(Baohatinh.vn) - Mộ và nhà thờ Nguyễn Phi Sài ở thị trấn Thạch Hà và xã Thạch Long (huyện Thạch Hà) là 1 trong 93 di tích trên địa bàn Hà Tĩnh được Bộ VH-TT&DL xếp hạng di tích cấp quốc gia.
Đệ tam Nguyễn Phi Sài (1558-1634) là con trai cả của Đệ nhị Thế tổ Nguyễn Phi Lệ, quê ở xã Toàn Lưu (có tài liệu ghi xã Kim Đôi), phủ Thạch Hà, nay là thị trấn Thạch Hà. Đến khoảng năm 1580, gia đình chuyển về cư trú và lập nghiệp, sinh sống ở xã Đan Chế (nay là xã Thạch Long ). Nhà thờ Nguyễn Phi Sài nay ở thôn Gia Ngãi 1, xã Thạch Long. Khuôn viên nhà thờ Nguyễn Phi Sài khá rộng với gần 1.200m2 , có nhiều cây xanh và hạng mục công trình. Ngay phía sau cổng vào và cuốn thư là khu nhà thờ chính với nhà bái đường (nơi con cháu làm lễ bái) và điện thờ chính.
Hai bên nhà thờ có nhà sắc (ở bên phải) và nhà hội đồng tổ cô (ở bên trái). Trong đó, nhà sắc có tuổi thọ vài trăm năm là nơi cất giữ các đạo sắc vua ban thời xưa; nhà hội đồng tổ cô thờ tổ cô.
Nhà sắc là hiện vật độc đáo, hiếm có trên địa bàn Hà Tĩnh, được làm bằng gỗ trai có niên đại xây dựng trên 300 năm.
Nhà sắc đang lưu giữ 7 sắc phong của các triều đại quân chủ rất có giá trị, một trong số đó là sắc phong vào loại cổ nhất của tỉnh ta hiện nay. Điện thờ chính của nhà thờ Nguyễn Phi Sài gồm thượng điện và hạ điện. Trong ảnh: Toàn cảnh điện thờ chính.
Ban thờ chính ở thượng điện thờ Đệ Tam Thủy tổ Nguyễn Phi Sài; tiếp xuống là thờ các vị quận công, tổ tiên của dòng họ.
Bên trái và bên phải điện thờ chính còn có bàn thờ các chi phái khác, thờ gia thần.
Cách nhà thờ khoảng 3km về phía Nam là phần mộ Đệ Tam Thủy tổ Võ quận công Nguyễn Phi Sài. Năm 1634, sau khi Đệ Tam Thủy tổ Võ quận công Nguyễn Phi Sài mất, theo lệnh triều đình, thi thể của ông được chuyển về quê xã Đan Chế, huyện Thạch Hà và chôn cất tại xứ Lòi Mã (thuộc thôn Lương Thượng (nay ở tổ dân phố 13, thị trấn Thạch Hà).
Phần mộ của ông trong gần 350 năm được con cháu hương khói, bà con nhân dân trong vùng trông coi, bảo quản. Phần mộ đã được con cháu trong dòng họ tôn tạo lại nhiều lần, trong đó lần gần nhất vào năm 2020. Toàn bộ phần mộ, hàng rào và các hạng mục khác đều được làm bằng đá chẽ, khang trang, kiên cố.
Ghi nhận công lao to lớn của Võ Quận công Nguyễn Phi Sài, ngày 23/1/2007, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành Quyết định số 238/QĐ-UBND về xếp hạng Nhà thờ Nguyễn Phi Sài là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.Ngày 20/11/2024, Bộ VH&TT-DL ban hành quyết định về xếp hạng di tích quốc gia đối với “Mộ và Nhà thờ Nguyễn Phi Sài”. Lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích và rước bằng về nhà thờ họ dự kiến được tổ chức vào ngày 16/4/2025 tới đây. Đón nhận bằng xếp hạng di tích quốc gia càng khẳng định công lao to lớn của Võ Quận công Nguyễn Phi Sài nói riêng và các bậc tiền nhân cùng những người con quê hương Thạch Hà nói chung đã đóng góp quan trọng cho công cuộc đấu tranh, bảo vệ và xây dựng Tổ quốc. Đây cũng là dịp để mỗi người tìm về cội nguồn, tôn vinh và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa, truyền thống cách mạng quê hương.
Đệ tam Nguyễn Phi Sài (1558-1634) làm quan dưới triều Lê Trung Hưng, là vị võ tướng có tài thao lược, được chúa Trịnh giao phó nhiều trọng trách, lập nhiều công lớn trong công cuộc phù Lê cứu nước. Suốt cả cuộc đời binh nghiệp, ông luôn trung thành với triều đình, khí tiết, yêu nước, thương dân, mưu trí và dũng cảm.
Hơn 45 năm phò Lê cứu quốc, Nguyễn Phi Sài nhiều lần được các cấp Triều Lê ban sắc phong, tặng thưởng, phong vị là: Tiền Phụ quốc thần tín cương chính hiệp mưu đồng đức; Dực vận tán trị uy đăng; Vận tán trị công thần; Đặc tiến trụ quốc; Thượng tướng quân; Trung quân Đô đốc phủ; Hựu đô đốc; Thiếu bảo; Võ quận công; Gia phong đại vương tôn thần; Quang Ý trung đẳng thần; Dực bảo Trung Linh phù chi thần; Đoan túc Dực bảo Trung hưng chi thần...
Vì có công lớn nên năm 1634 sau khi mất, Võ Quận công Nguyễn Phi Sài đã được triều Lê Trung hưng liệt vào hàng ngũ danh thần tiết nghĩa, thăng Thiếu bảo, ban cấp 30 mẫu ruộng, cho lập đền thờ tại quê nhà, giao cho người dân xã Đan Chế thờ tự và trông coi phần mộ.
Theo Gia phả dòng họ Nguyễn Phi, các thế hệ con cháu hậu duệ của Đệ Tam Đức tổ Nguyễn Phi Sài ở Hà Tĩnh đã có 19 đời nối nghiệp. Nối dõi cha ông, dòng họ Nguyễn Phi ở Hà Tĩnh, đời nào, sinh sống ở đâu cũng có nhiều người ưu tú, làm việc siêng năng, góp phần cống hiến sức mình bảo vệ, xây dựng đất nước.
Trong thế kỷ XVII, cả dòng họ có 7 người được triều đình nhà Lê phong tặng quận công.
Trong hai cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước (1945 - 1975), con cháu dòng tộc họ Nguyễn Phi đã tiếp bước cha ông lên đường tham gia chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc. Trong đó, dòng họ có 16 người con anh dũng hi sinh, được công nhận liệt sỹ; có 2 mẹ được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng; hàng trăm thương binh, bệnh binh…
Tối 23/7, tại Trung tâm Văn hóa, Điện ảnh và Xúc tiến du lịch Hà Tĩnh, lễ khai mạc tuần phim kỷ niệm 79 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ đã diễn ra trang trọng, ý nghĩa.
Những chương trình giải trí quy mô với sự góp mặt của nhiều nghệ sĩ nổi tiếng không chỉ phục vụ công chúng mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trên các nền tảng số, góp phần quảng bá hình ảnh Hà Tĩnh và nâng tầm thương hiệu du lịch địa phương.
Những bộ phim về đề tài cách mạng được công chiếu trong Tuần phim kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ tại Hà Tĩnh không chỉ tái hiện lịch sử hào hùng của dân tộc mà còn lan tỏa những giá trị nhân văn, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước và bồi đắp đạo lý "uống nước nhớ nguồn".
"Hành trình về quê của Dế Trũi" là câu chuyện kể về Dế Trũi tự ý về quê và hoảng sợ vì lạc đường, nhưng từ đó, chú cảm nhận được sự ấm áp của tình bạn và lòng bao dung từ gia đình.
Tuần phim kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ tại rạp CGV Vincom Hà Tĩnh đã thu hút đông đảo khán giả. Sự kiện không chỉ giúp các cựu chiến binh sống lại ký ức hào hùng mà còn khơi dậy niềm tự hào và tiếp lửa truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.
World Cup 2026 thu hút lượng du khách và người hâm mộ kỷ lục đến Bắc Mỹ, nhưng hiệu quả kinh tế du lịch "cần được nhìn thận trọng", theo các chuyên gia.
Trí tuệ nhân tạo (AI) mở ra nhiều cơ hội mới cho sáng tạo văn học. Tuy nhiên, việc sử dụng AI cũng đặt ra yêu cầu về trách nhiệm nghề nghiệp, tính trung thực đối với người cầm bút.
Tín ngưỡng thờ Cá Ông được cư dân ven biển Hà Tĩnh gìn giữ qua nhiều thế hệ, gửi gắm khát vọng bình an, đồng thời góp phần bồi đắp bản sắc văn hóa biển.
Ngoài 6 bộ phim điện ảnh đặc sắc được chiếu miễn phí tại rạp CGV Vincom Plaza Hà Tĩnh, khán giả còn có cơ hội được xem phim lịch sử mới "Thanh âm vượt đại dương" và giao lưu trực tiếp với đoàn làm phim.
Không chỉ ghi nhận số lượng bài dự thi cao nhất từ trước đến nay, cuộc thi "Đại sứ Văn hóa đọc" năm 2026 tại Hà Tĩnh còn tạo dấu ấn về chất lượng bài thi, sự sáng tạo trong ứng dụng công nghệ số.
Vở kịch hát "Khoảng trời con gái" đã đưa khán giả trở về những năm tháng khốc liệt ở Ngã ba Đồng Lộc, khắc họa vẻ đẹp tâm hồn, sự hy sinh anh dũng của 10 nữ thanh niên xung phong, qua đó góp phần lan tỏa giá trị lịch sử và truyền thống yêu nước đến với công chúng.
Từ những lớp học miễn phí đến các hoạt động trải nghiệm tại không gian văn hóa, nhiều mô hình ở Hà Tĩnh đang giúp dân ca ví, giặm đến gần hơn với thiếu nhi.
Câu chuyện kể về một mùa hè đặc biệt của cậu bé Nu với bà, gợi lên những ký ức tuổi thơ trong sáng và gửi gắm bài học ý nghĩa về tình thân, gia đình và hạnh phúc.
Sáng 15/7, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức họp báo thường kỳ quý II, thông tin về công tác quản lý nhà nước trong các lĩnh vực bản quyền, xuất bản, báo chí, du lịch...
Trong mỗi lượt chạy, hàng trăm nam giới ưa mạo hiểm đã thử thách sự dũng cảm bằng cách chạy phía trước đàn bò trên hành trình dài 848,6 m qua những con phố nhỏ hẹp, quanh co của thành phố cổ Pamplona.
Lễ vinh danh giáo viên, học sinh tiêu biểu năm học 2025 – 2026 và chương trình nghệ thuật quần chúng góp phần tôn vinh truyền thống hiếu học, lan tỏa giá trị văn hóa, hiếu học của quê hương Hoành Sơn (Hà Tĩnh).
Tháng Bảy về cùng tiếng ve và những miền ký ức tuổi thơ. Từ sân trường, con đường làng đến bóng dáng người thân, tất cả lại hiện về vẹn nguyên trong nỗi nhớ.
Ca sĩ Phạm Công Hoàn (công tác tại Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Hà Tĩnh) vừa xuất sắc đăng quang giải Quán quân dòng Bolero trữ tình tại cuộc thi Tiếng hát Bolero Việt Nam mùa 2 - năm 2026.
Tháng Bảy về, lòng người như lắng lại trong niềm biết ơn và tưởng nhớ những anh hùng liệt sĩ, thêm trân trọng giá trị của hòa bình, của quê hương hôm nay.
Giữa nhịp sống hiện đại, nhiều làng nghề thủ công truyền thống ở Hà Tĩnh vẫn được duy trì nhịp sản xuất nhờ những đôi bàn tay đã hằn dấu thời gian của người cao tuổi, góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Tuần phim kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sỹ sẽ chiếu miễn phí nhiều bộ phim như "Thanh âm vượt đại dương," “Đừng đốt,” “Mùi cỏ cháy,” “Những người viết huyền thoại”...
Chỉ một mảnh giấy nhỏ, một que tre và làn gió mát cũng có thể làm nên cả góc trời tuổi thơ. Chiếc chong chóng quay trong nắng hè mang theo tiếng cười hồn nhiên và những ký ức đẹp.
Xin chào, Tôi là Chatbot của Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!
