Khi công nghệ mở lối cho người khuyết tật

Sau 6 năm kiên trì học tập tại Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục trẻ khuyết tật Hồng Lĩnh, đến nay em Lê Thế Duẩn, quê ở phường Thành Sen (Hà Tĩnh) đã có thể làm trợ giảng trong các lớp học tin học dành cho trẻ khuyết tật tại trung tâm.

Vốn là một học sinh chậm phát triển, khó giao tiếp và hoà nhập cộng đồng nhưng dưới sự kiên trì của giáo viên đứng lớp và đặc biệt là sự hỗ trợ của công nghệ thông tin nên Duẩn đã khá thành thạo trong việc sử dụng máy tính. Nhờ có công nghệ thông tin, Duẩn đã tìm được cho mình công việc mà em yêu thích.

Lê Thế Duẩn chia sẻ: “Em rất yêu thích máy tính. Hiện nay, em dùng máy tính để viết các bài giới thiệu về trung tâm nhằm giúp mọi người hiểu rõ hơn, đồng thời thiết kế bài giảng để dạy các em nhỏ. Từ khi được học và sử dụng máy tính, em không còn cảm thấy buồn chán như trước nữa.”

Đối với nhiều người khuyết tật, công nghệ thông tin trở thành công cụ quan trọng giúp họ làm việc ngay tại nhà. Nhờ máy tính, điện thoại thông minh và internet, họ có thể tham gia các công việc như bán hàng online, nhập liệu hay quản lý trang mạng xã hội. Ở Hà Tĩnh, không ít người khuyết tật đã tự tạo sinh kế bền vững nhờ kinh doanh trực tuyến, từng bước cải thiện thu nhập và cuộc sống.

Anh Nguyễn Tiến Ngọc ở xã Thạch Hà là một ví dụ. Năm 2015, khi đang là công nhân của một nhà máy sản xuất tôn thép, một tai nạn lao động xảy ra với anh. Trở về quê trong nỗi thất vọng nhưng rồi thông qua mạng xã hội, thông qua công nghệ thông tin anh đã bắt đầu công việc kinh doanh tại nhà.

Mới đây anh là một trong số 40 người khuyết tật của Hà Tĩnh được tham gia lớp tập huấn "Hỗ trợ người khuyết tật sử dụng dịch vụ công trực tuyến qua VNeID và các nền tảng chuyển đổi số của Dự án Thu thập thông tin và dữ liệu về các hộ gia đình có người khuyết tật và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI, ChatGPT) đảm bảo quyền tiếp cận dịch vụ công cho người khuyết tật tại Hà Tĩnh" do Thụy Sĩ tài trợ. Anh hiểu rất rõ những giá trị của công nghệ thông tin và chuyển đổi số mang lại cho người khuyết tật.

Anh Nguyễn Tiến Ngọc chia sẻ: “Tham gia lớp tập huấn về sử dụng công nghệ, tôi thấy rất thiết thực cho cuộc sống. Sau khi được hướng dẫn và làm quen với ChatGPT, việc tìm kiếm các mặt hàng phục vụ buôn bán trở nên thuận lợi hơn. Thời gian tới, tôi dự định mở rộng hoạt động kinh doanh thông qua hình thức bán hàng trực tuyến.”

Không chỉ mang lại tiện ích trong sinh hoạt hằng ngày, chuyển đổi số còn mở ra nhiều cơ hội để người khuyết tật khẳng định giá trị bản thân. Trở về từ Hội thi Tin học toàn quốc dành cho người khuyết tật với giải Ba, anh Nguyễn Đình Tiến – cán bộ văn phòng Hội Người mù Hà Tĩnh càng thêm tự tin khi làm chủ công nghệ. Từ khi được tiếp cận và sử dụng thành thạo công nghệ thông tin, công việc chuyên môn của anh trở nên thuận lợi, hiệu quả hơn.

Anh Nguyễn Đình Tiến chia sẻ: “Năm 2016, tôi được tham gia lớp công nghệ thông tin do Hội Người mù Hà Tĩnh tổ chức. Từ đó, tôi bắt đầu làm quen với máy tính và từng bước tiếp cận công nghệ. Đến nay, công nghệ đã hỗ trợ tôi rất nhiều trong cả công việc lẫn cuộc sống. Chỉ với một chiếc máy tính, ở bất cứ đâu tôi cũng có thể làm việc, kết nối với các trang thông tin của Trung ương Hội, Tỉnh hội để kịp thời nắm bắt chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Đặc biệt, khi làm chủ công nghệ, sử dụng thành thạo ChatGPT, Gemini, tôi có thể khai thác nhiều tiện ích thiết thực, phục vụ hiệu quả cho công việc và đời sống hằng ngày.”

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, quá trình thích ứng với chuyển đổi số của người khuyết tật vẫn đối mặt với nhiều khó khăn như hạn chế về kỹ năng công nghệ, thiếu thiết bị phù hợp, khả năng tiếp cận các nền tảng số còn chưa đồng đều.

Vì vậy, rất cần sự chung tay của Nhà nước, các tổ chức và cộng đồng trong đào tạo kỹ năng số, hỗ trợ trang thiết bị, đồng thời xây dựng môi trường số thân thiện, dễ tiếp cận, tạo điều kiện để người khuyết tật hòa nhập và phát huy năng lực.

Chia sẻ về những định hướng trong thời gian tới nhằm đồng hành, hỗ trợ người khuyết tật tham gia chuyển đổi số, ông Nguyễn Văn Sơn – Chủ tịch Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi Hà Tĩnh cho biết: "Hội sẽ tiếp tục tham mưu cho tỉnh ban hành các quyết sách về chuyển đổi số, trong đó dành sự quan tâm, ưu tiên phù hợp cho người khuyết tật.

Đồng thời, hội sẽ chủ động tranh thủ các dự án từ tổ chức, cá nhân để hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận công nghệ. Đặc biệt, các cấp hội sẽ nỗ lực động viên, khuyến khích người khuyết tật chủ động tham gia chuyển đổi số, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ thông tin và từng bước cải thiện, nâng cao chất lượng cuộc sống."

Người khuyết tật chủ động thích ứng với chuyển đổi số là minh chứng sinh động cho tinh thần vượt lên hoàn cảnh và khát vọng hòa nhập. Khi được tạo điều kiện và hỗ trợ phù hợp, họ không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống của bản thân mà còn đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của xã hội trong kỷ nguyên số.