Ngân hàng Nhà nước là gì? Khác gì ngân hàng thương mại?
Nhiều người nghĩ có thể mở tài khoản hay vay tiền ở Ngân hàng Nhà nước. Thực tế đây là cơ quan quản lý và là "ngân hàng của các ngân hàng", không giao dịch với người dân như ngân hàng thương mại.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) là cơ quan ngang bộ của Chính phủ và là ngân hàng trung ương của Việt Nam. NHNN quản lý nhà nước về tiền tệ, hoạt động ngân hàng và ngoại hối; phát hành tiền; điều hành chính sách tiền tệ; cấp phép, thanh tra và giám sát các tổ chức tín dụng. NHNN không nhận tiền gửi tiết kiệm hay cho vay đối với người dân — những việc đó do ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng khác thực hiện.
Ngân hàng Nhà nước là ai?
Theo Luật Ngân hàng Nhà nước, NHNN là cơ quan ngang bộ của Chính phủ, là ngân hàng trung ương của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Người đứng đầu là Thống đốc.
NHNN mang hai vai trò cùng lúc: một cơ quan quản lý nhà nước về tiền tệ, ngân hàng, ngoại hối; và một ngân hàng trung ương làm các nghiệp vụ mà không ngân hàng nào khác được làm, như phát hành tiền.
NHNN làm những việc gì?
- Phát hành tiền: tiền giấy, tiền kim loại lưu hành ở Việt Nam do NHNN phát hành.
- Điều hành chính sách tiền tệ: dùng các công cụ như lãi suất điều hành, thị trường mở, dự trữ bắt buộc. Tổng quan: chính sách tiền tệ là gì.
- Ngân hàng của các ngân hàng: mở tài khoản, cho tổ chức tín dụng vay qua tái cấp vốn, làm người cho vay cuối cùng khi hệ thống thiếu thanh khoản.
- Quản lý ngoại hối và tỷ giá: công bố tỷ giá trung tâm, quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.
- Cấp phép, thanh tra, giám sát tổ chức tín dụng; đặt ra các chỉ tiêu an toàn như hệ số an toàn vốn (CAR).
- Thông tin tín dụng và thanh toán: quản lý hệ thống thanh toán quốc gia; Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia (CIC) là đơn vị thuộc NHNN.
Khác ngân hàng thương mại thế nào?
| Tiêu chí | Ngân hàng Nhà nước | Ngân hàng thương mại |
|---|---|---|
| Bản chất | Cơ quan nhà nước, ngân hàng trung ương | Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ ngân hàng |
| Khách hàng | Chính phủ, tổ chức tín dụng | Cá nhân, doanh nghiệp |
| Mục tiêu | Ổn định giá trị đồng tiền, an toàn hệ thống | Kinh doanh có lợi nhuận, trong khuôn khổ pháp luật |
| Nhận tiền gửi, cho vay người dân | Không | Có |
Muốn gửi tiết kiệm hay vay vốn, bạn làm việc với ngân hàng thương mại hoặc tổ chức tín dụng được cấp phép. Xem ngân hàng là gì và danh sách ngân hàng.
Người dân liên quan tới NHNN khi nào?
- Khi đọc tin điều hành lãi suất, tỷ giá: đó là quyết định của NHNN, tác động gián tiếp tới lãi bạn gửi và vay.
- Khi tra cứu thông tin tín dụng cá nhân qua kênh chính thức của CIC.
- Khi có tranh chấp với tổ chức tín dụng mà đã làm việc với ngân hàng nhưng chưa được giải quyết, có thể phản ánh tới NHNN qua kênh tiếp nhận chính thức công bố trên cổng thông tin của NHNN.
NHNN không gọi điện yêu cầu người dân chuyển tiền, cung cấp mật khẩu hay mã OTP. Cuộc gọi, tin nhắn xưng là "Ngân hàng Nhà nước" đòi những việc đó là dấu hiệu lừa đảo. Xem các chiêu lừa đảo ngân hàng phổ biến.
Dữ liệu và công cụ liên quan
Bài cùng chủ đề
Câu hỏi thường gặp
Những thắc mắc phổ biến khi so sánh và lựa chọn dịch vụ ngân hàng.
Có mở tài khoản hay gửi tiết kiệm tại Ngân hàng Nhà nước được không?
Không. Ngân hàng Nhà nước không cung cấp dịch vụ tiền gửi, cho vay cho cá nhân. Người dân giao dịch tại ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng khác được cấp phép.
Ngân hàng Nhà nước có phải là ngân hàng thuộc sở hữu nhà nước như một số ngân hàng thương mại lớn không?
Không. Ngân hàng thương mại có vốn nhà nước vẫn là doanh nghiệp kinh doanh ngân hàng, chịu sự quản lý của Ngân hàng Nhà nước như các ngân hàng khác. Ngân hàng Nhà nước là cơ quan quản lý và là ngân hàng trung ương.
Ngân hàng Nhà nước có bảo đảm tiền gửi của tôi không?
Tiền gửi của cá nhân được bảo vệ qua cơ chế bảo hiểm tiền gửi theo Luật Bảo hiểm tiền gửi, với hạn mức chi trả do Thủ tướng Chính phủ quy định. Ngân hàng Nhà nước thực hiện thanh tra, giám sát để các tổ chức tín dụng hoạt động an toàn.
Nguồn và cập nhật
- Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam số 46/2010/QH12 — vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Ngân hàng Nhà nước.
- Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15.
- Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2012; Quyết định 32/2021/QĐ-TTg về hạn mức trả tiền bảo hiểm.
Cập nhật lần cuối ngày 24/09/2026.
Bài viết mang tính giải thích chung, không phải tư vấn tài chính cho trường hợp cụ thể. Điều kiện, lãi suất và phí thực tế theo hợp đồng và biểu phí của từng ngân hàng; quy định pháp luật có thể được sửa đổi — hãy kiểm tra văn bản hiện hành trước khi quyết định.
