng, công nghệ, bảo mật, đối soát giao dịch, hóa đơn điện tử và chăm sóc khách hàng.
Theo Luật Giá 2023, VETC cho rằng dịch vụ ví điện tử không thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá, do đó doanh nghiệp được quyền tự định giá và có nghĩa vụ công khai.
Khi Tuổi Trẻ đề nghị cho biết chi phí bình quân trên một tài khoản và số tiền dự kiến thu từ khoảng 2,6 triệu tài khoản đủ điều kiện, VETC không đưa ra số liệu cụ thể.
Doanh nghiệp cho biết sẵn sàng cung cấp bảng cấu thành chi phí và giải trình với cơ quan quản lý khi được yêu cầu.
Việc thiếu các con số này khiến chưa thể tính chính xác VETC sẽ thu bao nhiêu từ biểu phí mới, bởi 2,6 triệu tài khoản gồm cả cá nhân và tổ chức, với hai mức phí khác nhau.
Xe không qua trạm vẫn thu phí vì tài khoản luôn "sẵn sàng thanh toán"
Ghi nhận của Tuổi Trẻ, nhiều tranh luận đang diễn ra trên mạng xã hội là chủ xe vẫn phải đóng phí trong tháng không hề sử dụng ETC.
VETC xác nhận khoản 6.600 đồng được thu định kỳ hằng tháng theo biểu phí đã công bố, kể cả khi tài khoản không phát sinh giao dịch qua trạm.
Doanh nghiệp giải thích phần lớn chi phí duy trì ví là cố định và phát sinh ở cấp tài khoản, không phụ thuộc việc khách hàng đi nhiều hay ít.
Dù chiếc xe nằm nhà cả tháng, VETC vẫn phải duy trì kết nối ngân hàng, bảo mật, lưu trữ dữ liệu định danh, hạ tầng hoạt động 24/7 và bộ máy hỗ trợ. Ví vẫn ở trạng thái sẵn sàng thanh toán nên chi phí vận hành vẫn tồn tại.
Điều này đồng nghĩa một người chỉ đi cao tốc vài lần trong năm vẫn có thể phải trả đủ 79.200 đồng phí quản lý ví cho 12 tháng nếu duy trì dịch vụ. Đơn vị này thừa nhận đây là mối quan tâm của nhóm khách hàng ít di chuyển và cho biết đang nghiên cứu các chương trình quyền lợi phù hợp hơn.
Doanh nghiệp 2 xe hay 200 xe vẫn có thể cùng trả 66.000 đồng
Vì sao doanh nghiệp phải trả 66.000 đồng, cao gấp 10 lần mức áp dụng với cá nhân, dù một tài khoản có thể quản lý rất ít hoặc rất nhiều xe?
"Đây là điểm VETC muốn nhấn mạnh vì đang có nhiều hiểu nhầm phí được tính theo tài khoản ví đã định danh và đăng ký, không tính theo số lượng phương tiện" - đại diện VETC, phản hồi câu hỏi của Tuổi Trẻ.
VETC lý giải tài khoản doanh nghiệp thường có khối lượng giao dịch lớn hơn, nhiều hóa đơn điện tử hơn, đồng thời phát sinh nhu cầu đối soát, báo cáo và hỗ trợ chuyên biệt. Khoản phí không tính theo số lượng xe, mà theo số tài khoản ví điện tử VETC đã định danh và đăng ký.
Điều đó có nghĩa một doanh nghiệp vận tải quản lý 100 xe trên một ví chỉ trả 66.000 đồng/tháng. Một doanh nghiệp có vài xe nhưng dùng một tài khoản tổ chức cũng trả mức tương tự.
Theo VETC, cách tính này có lợi cho doanh nghiệp vận tải quy mô lớn bởi số xe càng nhiều, chi phí bình quân trên mỗi xe càng thấp. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp quy mô nhỏ vẫn phải chịu mức phí tổ chức 66.000 đồng.
VETC chưa công bố chi phí bình quân cụ thể để cho thấy vì sao một tài khoản tổ chức có mức phí cao gấp 10 lần tài khoản cá nhân.
Nếu doanh nghiệp mở nhiều ví cho các chi nhánh hoặc mục đích quản lý khác nhau, mỗi ví đủ điều kiện sẽ được tính phí riêng.
VETC khẳng định chủ phương tiện không bắt buộc phải dùng ví điện tử VETC. Đây là điểm quan trọng bởi tài khoản giao thông và ví VETC là hai khái niệm khác nhau.
Theo doanh nghiệp, khách hàng có thể giữ nguyên thẻ VETC và tài khoản giao thông nhưng không sử dụng ví điện tử VETC.
Thay vào đó, người dùng có thể liên kết thẻ tín dụng để thanh toán phí đường bộ. Với phương án này, VETC hiện không thu phí quản lý 6.600 đồng/tháng.
Tuy nhiên, ngân hàng hoặc tổ chức phát hành thẻ có thể áp dụng phí riêng. Vì vậy, việc không trả phí quản lý cho VETC chưa đồng nghĩa mọi phương án thay thế đều hoàn toàn miễn phí.
Khách hàng cũng có thể đóng ví VETC. Doanh nghiệp cho biết số dư còn lại sẽ được hoàn trả và không thu phí đóng ví.
Nếu muốn rời VETC hoàn toàn để chuyển sang nhà cung cấp ETC khác, khách hàng cũng có quyền thực hiện theo điều kiện, thủ tục của dịch vụ.
VETC nói mong muốn giữ chân khách hàng "bằng chất lượng dịch vụ chứ không bằng ràng buộc".
Hai nhà cung cấp cùng thu phí, khách hàng còn bao nhiêu lựa chọn?
Câu chuyện quyền lựa chọn được đặt ra trong bối cảnh thị trường ETC hiện chủ yếu có VETC và ePass.
Khi được hỏi việc số nhà cung cấp ít và các đơn vị cùng áp dụng phí quản lý có làm hạn chế lựa chọn của người dùng hay không, VETC cho biết chính sách giá được doanh nghiệp quyết định độc lập, dựa trên chi phí vận hành thực tế và tuân thủ pháp luật cạnh tranh.
VETC không bình luận về biểu phí của đơn vị khác. Doanh nghiệp cho rằng khách hàng vẫn có nhiều lựa chọn như tiếp tục dùng ví VETC và trả phí; giữ thẻ VETC nhưng liên kết thẻ tín dụng; đóng ví và nhận lại tiền; hoặc chuyển sang một nhà cung cấp ETC khác.
"Chúng tôi cam kết tiếp tục đối thoại với khách hàng, các doanh nghiệp vận tải và hiệp hội ngành nghề, cũng như báo cáo, cung cấp thông tin đầy đủ cho cơ quan quản lý khi được yêu cầu" - đại diện VETC chia sẻ.
