Quả vải đông y gọi là lệ chi, cùi vải gọi là lệ chi nhục, có vị ngọt hơi chua, tính ấm vào 2 kinh can (gan) và thận, có tác dụng giải khát, trị chứng mệt nhọc do mùa hè nóng làm tổn hao nước và các loại dịch trong cơ thể. Vị ngọt của quả vải có tác dụng làm mát huyết, bồi bổ tân dịch, trong cùi vải có thành phần của nước, nước thuộc âm, thận của người chủ thủy, ăn vải vào mùa hè bồi bổ cho thận âm thêm mạnh, làm mát bàng quang, nên không bị đi tiểu giắt; vị chua của vải đi vào gan để giúp gan tăng cường điều tiết, giải độc, làm mát gan nên dễ ngủ, tiêu hóa tốt.
Vải thường ăn tươi, nếu làm thuốc, người ta bóc ra lấy cùi sấy khô, ngày dùng từ 6-12g trong một số bài thuốc để thanh nhiệt, giải độc. Hạt vải đông y gọi là lệ chi hạch, phơi khô, giã nát, tẩm muối sao, có vị hơi ngọt, tính sáp vào kinh tỳ vị và kinh thận, có tác dụng làm ấm trung tiêu điều hòa tỳ vị, giúp cho thận điều khí tốt, có tác dụng điều trị chứng tràng vị đau do thấp nhiệt, tinh hoàn sưng đau. Trong bài thuốc chữa vô sinh của nam giới bao giờ cũng có vị lệ chi hạch để kích thích tinh hoàn sinh ra tinh trùng, ngày dùng từ 8-16g.
Trong cơ thể người có tạng nhiệt, tạng hàn và tạng không hàn không nhiệt (ôn hòa). Đối với người tạng hàn, hoặc ôn hòa thì ăn nhiều vải càng tốt; đối với người tạng nhiệt thì nên ăn ít. Dùng làm thuốc thì đã có liều lượng, còn ăn tươi thì liều lượng bao nhiêu cho vừa? Đối với người hàn (mát) hoặc ôn hòa, có thể ăn 15-20 quả tươi/ngày, chia làm 2 lần sáng và chiều; đối với người tạng nhiệt, vì quả vải có tính ấm nên ăn ít, vì ăn nhiều dễ sinh nhiệt, có thể ăn 10-15 quả/ngày, chia làm 2 lần. Trẻ em dưới 6 tuổi cho ăn 3-4 quả/ngày, chia làm 2 lần.
Cơ thể chúng ta cần nhiều chất, nhưng không nên ăn một chất với số lượng nhiều trong một ngày, sẽ hấp thu không hết, phải đào thải quá nhiều, làm cơ thể mất cân bằng âm dương mà sinh bệnh như ỉa chảy đối với người cơ thể tạng hàn. Đối với người cơ thể tạng nhiệt dễ sinh ra chứng rôm sảy, nóng trong người, táo bón, có khi đại tiện ra máu… Người xưa dạy: “ăn uống phải điều độ” là với ý nghĩa như vậy.
Những thực phẩm nên hạn chế ăn trong mùa hèVào mùa hè, cơ thể thường bị mất nước, thân nhiệt cũng tăng cao. Do đó, để đảm bảo sức khỏe, bạn nên tránh ăn các thực phẩm này.
