Bảo đảm tính khả thi của pháp luật, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân

Trước đó, vào đầu buổi sáng 23/10, Quốc hội đã nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra 6 dự án luật: Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi); Luật Văn bản quy phạm pháp luật; Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); Luật Đấu thầu (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân và báo cáo về tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 206/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật.

Điều hành phiên thảo luận tổ vào sáng 23/10, đồng chí Nguyễn Duy Lâm - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh đề nghị các đại biểu tập trung nghiên cứu, thảo luận sâu về các nội dung theo chương trình kỳ họp; nhất là các vấn đề liên quan đến tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của hệ thống pháp luật; thẩm quyền, trách nhiệm trong trưng mua, trưng dụng tài sản; quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và các giải pháp tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật; góp phần hoàn thiện các dự án luật và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.

Làm rõ trách nhiệm, bảo đảm quyền lợi của người có tài sản

Thảo luận về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), đại biểu đề nghị quy định cụ thể hơn về điều kiện, phạm vi miễn, giảm trách nhiệm đối với người thực thi công vụ trong tình huống cấp bách, nhưng không làm ảnh hưởng đến quyền được thanh toán, hoàn trả tài sản và bồi thường của người có tài sản.

Rà soát kỹ quy định chuyển tiếp, trách nhiệm của cơ quan, cá nhân và cơ chế tài chính trong quá trình tổ chức thực hiện, tránh phát sinh khoảng trống pháp lý hoặc khó khăn khi áp dụng. Đối với người được huy động để vận hành, điều khiển tài sản trưng dụng, cần làm rõ chế độ tiền công, nguồn kinh phí chi trả, trường hợp thu nhập không ổn định và các chế độ đối với thân nhân khi người được huy động tử vong; bổ sung yêu cầu về an toàn, chuyên môn và bảo mật trong quá trình thực hiện.

Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thành Đồng - Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh Hà Tĩnh đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về điều kiện, trường hợp trưng mua, trưng dụng; giá, thời hạn, phương thức thanh toán; bồi thường thiệt hại và điều khoản chuyển tiếp, bảo đảm các quy định và dẫn chiếu chính xác, thống nhất, thuận lợi trong áp dụng.

Bên cạnh đó, làm rõ việc chấm dứt hiệu lực của luật hiện hành khi luật mới có hiệu lực; quy định cụ thể cơ chế bảo đảm, bố trí và thanh toán kinh phí theo phân cấp ngân sách; nhất là trường hợp cấp xã phải trưng dụng tài sản để ứng phó thiên tai, thảm họa, dịch bệnh nhưng vượt khả năng cân đối ngân sách. Qua đó, bảo đảm tính khả thi của luật, không để phát sinh khoảng trống pháp lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người có tài sản bị trưng mua, trưng dụng.

Bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và khả thi của hệ thống pháp luật

Đối với dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện theo hướng bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, ổn định và khả thi của hệ thống pháp luật. Trong đó, làm rõ nguyên tắc phân quyền, phân cấp; nhất là cơ chế để chính quyền địa phương ban hành văn bản khác với quy định của luật hoặc văn bản của cơ quan cấp trên; bổ sung tiêu chí, cơ chế kiểm soát phù hợp, tránh lạm dụng hoặc tâm lý e ngại trong tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, các đại biểu đề nghị cân nhắc giữ thủ tục thẩm định chính sách bởi đây là khâu quan trọng để đánh giá tổng thể, độc lập trước khi trình Chính phủ xem xét, quyết định, không nên vì mục tiêu rút ngắn thời gian mà làm giảm chất lượng xây dựng chính sách. Đối với tham vấn chính sách, đề nghị không quy định Thường trực các cơ quan của Quốc hội chủ trì mà tăng cường cơ chế cung cấp thông tin, hồ sơ và phối hợp từ sớm để các cơ quan chủ động nghiên cứu, khảo sát, chuẩn bị thẩm tra; bảo đảm cơ quan lập đề xuất chính sách chịu trách nhiệm chính và giữ được tính độc lập, khách quan của cơ quan thẩm tra.

Đại biểu Lê Thành Đông - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Tĩnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh) đề nghị đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong xây dựng pháp luật gắn với kiểm soát rủi ro, bảo đảm tính chính xác và hiệu quả. Làm rõ các quy định về quản trị rủi ro, điều kiện, trình tự điều chỉnh, gia hạn hoặc kết thúc thí điểm chính sách; bổ sung TAND, Viện KSND tối cao vào nhóm cơ quan bắt buộc lấy ý kiến đối với các dự án luật, pháp lệnh liên quan trực tiếp đến lĩnh vực tư pháp.

Đối với cơ chế ban hành pháp lệnh, nghị định điều chỉnh quy định của luật trong trường hợp khẩn cấp; đại biểu đề nghị làm rõ cơ sở hiến định, thẩm quyền, phạm vi và thời hạn áp dụng, bảo đảm kiểm soát quyền lực và thống nhất trong thực hiện quyền lập pháp. Từ thực tiễn địa phương, đại biểu cũng kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành tăng cường rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật, hạn chế sửa đổi, thay thế văn bản trong thời gian ngắn, thay đổi thẩm quyền hoặc giao địa phương quy định lại những nội dung Trung ương đã quy định cụ thể; góp phần giảm khó khăn trong tổ chức thực hiện và nâng cao tính ổn định, đồng bộ của pháp luật.

Xử lý dứt điểm vướng mắc, không để phát sinh khoảng trống pháp lý

Thảo luận về tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 206/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật; nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục rà soát, xử lý dứt điểm các khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, nhất là những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến đầu tư, sản xuất, kinh doanh, vận hành bộ máy mới và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Việc xử lý cần xác định rõ phương án, lộ trình, trách nhiệm và thời hạn đối với từng nội dung; đồng thời bảo đảm đồng bộ giữa tiến độ sửa đổi luật với việc hoàn thiện văn bản quy định chi tiết, tránh khoảng trống pháp lý.

Ngoài ra, đại biểu đề nghị tiếp tục duy trì, luật hóa cơ chế đặc biệt phải được đánh giá kỹ về tính cần thiết, tác động, thẩm quyền và kiểm soát quyền lực, bảo đảm tính ổn định, thống nhất của hệ thống pháp luật. Đối với các quy định được ban hành theo cơ chế đặc biệt còn cần thiết, đề nghị kéo dài hiệu lực tối đa đến hết ngày 31/12/2027, đồng thời kịp thời rà soát, sửa đổi, bổ sung các luật, pháp lệnh liên quan, bảo đảm các quy định thay thế có hiệu lực chậm nhất từ ngày 1/1/2028.

Kết thúc phiên thảo luận tổ, đồng chí Nguyễn Duy Lâm - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh ghi nhận các ý kiến phát biểu của đại biểu, tập trung vào sự cần thiết sửa đổi, hoàn thiện 2 dự án luật và tiếp tục triển khai thực hiện Nghị quyết số 206/2025/QH15 nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng và các quy định của pháp luật; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn.

Đồng chí Nguyễn Duy Lâm đề nghị thư ký tổ tổng hợp đầy đủ các ý kiến thảo luận, nhất là những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, rà soát để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, khả thi của hệ thống pháp luật, gửi các cơ quan liên quan của Quốc hội, Chính phủ nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện các dự án luật và dự thảo nghị quyết. Đối với các đại biểu đã chuẩn bị nhưng chưa phát biểu, đề nghị gửi lại nội dung cho thư ký tổ tổng hợp.