Tôi là “kiểm tu” toa xe tàu hỏa

Tôi là Đậu Quốc Giang - công nhân khám chữa toa xe tàu hỏa, Trạm Khám chữa toa xe Phúc Trạch (xã Phúc Trạch), thuộc Chi nhánh Toa xe Vinh (Công ty CP Vận tải đường sắt Việt Nam). Hơn 35 năm nay, tôi làm công việc khám chữa toa xe tại ga Phúc Trạch.

Trong ngành đường sắt, chúng tôi được gọi là những người kiểm tu. Công việc của tôi là kiểm tra, phát hiện và xử lý các hư hỏng kỹ thuật để mỗi đoàn tàu hàng đủ điều kiện an toàn trước khi tiếp tục hành trình.

Mỗi ca trực của tôi bắt đầu từ 6 giờ sáng hôm nay và kết thúc vào đúng 6 giờ sáng hôm sau. Trong suốt 24 giờ ấy, anh em luôn sẵn sàng có mặt khi tàu vào ga.

Tại ga Phúc Trạch, mỗi đoàn tàu thường có 2 - 3 công nhân kiểm tu cùng thực hiện công việc. Mỗi người đảm nhận một vị trí nhưng luôn phối hợp nhịp nhàng để hoàn thành việc kiểm tra trong thời gian tàu dừng ga.

Một đoàn tàu hàng thường có khoảng 22 toa. Thông thường mỗi toa có 4 trục, 8 bánh xe. Việc kiểm tra đòi hỏi sự tập trung cao độ, bởi chỉ cần bỏ sót một chi tiết nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến an toàn của cả đoàn tàu.

Trạm Khám chữa toa xe Phúc Trạch được giao quản lý đoạn đường từ phía nam ga Hương Phố (Hà Tĩnh) đến phía nam ga Minh Lễ (Quảng Trị), gồm 11 ga. Chúng tôi chủ yếu khám chữa các đoàn tàu hàng theo phân công của công ty hoặc tàu dừng tránh tại ga.

Nhiều người thấy chúng tôi cầm búa gõ liên tục vào bánh xe có thể nghĩ công việc này khá dễ dàng. Thực ra, mỗi tiếng búa phát ra đều mang theo một "tín hiệu". Người làm nghề lâu năm có thể nhận biết mỗi thiết bị, hạng mục có đảm bảo kỹ thuật hay không qua chính âm thanh ấy.

Công việc của chúng tôi phải tuân thủ tuyệt đối quy trình tác nghiệp đã được quy định. Theo quy trình, công việc của kiểm tu gồm có 8 bước, trong đó phải khám thân, đầu tàu, móc nối, hệ thống hãm, giá chuyển hướng và nhiều bộ phận khác để bảo đảm tất cả đều hoạt động bình thường trước khi tàu rời ga.

Muốn kiểm tra kỹ, chúng tôi phải chui xuống gầm toa xe. Dưới nền đá ba lát nóng rát giữa mùa hè hay ướt lạnh trong những ngày mưa, anh em vẫn phải quan sát thật kỹ từng chi tiết, bởi đây là những vị trí rất dễ phát sinh hư hỏng.

Tại ga Phúc Trạch, chúng tôi chịu trách nhiệm khám chữa tàu chạy hướng Bắc – Nam. Nhiệm vụ là khám trọng điểm các toa tàu, đặc biệt là hệ thống hãm (phanh) trước khi vượt đèo Khe Nét, tỉnh Quảng Trị với độ dốc 17‰.

Ở công đoạn thử hãm, chúng tôi kiểm tra guốc hãm, má phanh, độ ép và các liên kết của hệ thống hãm. Mọi thao tác đều phải thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, không được chủ quan.

Nếu phát hiện toa xe không bảo đảm an toàn, chúng tôi lập tức báo cáo cấp có thẩm quyền để xử lý. Trường hợp hư hỏng nặng, toa xe sẽ bị cắt khỏi đoàn tàu để sửa chữa trước khi được đưa trở lại khai thác.

Trạm Khám chữa toa xe Phúc Trạch hiện có 13 cán bộ, công nhân viên, trong đó 11 người làm công tác kiểm tu.

Mỗi người đều hiểu rằng sự cẩn trọng của mình góp phần bảo đảm an toàn cho hàng hóa và cho cả tuyến đường sắt Bắc - Nam.

Làm nghề này không có khái niệm chọn thời tiết. Nắng hơn 40 độ C, đường ray bỏng rát dưới chân hay trong mưa lũ, chúng tôi vẫn phải có mặt bên đoàn tàu khi có lệnh.

Trong mỗi ca trực 24 giờ, chúng tôi cũng kiêm nhiệm xử lý các sự cố đột xuất. Công nhân mỗi kíp trực luôn sẵn sàng lên đường tham gia xử lý, cứu hộ, cứu nạn bất kể ngày hay đêm.

Hơn 35 năm gắn bó với nghề, tôi đã kiểm tra hàng vạn toa xe. Công việc có phần vất vả, thuộc nhóm nghề độc hại, nhưng chưa bao giờ tôi thấy hối tiếc vì đã chọn nghề này.

Người kiểm tu ít khi được mọi người biết đến, bởi chúng tôi chủ yếu làm việc với những đoàn tàu hàng. Nhưng phía sau mỗi chuyến tàu vận chuyển hàng hóa an toàn là sự cẩn trọng, tỉ mỉ của những người lặng lẽ đứng bên đường ray như chúng tôi.

Mỗi khi đoàn tàu hàng từ từ lăn bánh rời ga sau khi hoàn thành kiểm tra, tôi lại thấy nhẹ nhõm. Điều đó có nghĩa là chúng tôi đã hoàn thành trách nhiệm của mình trước khi chuyến tàu tiếp tục hành trình.

Chúng tôi vẫn sẽ tiếp tục những ca trực từ 6 giờ sáng hôm nay đến 6 giờ sáng hôm sau, vẫn cầm chiếc búa quen thuộc đi dọc những đoàn tàu hàng. Chỉ cần mỗi chuyến tàu rời ga an toàn, với tôi, đó đã là niềm vui và cũng là phần thưởng lớn nhất của người làm nghề kiểm tu.