Đồng USD suy yếu, doanh nghiệp nhập khẩu “dễ thở” nhưng chưa thể chủ quan

Chỉ số đô la Mỹ (US Dollar Index) - thước đo sức mạnh của USD so với 6 đồng tiền chủ chốt (EUR, JPY, GBP, CAD, SEK, CHF) ngày 28/1/2026 chạm mức 95,566, thấp nhất kể từ tháng 2/2022. Đến phiên giao dịch ngày 29/1/2026, chỉ số đô la Mỹ vẫn duy trì ở mức thấp, quanh 96,24 điểm, sát “vùng đáy” được thiết lập đầu tuần.

Theo giới phân tích, sự suy yếu gần đây của đồng USD bắt nguồn từ nhiều yếu tố, bao gồm kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục cắt giảm lãi suất cùng với những bất ổn liên quan đến chính sách thuế quan. Bên cạnh đó, biến động chính sách bao gồm cả các mối đe dọa đến tính độc lập của Fed và thâm hụt ngân sách ngày càng tăng làm xói mòn niềm tin của nhà đầu tư vào sự ổn định kinh tế của Mỹ.

Diễn biến suy yếu của đồng USD trên thị trường quốc tế cũng nhanh chóng phản ánh vào thị trường ngoại hối trong nước. Giá bán USD ở các ngân hàng thương mại tuần này hầu hết hạ xuống thấp hơn so với các phiên giao dịch trước.

Hôm nay (30/1), Vietcombank công bố giao dịch ở mốc 26.140 đồng/USD chiều bán ra, thấp hơn 362 đồng so với thời điểm ngày 30/8/2025 và giảm 240 đồng so với thời điểm 30/12/2025.

Trong phần lớn năm 2025, tỷ giá USD/VND “neo” ở mức cao, tạo ra áp lực không nhỏ đối với các doanh nghiệp phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu hoặc vay vốn bằng ngoại tệ. Chi phí đầu vào tăng, trong khi giá bán sản phẩm khó điều chỉnh tương ứng, đã khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào thế “gồng mình”, thậm chí chấp nhận bù lỗ để duy trì đơn hàng. Vì vậy, việc tỷ giá USD/VND “hạ nhiệt” giai đoạn đầu năm 2026 được xem là một tín hiệu tích cực, giúp doanh nghiệp phần nào giải tỏa áp lực tài chính.

Bình quân mỗi tháng, Công ty CP Thức ăn chăn nuôi Thiên Lộc (xã Can Lộc) nhập khẩu gần 2.000 tấn ngô, đậu, đậu tương, sắn… phục vụ sản xuất. Ông Thân Văn Vỵ – Giám đốc công ty cho biết: “95% nguyên liệu phục vụ sản xuất nhập khẩu từ các nước Nam Mỹ. Năm 2025, tỷ giá USD/VND ở mức cao kéo theo giá nguyên liệu nhập khẩu đội lên đáng kể. Chi phí sản xuất tăng nhưng giá bán không thể tăng tương ứng, nhiều thời điểm chúng tôi buộc phải chấp nhận bù lỗ để giữ thị trường. Hiện nay, tỷ giá USD/VND giảm giúp doanh nghiệp tạm thời “dễ thở” hơn”.

“Tuy nhiên, tỷ giá đồng USD vẫn có thể biến động khó lường, vì vậy chúng tôi tiếp tục tập trung tiết kiệm chi phí, ứng dụng công nghệ vào sản xuất, cơ cấu lại nguyên liệu và đa dạng hóa nguồn cung để chủ động sản xuất” – Giám đốc Công ty CP Thức ăn chăn nuôi Thiên Lộc nhấn mạnh.

Công ty CP Sao Mai (CCN Bắc Cẩm Xuyên) chuyên xuất khẩu bao bì sang Hàn Quốc và các nước Đông Nam Á. Công ty nhập khẩu gần 130 tấn hạt nhựa/tháng từ Hàn Quốc để phục vụ dây chuyền sản xuất. Khi tỷ giá USD/VND cao, chi phí nhập khẩu nguyên liệu tăng mạnh. Hiện nay, tỷ giá USD/VND giảm giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính đáng kể.

Theo chị Trần Thị Khuyên – cán bộ phụ trách xuất nhập khẩu của Công ty CP Sao Mai: Tỷ giá USD/VND giảm, chiều nhập khẩu chúng tôi được hưởng lợi. Đồng thời, chiều xuất khẩu doanh nghiệp cũng hưởng lợi theo cách riêng khi đồng USD suy yếu. Cụ thể, khi tỷ giá USD/VND thấp, tuy giá bán sản phẩm tính bằng USD của doanh nghiệp giảm hơn trước, song giá thành sản phẩm của doanh nghiệp Việt trở nên cạnh tranh hơn trên thị trường nên đơn hàng xuất khẩu của chúng tôi gia tăng. Hiện nay, công ty xuất khẩu từ 7,5 – 8 triệu vỏ bao/tháng (trước đây khi tỷ giá USD/VND cao, doanh nghiệp chỉ xuất khẩu từ 5 – 6 triệu vỏ bao/tháng). Đơn hàng tăng đồng nghĩa doanh thu và lợi nhuận của công ty sẽ tăng”.

Để phát triển bền vững, ngoài tận dụng lợi thế tỷ giá trong giai đoạn ngắn hạn, Công ty CP Sao Mai chủ động giảm dần sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu. Tỷ lệ nguyên liệu nhập khẩu đã giảm từ 50% (đầu năm 2025) xuống còn 40% và dự kiến tiếp tục hạ về mức 30 – 35% trong năm nay, thông qua việc tìm kiếm nguồn cung trong nước.

Một nhóm doanh nghiệp khác cũng được hưởng lợi rõ rệt từ việc tỷ giá hạ nhiệt là các đơn vị có dư nợ vay bằng USD. Năm 2025, nhiều thời điểm tỷ giá USD tăng, chi phí tài chính của nhóm doanh nghiệp này bị đội lên đáng kể, thì nay, áp lực đã phần nào được giải tỏa.

Đại diện Công ty CP Vinatex Hồng Lĩnh cho biết, mỗi tháng, doanh nghiệp xuất khẩu khoảng 600 tấn sợi sang thị trường Nhật Bản và thường xuyên vay vốn bằng USD để phục vụ sản xuất – kinh doanh. Khi tỷ giá tăng, chi phí vay tăng theo. Hiện nay, tỷ giá giảm giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính và cải thiện dòng tiền.

Theo đánh giá của các công ty chứng khoán, việc đồng USD suy yếu sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho các ngành phụ thuộc lớn vào nguyên liệu, máy móc và hàng hóa nhập khẩu như: công nghiệp chế biến, sản xuất công nghệ, tiêu dùng… Tuy nhiên, rủi ro vẫn hiện hữu khi USD đang giữ vai trò là tài sản trú ẩn an toàn trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu còn nhiều bất ổn.

Các chuyên gia khuyến nghị, doanh nghiệp không nên quá phụ thuộc vào diễn biến ngắn hạn của tỷ giá. Thay vào đó, cần chủ động nâng cao năng lực quản trị rủi ro, tăng tỷ lệ nội địa hóa, tìm kiếm nguồn nguyên liệu trong nước để giảm dần phụ thuộc thị trường nước ngoài. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần tiếp tục ưu tiên đầu tư công nghệ và đa dạng hóa thị trường để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững trong dài hạn.