Hà Tĩnh: Còn nhiều nỗi lo từ các lò đốt rác quy mô nhỏ lẻ

Lò đốt rác độc lập (gọi tắt là lò đốt rác) Phố Châu, thuộc xã Hương Sơn từng rất được kỳ vọng bởi hệ thống giúp xử lý dứt điểm tình trạng ô nhiễm bấy lâu nay tại thị trấn Phố Châu (cũ) và 3 xã lân cận. Theo lộ trình, lò đốt có công suất thiết kế 7,5 tấn/ngày sẽ được nâng cấp thành nhà máy có công suất 240 tấn/ngày để biến rác thải thành phân hữu cơ vào năm 2030 và giúp giải quyết dứt điểm bài toán về môi trường gây áp lực kéo dài trên địa bàn.

Nhưng sau gần 7 năm đi vào vận hành, lò đốt này đang gây thất vọng lớn, trở thành điểm tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm. Thực tế, có hàng loạt vấn đề bức xúc phát sinh như: chỉ cách khu dân cư chừng 150m, đường vận chuyển rác được làm trên sườn đồi chỉ cách nóc nhà người dân chừng 100m, rác không được phân loại ngập tràn khuôn viên, mùi hôi thối nồng nặc, nhà xưởng xuống cấp, máy móc “đắp chiếu”…

Bà Nguyễn Thị Hoa (ở thôn 10, xã Hương Sơn) phản ánh: “Lò đốt này chỉ hoạt động được khoảng 2 năm đầu, sau đó cầm chừng và 7 tháng nay đã dừng hẳn. Vì vậy, môi trường, đời sống dân sinh xung quanh bị ảnh hưởng nặng nề. Lò đốt đã ngừng hoạt động nhiều tháng nay nhưng hàng ngày xe vẫn đều đặn chở rác về đây đổ, tạo ra sự ùn ứ, rác chất thành từng đống cao như núi, mùi hôi thối nồng nặc, quang cảnh tan hoang. Đề nghị các cấp, ngành về kiểm tra, xử lý”.

Nguyên nhân xảy ra tình trạng này là do lò đốt hoạt động không hiệu quả, giá trị kinh tế thấp nên HTX Xây dựng – Môi trường H&Q (chủ lò đốt) chưa quan tâm đầu tư cơ sở vật chất cũng như công tác bảo vệ môi trường. Đặc biệt, do lò đốt này có công suất nhỏ, sản xuất trong nước, công nghệ lạc hậu, không sử dụng vật liệu đốt… nên thường xuyên bị hỏng hóc, hiện đang “đắp chiếu”.

Lò đốt rác Xuân Thành (xã Tiên Điền) nhiều năm nay luôn trong tình trạng ô nhiễm bởi mỗi ngày ở đây tiếp nhận gần 13 tấn rác (tương đương với công suất thiết kế), nhưng dây chuyền chỉ kịp xử lý khoảng 11 tấn, số còn lại bị dư thừa. Nhất là từ đầu tháng 9/2025 đến nay, lò đốt này ngừng hoạt động vì bị ảnh hưởng thiên tai, hàng nghìn tấn rác thải đang chất đống trong khuôn viên.

Ông Hoàng Văn Hải - Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ môi trường Nghi Xuân (chủ lò đốt) cho biết: “Vì chưa lường trước được tình hình nên trước đây chúng tôi đầu tư dây chuyền, máy móc hạn chế, không thể vận hành hết công suất. Mọi việc càng khó khăn hơn khi 5 tháng nay lò đốt ngừng hoạt động, toàn bộ máy móc bị 2 cơn bão lớn làm hư hỏng. Dù đang chịu nhiều áp lực tại bãi, nhưng mỗi ngày chúng tôi vẫn phải thu gom, tiếp nhận khoảng 13 tấn rác từ các xã ven biển chở về nên không thể đáp ứng yêu cầu”.

Trên địa bàn Hà Tĩnh hiện có 4 lò đốt rác độc lập với tổng công suất gần 80 tấn rác/ngày. Các lò đốt này đều được đầu tư nhỏ lẻ, máy móc dây chuyền lạc hậu, hỏng hóc nên công suất hiện mới chỉ đạt khoảng 2/3, khiến rác thải luôn dư thừa, ùn ứ, ô nhiễm. Trước yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn thì các chủ các lò đốt này phải thay đổi công nghệ, mở rộng công suất, đổi mới phương thức xử lý.

Ông Bùi Đức Thắng – Phó Giám đốc HTX Tân Phát, phụ trách lò đốt rác Cương Gián cho biết: “Lò đốt của chúng tôi luôn trong cảnh tồn dư rác nên phải đầu tư mua máy phay trị giá 2,5 tỷ đồng để thay đổi phương thức xử lý theo hướng vừa tái chế rác làm phân vi sinh, lấy hạt nhựa vừa cắt gọn rác để bán cho các nhà máy làm nguyên liệu đốt sản xuất xi măng”.

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, các lò đốt độc lập trên địa bàn chưa đáp ứng nhu cầu, cần phải đầu tư mua sắm trang thiết bị hiện đại, nâng công suất đốt. Các cấp, các ngành cũng luôn động viên, định hướng việc hiện đại hóa máy móc dựa trên tình hình cụ thể của từng cơ sở, từng địa bàn.

“Ngoài việc phải phát huy tối đa công năng, hiệu quả hoạt động của các lò đốt hiện có để xử lý tình hình thực tại thì yêu cầu bắt buộc, kiên quyết là Hà Tĩnh phải có một cơ sở xử lý chất thải rắn sinh hoạt đủ tầm vóc, hiện đại. UBND tỉnh cũng đang xem xét để xây dựng một nhà máy điện rác với công nghệ vượt trội để giải bài toán này. Hiện, các khâu, các bước để tiến hành đầu tư đang gấp rút được triển khai thực hiện”, ông Đặng Hữu Bình – Trưởng phòng Môi trường (Sở NN&MT) cho hay.

Báo động ô nhiễm từ các bãi chôn lấp rác thải rắn tại Hà Tĩnh

Cả 3 bãi chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt (gọi tắt là rác) ở Hà Tĩnh đều đang quá tải, bị ô nhiễm nghiêm trọng, tác động tiêu cực đến đời sống, sinh hoạt của người dân.