Sau thời gian đi xuất khẩu lao động, năm 2018, anh Lê Văn Duẩn (xã Kỳ Anh) trở về quê, bắt đầu khởi nghiệp bằng nghề làm bánh đa vừng truyền thống của gia đình. Với số vốn ban đầu khoảng 100 triệu đồng, anh mở xưởng sản xuất, mong muốn đưa sản phẩm làm từ gạo và vừng đen của quê hương đến với nhiều người tiêu dùng hơn.
Năm 2020, bánh đa vừng của cơ sở được công nhận OCOP 3 sao, tạo thêm nền tảng để xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Một năm sau, anh Duẩn cùng 7 thành viên thành lập HTX Sản xuất Thương mại và Dịch vụ Nguyên Lâm, từng bước mở rộng quy mô sản xuất và tìm hướng đi xa hơn cho sản phẩm truyền thống.
Kiên trì tìm hiểu thị trường, kết nối khách hàng và đối tác, tháng 11/2021, HTX xuất khẩu lô hàng đầu tiên gồm 64.000 chiếc bánh đa vừng sang Nhật Bản. Đây là bước chuyển quan trọng, đưa sản phẩm tiếp cận thị trường nước ngoài. Năm 2024, bánh đa vừng Nguyên Lâm tiếp tục được công nhận OCOP 4 sao, ghi nhận nỗ lực nâng cao chất lượng và hoàn thiện sản phẩm trong quá trình phát triển.
Anh Lê Văn Duẩn chia sẻ: “Khi có đơn hàng xuất khẩu, HTX nhận thấy muốn đi đường dài phải bảo đảm chất lượng đồng đều và nguồn cung ổn định. Vì vậy, chúng tôi đã đầu tư máy móc hiện đại để nâng cao năng lực sản xuất. Năm 2023, HTX đầu tư hơn 2,5 tỷ đồng xây dựng hệ thống sản xuất khép kín, nâng công suất và chủ động hơn trong các khâu. Từ lô hàng đầu tiên sang Nhật Bản, đến nay, sản phẩm đã tiếp cận thêm thị trường Hàn Quốc. Mỗi năm, HTX xuất khẩu hơn 700.000 chiếc bánh, chiếm khoảng 20% tổng sản lượng”.
Cũng lựa chọn bắt đầu từ hạt gạo quê hương, chị Lê Hoài Thu (phường Hà Huy Tập) phát triển sản phẩm bánh ram theo hướng đầu tư thiết bị, hoàn thiện quy trình sản xuất và xây dựng thương hiệu. Nhờ đó, bánh ram dẻo, dai mang đặc trưng Hà Tĩnh của Cơ sở bánh ram Anh Thu hiện đã tiếp cận người tiêu dùng tại Đài Loan, Australia, Nhật Bản, Nauy và Canada.
Với mặt hàng chịu ảnh hưởng lớn bởi thời tiết trong khâu phơi, sấy, việc đầu tư nhà xưởng, máy móc và tổ chức sản xuất khép kín giúp cơ sở giảm sự phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên. Cùng với đổi mới quy trình, chị Thu tích cực quảng bá sản phẩm, tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, tìm kiếm cơ hội tiếp cận khách hàng ngoài tỉnh và đối tác nước ngoài.
Chị Thu cho hay: “Sản phẩm của cơ sở được công nhận OCOP 3 sao năm 2020 và đã được đánh giá, công nhận lại; nhiều năm liền đạt chứng nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh và khu vực. Đặc biệt, cơ sở nằm trong số ít đơn vị đầu tiên được cấp quyền sử dụng chứng nhận bảo hộ “Bánh đa nem Hà Tĩnh”. Việc phát triển sản phẩm truyền thống không chỉ mở rộng đầu ra cho nông sản mà còn góp phần duy trì hoạt động sản xuất, tạo việc làm và nâng giá trị nguyên liệu ngay tại địa phương”.
Không chỉ những chiếc bánh đa vừng, bánh ram, câu chuyện đưa sản vật Hà Tĩnh ra thị trường quốc tế còn được nối dài bằng nhiều sản phẩm mang hương vị riêng gắn với nguồn nguyên liệu và làng nghề truyền thống của quê hương. Tiêu biểu như nước mắm Luận Nghiệp của HTX Thu mua và Chế biến thủy hải sản Chiến Thắng (phường Hải Ninh) đã có mặt tại Nga và Angola; sứa ép Mai Dung tiếp cận thị trường Nhật Bản, Trung Quốc; nước mắm Phú Sáng xuất khẩu thị trường Australia... Mỗi sản phẩm một cách làm, mỗi cơ sở một hành trình, nhưng phía sau những đơn hàng đi xa là sự bền bỉ của những người gắn bó với nghề, mong muốn giữ gìn giá trị vốn có và tìm thêm cơ hội phát triển cho sản phẩm quê nhà.
Ông Nguyễn Đình Dung - Tổ trưởng Tổ hợp tác thu mua, chế biến sứa Mai Dung (xã Đồng Tiến) cho biết: “Tận dụng nguồn sứa tự nhiên dồi dào ở vùng biển địa phương, chúng tôi tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm chế biến để tạo ra sản phẩm sứa ép mang thương hiệu Mai Dung. Hiện cơ sở đạt sản lượng khoảng 100 tấn/năm, trong đó xuất khẩu đi Nhật Bản và Trung Quốc đạt 20-30 tấn/năm. Khách hàng Hàn Quốc cũng quan tâm đặt hàng, nhưng do nguồn nguyên liệu phụ thuộc mùa vụ, chúng tôi chưa thể bảo đảm sản lượng ổn định. Cơ sở đang hoàn thiện hồ sơ đánh giá OCOP 4 sao, hướng tới nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường”.
Để hành trình đưa sản phẩm Hà Tĩnh “xuất ngoại” có thêm những bước tiến mới, bên cạnh nỗ lực sản xuất, việc tìm kiếm đối tác và mở rộng kênh phân phối cũng đóng vai trò quan trọng. Không ít người làm nghề đã chủ động giới thiệu sản phẩm, tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, từng bước đưa đặc sản địa phương ra khỏi những thị trường quen thuộc. Đồng hành với quá trình đó, các cấp, ngành đã tạo điều kiện để doanh nghiệp, HTX và cơ sở sản xuất quảng bá thương hiệu, gặp gỡ các đơn vị phân phối và tìm kiếm cơ hội xuất khẩu.
Ông Trương Văn Thuận - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại tỉnh (Sở Công Thương) thông tin: “Thời gian qua, sở đã tổ chức và hỗ trợ đưa sản phẩm của các doanh nghiệp, HTX, cơ sở sản xuất tham gia nhiều hội chợ, hội nghị kết nối giao thương trên cả nước. Qua đó, các đơn vị có cơ hội quảng bá sản phẩm, thương hiệu, kết nối trực tiếp với hệ thống phân phối và doanh nghiệp xuất khẩu. Đây cũng là dịp để các cơ sở tiếp cận nhu cầu thực tế của thị trường, nắm bắt thị hiếu người tiêu dùng, từ đó điều chỉnh chất lượng, mẫu mã sản phẩm phù hợp hơn, từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ và tìm kiếm cơ hội xuất khẩu”.
Phía sau mỗi sản vật Hà Tĩnh vươn ra thế giới là tâm huyết và khát vọng của những người làm nghề. Từ nguyên liệu quen thuộc, bằng kinh nghiệm tích lũy qua năm tháng cùng sự chủ động đổi mới, họ tạo nên những sản phẩm mang hương vị quê hương và bền bỉ tìm kiếm cơ hội để sản phẩm ấy được đón nhận ở những vùng đất mới. Hành trình ấy không chỉ mở rộng đầu ra cho nghề truyền thống, mà còn góp phần khẳng định giá trị và vị thế của đặc sản địa phương trên thị trường quốc tế.
