Trọng trách lớn trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp
Cùng với việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hoạt động của HĐND cấp xã tại Hà Tĩnh ngày càng được khẳng định rõ nét.
Là địa bàn trung tâm của tỉnh, có tốc độ đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao, hoạt động kinh tế, dịch vụ sôi động đặt ra yêu cầu rất lớn đối với công tác quản lý, điều hành tại phường Thành Sen. Ông Nguyễn Đức Danh - Phó Bí thư Thường trực Đảng uỷ phường Thành Sen trao đổi: "HĐND phường Thành Sen hiện có tất cả 161 đại biểu. Các kỳ họp HĐND phường được chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng; các nghị quyết trước khi được ban hành đều được nghiên cứu, xem xét, đánh giá toàn diện nên có tính khả thi cao, phát huy hiệu quả khi áp dụng vào thực tiễn, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để UBND phường quản lý, điều hành".
Theo ông Danh, công tác giám sát cũng được HĐND phường chú trọng. Qua đó, những tồn tại trong công tác quản lý đã được chỉ ra để kịp thời kiến nghị, điều chỉnh; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành của chính quyền cơ sở, hạn chế phát sinh vấn đề bức xúc trong Nhân dân.
Kể từ ngày 1/7/2025 đến nay, HĐND xã Thạch Hà đã tổ chức 4 kỳ họp (gồm 2 kỳ họp thường lệ, 2 kỳ họp chuyên đề); tổ chức 20 cuộc giám sát, khảo sát để ban hành 20 nghị quyết. Ông Nguyễn Việt Hùng - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thạch Hà cho biết: "Sau khi ổn định tổ chức bộ máy, HĐND xã đã xây dựng các chương trình công tác, kế hoạch giám sát của thường trực, các ban. Trong đó, quan tâm xây dựng kế hoạch giám sát, khảo sát các kiến nghị của cử tri gửi tới kỳ họp và triển khai các chương trình giám sát...".
Sau khi kiện toàn mô hình mới, thường trực HĐND cấp xã đã chủ động phối hợp với UBND, ủy ban MTTQ cùng cấp tổ chức tốt các kỳ họp. Tính riêng trong năm 2025, HĐND 69 xã, phường đã tổ chức 218 kỳ họp, thực hiện 340 cuộc giám sát, khảo sát và ban hành 972 nghị quyết. Trong đó, HĐND xã Nghi Xuân là đơn vị tổ chức nhiều cuộc giám sát, khảo sát nhất với 25 cuộc; HĐND xã Cẩm Xuyên 21 cuộc; HĐND phường Nam Hồng Lĩnh và HĐND xã Thạch Hà 20 cuộc/đơn vị. Về ban hành nghị quyết, HĐND phường Trần Phú là đơn vị đứng đầu với 26 nghị quyết; tiếp theo là HĐND phường Bắc Hồng Lĩnh 24 nghị quyết; HĐND xã Cẩm Lạc 22 nghị quyết...
Phương châm "gần dân, sát dân, giải quyết nhu cầu, bức xúc của Nhân dân ngay từ cơ sở" được HĐND các phường, xã tập trung cao. Trên tinh thần đó, các đồng chí thường trực HĐND, lãnh đạo các ban HĐND tăng cường trực tiếp xuống các thôn, tiếp xúc và lắng nghe ý kiến cử tri, tích cực dự sinh hoạt chi bộ các khu dân cư. Đặc biệt, các đại biểu dân cử đã thích nghi nhanh với chuyển đổi số; thông qua mạng xã hội, nhóm zalo... đại biểu tiếp nhận các phản ánh của bà con cử tri để từ đó, báo cáo thường trực HĐND cùng cấp tổng hợp, chuyển cơ quan giải quyết theo thẩm quyền.
Kỳ vọng cho nhiệm kỳ mới
Cùng với việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, trong nhiệm kỳ mới, khối lượng nhiệm vụ của HĐND cấp xã tăng đột biến, đòi hỏi mỗi đại biểu HĐND cấp xã phải thực sự là một "nhà làm chính sách" đúng nghĩa. Để đáp ứng tốt các tiêu chí này, người được lựa chọn đại diện cho quyền làm chủ của Nhân dân sẽ phải vượt qua phép thử đặc biệt quan trọng: cuộc bầu cử ĐBQH khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp.
HĐND các cấp phải thực sự là cơ quan quyền lực Nhà nước, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân trong không gian quản trị rộng và phức tạp hơn. Trong nhiệm kỳ 2026-2031, số lượng đại biểu HĐND cấp xã sẽ được tinh gọn trong khi địa bàn ngày càng rộng, khối lượng công việc tăng lên; do đó, đòi hỏi mỗi người phải đáp ứng toàn diện các yếu tố, từ trình độ, năng lực chuyên môn, năng lực phân tích chính sách, năng lực phản biện và nhất là nhanh nhạy với kỹ năng sử dụng công nghệ.
Ông Phạm Chí Hiếu - Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã Nghi Xuân cho biết: "Đội ngũ đại biểu HĐND ngày càng được chú trọng về chất lượng, từng bước đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới. Hoạt động của đại biểu không chỉ giới hạn trong các kỳ họp mà còn thể hiện rõ qua việc thường xuyên bám sát địa bàn, nắm bắt tình hình, kịp thời phản ánh ý kiến, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân".
Theo ông Hiếu, hoạt động tiếp xúc cử tri cũng được tổ chức thường xuyên, linh hoạt về hình thức, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn dân cư. Các ý kiến của cử tri được tổng hợp đầy đủ, phân loại rõ ràng và theo dõi việc giải quyết đến cùng, hạn chế tình trạng kiến nghị kéo dài, góp phần tạo niềm tin và sự đồng thuận.
Từ thực tiễn hoạt động nhiệm kỳ qua đã cho thấy, ở đâu đại biểu dám nói thẳng, nói thật, dám truy đến cùng vấn đề và dám chịu trách nhiệm, ở đó vai trò của cơ quan dân cử được khẳng định. Ông Nguyễn An Ninh - Bí thư chi bộ thôn Trẫm Bàng (xã Đức Thọ) chia sẻ: "Chúng tôi mong muốn, những đại biểu được lựa chọn sẽ là những người thực sự gần dân, hiểu dân, hiểu từng khu dân cư để lắng nghe, quan sát rõ đời sống dân sinh. Từ những ý kiến, kiến nghị của cử tri qua các lần gặp gỡ, tiếp xúc và trực tiếp đi cơ sở, các đại biểu dân cử sẽ đưa tiếng nói, nguyện vọng của bà con đến nghị trường".