Không chỉ làm chủ những kỹ thuật can thiệp tim mạch chuyên sâu, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh đang từng bước chinh phục các kỹ thuật can thiệp mạch máu phức tạp, mang lại cơ hội sống cho hàng nghìn người bệnh ngay trên quê hương mình. Phía sau những con số là một hành trình dài của công tác đào tạo, sự kiên trì, bản lĩnh và khát vọng làm chủ kỹ thuật cao của đội ngũ y, bác sĩ.
Một cơn đau ngực dữ dội, một ca nhồi máu cơ tim cấp hay một trường hợp đột quỵ xảy ra đột ngột đều có thể đẩy người bệnh vào cuộc chạy đua với thời gian. Trong những tình huống ấy, mỗi phút chậm trễ đều có thể phải trả giá bằng tính mạng hoặc những di chứng nặng nề. Trước đây, khi các kỹ thuật can thiệp tim mạch chuyên sâu chưa được triển khai tại địa phương, nhiều người bệnh ở Hà Tĩnh buộc phải chuyển lên tuyến trên. Quãng đường di chuyển và những nguy cơ trong quá trình vận chuyển trở thành một trở ngại lớn, đặc biệt với các trường hợp cấp cứu.
Năm 2019, một dấu mốc quan trọng được xác lập khi Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) tỉnh Hà Tĩnh chính thức đưa Đơn vị Tim mạch can thiệp vào hoạt động. Đó không đơn thuần là việc đưa thêm một đơn vị kỹ thuật vào vận hành. Đằng sau quyết định ấy là cả một quá trình chuẩn bị về con người, chuyên môn và chiến lược phát triển, với mục tiêu từng bước đưa những kỹ thuật y khoa hiện đại về gần hơn với người dân.
Ngay từ năm 2015, Ban Giám đốc BVĐK tỉnh đã bắt đầu chuẩn bị nguồn nhân lực cho mục tiêu làm chủ các kỹ thuật về can thiệp tim mạch. Tiến sĩ Lê Văn Dũng – Phó Giám đốc BVĐK tỉnh Hà Tĩnh nhớ lại: “Để sẵn sàng cho việc triển khai Đơn vị Tim mạch can thiệp, ngay từ năm 2015, chúng tôi đã cử các bác sĩ trực tiếp học tại các cơ sở y tế đầu ngành về tim mạch. Sau đó, qua từng năm đều lần lượt cử các bác sĩ, điều dưỡng đi học tại các bệnh viện tuyến trung ương để tạo đội ngũ đủ mạnh. Nhờ chiến lược đào tạo bài bản, ngay khi Đơn vị Tim mạch can thiệp vận hành, các bác sĩ đã có thể bắt tay vào thực hiện kỹ thuật. Nhưng thách thức khi ấy không chỉ nằm ở chuyên môn mà đó còn là niềm tin của người bệnh. Những ngày đầu, không ít người bệnh vẫn còn tâm lý e ngại. Khi được chỉ định chụp hoặc can thiệp mạch vành, nhiều bệnh nhân và gia đình vẫn đề nghị chuyển tuyến trung ương, đây là một điều trăn trở lớn”.
Không thể chờ đợi niềm tin tự đến, các bác sĩ lựa chọn cách chứng minh bằng chính kết quả điều trị. Những trường hợp bệnh nhân mắc bệnh lý tim mạch được tập hợp, các chuyên gia tuyến trung ương được mời về Hà Tĩnh để cùng thực hiện theo phương thức “cầm tay chỉ việc”. Một mặt, người bệnh được điều trị ngay tại địa phương, mặt khác, đội ngũ bác sĩ của bệnh viện có thêm cơ hội thực hành, nâng cao kỹ năng qua từng ca bệnh.
Khi kỹ thuật ngày càng thuần thục, người bệnh dần yên tâm hơn thì đội ngũ bác sĩ cũng ngày càng tự tin hơn. Đến năm cuối năm 2019, bệnh viện không còn phải thường xuyên mời chuyên gia tuyến trên hỗ trợ. Các bác sĩ có thể độc lập thực hiện kỹ thuật can thiệp tim mạch.
Đặc biệt, bước ngoặt lớn nhất đến từ ca cấp cứu can thiệp nhồi máu cơ tim cấp đầu tiên. Đây là một cuộc chạy đua thực sự với thời gian. Người bệnh cần được tái thông mạch vành càng sớm càng tốt. Nếu chuyển tuyến, nguy cơ bệnh nhân diễn biến nặng hoặc tử vong ngay trên đường đi là rất lớn. Điều này đặt ra áp lực lên vai ê-kíp cấp cứu là không nhỏ. Nhưng bằng chuyên môn được đào tạo bài bản, sự chuẩn bị kỹ lưỡng và kỹ năng đã được tôi luyện qua quá trình thực hành, ca can thiệp đã thành công. Một người bệnh được đưa trở lại từ ranh giới sinh tử. Đối với đội ngũ can thiệp tim mạch Hà Tĩnh, đó cũng là khoảnh khắc mở ra một chặng đường mới.
Năm 2020, chỉ một năm sau khi Đơn vị Can thiệp tim mạch đi vào hoạt động, BVĐK tỉnh Hà Tĩnh được Viện Tim mạch Quốc gia cấp chứng nhận là Đơn vị Can thiệp tim mạch độc lập. Đó là sự ghi nhận cho một hành trình đào tạo, thực hành và làm chủ kỹ thuật của đội ngũ y, bác sĩ bệnh viện. Từ những nhân lực ban đầu, đến nay, Khoa Tim mạch đã xây dựng được đội ngũ gồm 5 bác sĩ can thiệp tim mạch và 4 điều dưỡng được đào tạo chuyên sâu để hỗ trợ.
Bác sĩ CKI Lê Chí Hướng – Phó Trưởng khoa Tim mạch, BVĐK tỉnh Hà Tĩnh là một trong những bác sĩ tham gia từ những ngày đầu phát triển kỹ thuật. Từ năm 2016 đến 2017, bác sĩ Hướng được cử đào tạo về can thiệp tim mạch tại Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai. Dưới sự hướng dẫn trực tiếp của các chuyên gia, anh từng bước làm chủ kỹ thuật, có thể tự thực hiện các ca can thiệp cho người bệnh. Khi trở về Hà Tĩnh, những kiến thức và kỹ năng ấy tiếp tục được áp dụng vào thực tế. Từ chụp và can thiệp mạch vành đến xử lý các ca nhồi máu cơ tim cấp đều được bác sĩ thực hiện một cách độc lập, thường quy. Nhưng với anh, việc phát triển kỹ thuật không chỉ là chuyện của máy móc hay chuyên môn.
"Điều chúng tôi mong muốn nhất là người bệnh cần có sự tin tưởng. Bởi với các bệnh lý về tim mạch, nhất là những cơn nhồi máu cơ tim cấp, nếu không được can thiệp nhanh, kịp thời thì nguy cơ tử vong là rất lớn”.
Bác sĩ CKII Phạm Hữu Đà - Trưởng khoa Tim mạch, BVĐK tỉnh cho biết: “Hiện nay, chúng tôi không chỉ thực hiện thường quy kỹ thuật chụp và can thiệp động mạch vành mà còn từng bước làm chủ kỹ thuật chụp, can thiệp động mạch chi, qua đó, mang đến nhiều cơ hội sống cho các bệnh nhân, giúp người bệnh không phải chuyển lên bệnh viện tuyến trên như trước. Đó là điều mà chúng tôi cảm thấy hạnh phúc nhất”.
Minh chứng rõ nét nhất về những hiệu quả to lớn mà Đơn vị Can thiệp tim mạch được đưa vào vận hành là nhiều ca bệnh bị nhồi máu cơ tim cấp được cứu sống kịp thời, nhiều bệnh nhân bị bệnh lý mạch vành được phát hiện và can thiệp nhanh chóng. Điển hình như trường hợp của bệnh nhân N.T. (xã Thiên Cầm), đột ngột xuất hiện các triệu chứng như: đau ngực, hụt hơi, khó thở và buồn nôn nên được người nhà nhanh chóng đưa vào BVĐK tỉnh để cấp cứu. Xác định bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp nên các bác sĩ đã nhanh chóng đưa vào Đơn vị Can thiệp tim mạch. Tại đây, các bác sĩ Khoa Tim mạch đã tiến hành cấp cứu và can thiệp kịp thời, giúp bệnh nhân qua cơn nguy kịch.
“Trước đây, tôi cứ nghĩ bệnh nặng thì phải lên bệnh viện tuyến trung ương mới yên tâm. Nhưng lần này, khi bị nhồi máu cơ tim, với tính chất nguy cấp, rất may, tôi đã được các bác sĩ cấp cứu và can thiệp kịp thời ngay tại BVĐK tỉnh. Sau can thiệp, tôi thấy sức khỏe dần ổn định” - ông N.T chia sẻ.
Hay trường hợp bệnh nhân N.H.Đ (trú tỉnh Gia Lai) bị các triệu chứng tức ngực, buồn nôn, khó thở được đưa vào Khoa Cấp cứu - Chống độc, BVĐK tỉnh. Ngay khi đến bệnh viện, bệnh nhân đột ngột ngừng tim, các bác sĩ đã phải tiến hành cấp cứu ngừng tuần hoàn trong vòng 30 phút. Sau khi có lại nhịp tim, bệnh nhân được chẩn đoán bị nhồi máu cơ tim cấp biến chứng rối loạn nhịp tim, ngừng tuần hoàn hô hấp. Ngay sau khi mạch và huyết áp ổn định, bệnh nhân được chỉ định chụp và can thiệp động mạch vành cấp cứu. Ngay sau đó, bệnh nhân được can thiệp hút ra một lượng lớn huyết khối và được đặt 2 stent vào vị trí tắc. Sau can thiệp, dòng chảy động mạch vành phải được tái lập lại.
Đây là 2 trong hàng nghìn bệnh nhân được các bác sĩ BVĐK tỉnh cứu sống thành công khi đã làm chủ được các kỹ thuật can thiệp tim mạch. Theo nhận định của các bác sĩ, nếu như trước đây, chưa làm chủ được các kỹ thuật can thiệp tim mạch, các bệnh nhân này buộc phải chuyển tuyến, nguy cơ tử vong rất lớn bởi thời gian vận chuyển dài, trong khi yêu cầu can thiệp đối với các ca bệnh này rất cấp thiết.
............................
TÍNH TỪ NĂM 2019 ĐẾN NAY, BVĐK TỈNH ĐÃ THỰC HIỆN 1.196 CA CHỤP ĐỘNG MẠCH VÀNH VÀ CAN THIỆP 1.615 CA (BAO GỒM CẢ CÁC CA CAN THIỆP CẤP CỨU). TỈ LỆ THÀNH CÔNG CỦA THỦ THUẬT ĐẠT TRÊN 95%; TỈ LỆ BIẾN CHỨNG CHẢY MÁU VÀ BIẾN CHỨNG VỊ TRÍ CHỌC MẠCH NHỎ HƠN 1%.
Tính từ năm 2019 đến nay, BVĐK tỉnh đã thực hiện 1.196 ca chụp động mạch vành và can thiệp 1.615 ca (bao gồm cả các ca can thiệp cấp cứu). Tỉ lệ thành công của thủ thuật đạt trên 95%; tỉ lệ biến chứng chảy máu và biến chứng vị trí chọc mạch nhỏ hơn 1%. Số lượng các ca can thiệp động mạch vành phức tạp được thực hiện nhiều hơn như: tổn thương thân chung, chỗ chia đôi, tổn thương vôi hóa, tắc hoàn toàn mạn tính… Can thiệp stent và nong bóng phủ thuốc trong điều trị bệnh động mạch chi dưới được thực hiện thường xuyên, trung bình 30-40 bệnh nhân/tháng. Đằng sau mỗi con số không chỉ là một thủ thuật thành công mà là một người bệnh được giữ lại với gia đình.
Làm chủ kỹ thuật can thiệp tim mạch không phải là điểm kết thúc. Trên nền tảng nhân lực và kinh nghiệm đã tích lũy, BVĐK tỉnh Hà Tĩnh tiếp tục mở rộng sang lĩnh vực can thiệp mạch máu với nhiều kỹ thuật chuyên sâu. Trong đó có lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học trong nhồi máu não cấp, can thiệp mạch tạng và can thiệp động mạch cảnh, mạch tạng. Trong đó, kỹ thuật lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học mở ra cơ hội cho những bệnh nhân bị tắc mạch máu não cấp.
Bác sĩ Nguyễn Sỹ Trình - Trưởng khoa Thận - Tiết niệu - Cơ xương khớp, người vừa trực tiếp triển khai can thiệp các ca tai biến mạch máu não cho biết: “Với kỹ thuật lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học, thời gian can thiệp cấp cứu được nới rộng lên 6 giờ, thậm chí đến 24 giờ trong một số trường hợp đặc biệt. Với các dụng cụ cơ học chuyên biệt như hệ thống hút huyết khối Penumbra, dụng cụ mở lại dòng chảy và kéo huyết khối Solitaire, các y, bác sĩ sẽ lấy trực tiếp huyết khối trong lòng mạch, tái thông tuần hoàn não nhanh chóng, giảm đáng kể tỷ lệ di chứng cho bệnh nhân”.
Sau hơn 1 năm triển khai thường quy, kỹ thuật lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học trong điều trị nhồi máu não cấp đã trở thành một trong những kỹ thuật quan trọng của bệnh viện. Cùng với đó, số lượng ca can thiệp stent động mạch cảnh ngày càng tăng. Các kỹ thuật nút mạch tạng cũng từng bước được triển khai, mở thêm hướng điều trị ít xâm lấn cho nhiều nhóm bệnh nhân.
Một trong những dấu ấn gần đây là ca nút mạch hóa chất (TACE) điều trị ung thư gan cho bệnh nhân P.Đ.T. (80 tuổi, ở xã Hương Khê). Bệnh nhân có tiền sử ung thư gan từ năm 2019 và nay tái phát với 3 khối u, khối lớn nhất có kích thước 21 x 24 mm. Thay vì phẫu thuật mở, dưới sự hỗ trợ của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), ê-kíp can thiệp đã xác định chính xác mạch máu nuôi khối u, đưa hóa chất đến đúng vị trí và tiến hành nút mạch. Khối u được cô lập khỏi nguồn cấp máu, qua đó hỗ trợ kiểm soát và tiêu diệt tổn thương mà không cần thực hiện một cuộc phẫu thuật mở.
Nhìn lại hành trình từ năm 2019 đến nay, có thể thấy sự phát triển của lĩnh vực can thiệp tim mạch, mạch máu tại BVĐK tỉnh Hà Tĩnh không đến từ một quyết định đơn lẻ. Đó là một quá trình được chuẩn bị từ nhiều năm trước. Là những bác sĩ rời quê hương đi đào tạo, là những điều dưỡng miệt mài học kỹ thuật mới, là sự đồng hành của các chuyên gia tuyến trung ương... Đặc biệt là sự kiên trì để thay đổi một thói quen đã tồn tại trong tâm lý người bệnh “bệnh nặng thì phải đi tuyến trên”.
“Những thành quả đạt được của Đơn vị Can thiệp tim mạch trong thời gian qua là minh chứng cho sự nỗ lực bền bỉ của các y bác sĩ. Tuy nhiên, đó chỉ là những kết quả bước đầu và là nền tảng cho những mục tiêu cao hơn để đáp ứng sự mong mỏi của người dân. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ hướng tới việc triển khai can thiệp sâu về phình mạch não, can thiệp động mạch chủ và hoàn thiện các kỹ thuật cấp cứu trong mạch tạng để điều trị hiệu quả cho những ca chấn thương hoặc người bệnh bị ung thư, để người dân thực sự được thụ hưởng thêm nhiều dịch vụ kỹ thuật cao ngay tại chính quê nhà”, Tiến sĩ Lê Văn Dũng - Phó Giám đốc BVĐK tỉnh Hà Tĩnh khẳng định.
BÀI, ẢNH: PHÚC QUANG - ĐÌNH NHẤT
THIẾT KẾ: HUY TÙNG
