Lãi suất giảm, làm gì để doanh nghiệp dễ tiếp cận vốn?

Trong tháng 8, NHNN đã ban hành Văn bản số 7125/NHNN-TD ngày 7/8/2026 gửi các ngân hàng thương mại và NHNN chi nhánh tại các khu vực về triển khai chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và doanh nghiệp nhỏ và vừa (gọi tắt là SME).

Mấu chốt của giải pháp điều hành mới là yêu cầu các ngân hàng thương mại giảm lãi suất cho vay thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng đó; ưu tiên vốn cho lĩnh vực doanh nghiệp nhỏ và vừa; doanh nghiệp và cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng kinh tế.

Tại Hà Tĩnh, những chính sách điều hành của NHNN đã nhanh chóng tác động đến thị trường tín dụng. Trong tháng 8, mặt bằng lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất kinh doanh thông thường bình quân chung toàn hệ thống là 9,7%/năm; các gói vay phục vụ đời sống khoảng 10,2%/năm, giảm bình quân 1,66 - 2,23 điểm phần trăm so với tháng trước. Nhiều ngân hàng cũng chủ động triển khai các gói vay ưu đãi, chương trình đặc thù đa dạng hướng về nhóm trọng tâm là nhóm SME, giảm từ 1 - 2%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của ngân hàng.

Đơn cử như: Agribank dành 70.000 tỷ đồng với mức giảm 1-2%/năm; BIDV, Vietcombank và VietinBank mỗi ngân hàng triển khai gói khoảng 50.000 tỷ đồng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng; MSB công bố gói tín dụng 3.000 tỷ với lãi suất cho vay từ 8,5%/năm…

Tuy nhiên, với không ít doanh nghiệp, câu chuyện không chỉ nằm ở việc “có gói vay ưu đãi” mà còn ở khả năng tiếp cận nguồn vốn với chi phí thực sự phù hợp. Hiện vẫn có doanh nghiệp phải vay vốn với lãi suất trên 10%/năm, trong khi một bộ phận khác chưa thể tiếp cận tín dụng do chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện vay vốn.

Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ, tổ chức sự kiện, tiệc cưới và dịch vụ kế toán, Công ty TNHH Dịch vụ, Thương mại, Xây dựng Nguyễn Gia có nhu cầu vốn thường xuyên để duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, khó khăn nhất là mặt bằng lãi suất dù đã có những điều chỉnh nhưng vẫn cao, tạo áp lực đáng kể lên chi phí vốn của doanh nghiệp. Trong khi một số điều kiện để tiếp cận các gói tín dụng ưu đãi dành cho nhóm SME vẫn còn khá chặt chẽ, khiến việc thụ hưởng chính sách chưa thực sự thuận lợi.

Anh Nguyễn Bùi Gia Trung - Phó Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ, Thương mại, Xây dựng Nguyễn Gia cho biết: “Đặc thù lĩnh vực dịch vụ, doanh thu và dòng tiền biến động, ít tài sản cố định khiến chúng tôi khó đáp ứng yêu cầu về tài sản bảo đảm, hồ sơ tài chính để tiếp cận vốn ưu đãi. Một số khoản vay còn kèm phí thẩm định, định giá tài sản, công chứng, bảo hiểm... nên chi phí thực tế chưa giảm nhiều như lãi suất theo công bố. Hiện, các khoản vay của chúng tôi đang chủ yếu tiếp cận từ kênh khách hàng cá nhân".

Nhóm SME thường gặp khó khăn về tài sản, năng lực quản trị và mức độ chuẩn hóa thông tin tài chính. Điều này tạo thành vòng luẩn quẩn: thiếu tài sản và hồ sơ tài chính chưa chuẩn hóa khiến doanh nghiệp khó tiếp cận vốn; thiếu vốn lại hạn chế khả năng mở rộng quy mô, đầu tư và nâng cao năng lực tài chính. Để dòng vốn ưu đãi thực sự đến với SME, ngân hàng cần tăng cường đánh giá năng lực doanh nghiệp dựa trên dòng tiền, khả năng tạo doanh thu thay vì quá phụ thuộc vào tài sản thế chấp; đồng thời linh hoạt hơn trong quy trình thẩm định, hồ sơ, thủ tục và giải ngân, rút ngắn thời gian tiếp cận vốn cho doanh nghiệp.

Anh Đặng Văn Hiếu - Phó Giám đốc Công ty CP Đầu tư xây dựng Bắc Miền Trung cho biết: “Những tháng cuối năm, nhu cầu vốn của doanh nghiệp xây dựng tăng cao khi các công trình bước vào giai đoạn tăng tốc thi công. Chúng tôi đang cần bổ sung vốn lưu động nên rất mong các ngân hàng có mức lãi suất hợp lý, đồng thời rút ngắn thời gian thẩm định, giải ngân để doanh nghiệp kịp thời bổ sung nguồn lực phục vụ nhu cầu hiệu quả”.

Trên thực tế, với nhóm SME, mỗi 1% giảm lãi suất đều có ý nghĩa trong việc tiết giảm chi phí, duy trì hoạt động và mở rộng sản xuất. Việc linh hoạt trong phương pháp thẩm định của các ngân hàng sẽ giúp doanh nghiệp dễ “chạm” vốn, đưa chính sách giảm lãi suất đi vào thực tế. Cách tiếp cận này cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động minh bạch tài chính, chuẩn hóa sổ sách, hóa đơn, hợp đồng, doanh thu và dòng tiền. Khi thông tin kinh doanh rõ ràng, đầy đủ và đáng tin cậy, ngân hàng sẽ có thêm cơ sở đánh giá sức khỏe tài chính, mức độ rủi ro và khả năng trả nợ của doanh nghiệp.

Chị Phan Thị Quỳnh Hoa - Phó Trưởng phòng Doanh nghiệp 1 (BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh) cho biết: “Từ tháng 8/2026, BIDV đã triển khai gói tín dụng 50.000 tỷ đồng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và các lĩnh vực ưu tiên với lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng thời hạn. Tại BIDV Hà Tĩnh, chúng tôi đang nắm bắt nhu cầu, tháo gỡ khó khăn về vốn, hướng dòng tín dụng vào những phương án sản xuất kinh doanh hiệu quả, đồng thời tư vấn để khách hàng tiếp cận các chính sách ưu đãi một cách thuận lợi nhất”.

Những động thái giảm lãi suất, triển khai các gói tín dụng ưu đãi của ngành ngân hàng đang cho thấy quyết tâm đồng hành cùng doanh nghiệp. Để dòng vốn thực sự chảy mạnh vào khu vực SME, “cánh cửa” vốn vẫn cần rộng mở hơn nhằm đưa chính sách đi trúng nhu cầu và dòng vốn đến đúng địa chỉ, đó sẽ là động lực quan trọng để khu vực SME tăng tốc phát triển.