(Baohatinh.vn) - Mộ và nhà thờ Nguyễn Phi Sài ở thị trấn Thạch Hà và xã Thạch Long (huyện Thạch Hà) là 1 trong 93 di tích trên địa bàn Hà Tĩnh được Bộ VH-TT&DL xếp hạng di tích cấp quốc gia.
Đệ tam Nguyễn Phi Sài (1558-1634) là con trai cả của Đệ nhị Thế tổ Nguyễn Phi Lệ, quê ở xã Toàn Lưu (có tài liệu ghi xã Kim Đôi), phủ Thạch Hà, nay là thị trấn Thạch Hà. Đến khoảng năm 1580, gia đình chuyển về cư trú và lập nghiệp, sinh sống ở xã Đan Chế (nay là xã Thạch Long ). Nhà thờ Nguyễn Phi Sài nay ở thôn Gia Ngãi 1, xã Thạch Long. Khuôn viên nhà thờ Nguyễn Phi Sài khá rộng với gần 1.200m2 , có nhiều cây xanh và hạng mục công trình. Ngay phía sau cổng vào và cuốn thư là khu nhà thờ chính với nhà bái đường (nơi con cháu làm lễ bái) và điện thờ chính.
Hai bên nhà thờ có nhà sắc (ở bên phải) và nhà hội đồng tổ cô (ở bên trái). Trong đó, nhà sắc có tuổi thọ vài trăm năm là nơi cất giữ các đạo sắc vua ban thời xưa; nhà hội đồng tổ cô thờ tổ cô.
Nhà sắc là hiện vật độc đáo, hiếm có trên địa bàn Hà Tĩnh, được làm bằng gỗ trai có niên đại xây dựng trên 300 năm.
Nhà sắc đang lưu giữ 7 sắc phong của các triều đại quân chủ rất có giá trị, một trong số đó là sắc phong vào loại cổ nhất của tỉnh ta hiện nay. Điện thờ chính của nhà thờ Nguyễn Phi Sài gồm thượng điện và hạ điện. Trong ảnh: Toàn cảnh điện thờ chính.
Ban thờ chính ở thượng điện thờ Đệ Tam Thủy tổ Nguyễn Phi Sài; tiếp xuống là thờ các vị quận công, tổ tiên của dòng họ.
Bên trái và bên phải điện thờ chính còn có bàn thờ các chi phái khác, thờ gia thần.
Cách nhà thờ khoảng 3km về phía Nam là phần mộ Đệ Tam Thủy tổ Võ quận công Nguyễn Phi Sài. Năm 1634, sau khi Đệ Tam Thủy tổ Võ quận công Nguyễn Phi Sài mất, theo lệnh triều đình, thi thể của ông được chuyển về quê xã Đan Chế, huyện Thạch Hà và chôn cất tại xứ Lòi Mã (thuộc thôn Lương Thượng (nay ở tổ dân phố 13, thị trấn Thạch Hà).
Phần mộ của ông trong gần 350 năm được con cháu hương khói, bà con nhân dân trong vùng trông coi, bảo quản. Phần mộ đã được con cháu trong dòng họ tôn tạo lại nhiều lần, trong đó lần gần nhất vào năm 2020. Toàn bộ phần mộ, hàng rào và các hạng mục khác đều được làm bằng đá chẽ, khang trang, kiên cố.
Ghi nhận công lao to lớn của Võ Quận công Nguyễn Phi Sài, ngày 23/1/2007, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành Quyết định số 238/QĐ-UBND về xếp hạng Nhà thờ Nguyễn Phi Sài là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.Ngày 20/11/2024, Bộ VH&TT-DL ban hành quyết định về xếp hạng di tích quốc gia đối với “Mộ và Nhà thờ Nguyễn Phi Sài”. Lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích và rước bằng về nhà thờ họ dự kiến được tổ chức vào ngày 16/4/2025 tới đây. Đón nhận bằng xếp hạng di tích quốc gia càng khẳng định công lao to lớn của Võ Quận công Nguyễn Phi Sài nói riêng và các bậc tiền nhân cùng những người con quê hương Thạch Hà nói chung đã đóng góp quan trọng cho công cuộc đấu tranh, bảo vệ và xây dựng Tổ quốc. Đây cũng là dịp để mỗi người tìm về cội nguồn, tôn vinh và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa, truyền thống cách mạng quê hương.
Đệ tam Nguyễn Phi Sài (1558-1634) làm quan dưới triều Lê Trung Hưng, là vị võ tướng có tài thao lược, được chúa Trịnh giao phó nhiều trọng trách, lập nhiều công lớn trong công cuộc phù Lê cứu nước. Suốt cả cuộc đời binh nghiệp, ông luôn trung thành với triều đình, khí tiết, yêu nước, thương dân, mưu trí và dũng cảm.
Hơn 45 năm phò Lê cứu quốc, Nguyễn Phi Sài nhiều lần được các cấp Triều Lê ban sắc phong, tặng thưởng, phong vị là: Tiền Phụ quốc thần tín cương chính hiệp mưu đồng đức; Dực vận tán trị uy đăng; Vận tán trị công thần; Đặc tiến trụ quốc; Thượng tướng quân; Trung quân Đô đốc phủ; Hựu đô đốc; Thiếu bảo; Võ quận công; Gia phong đại vương tôn thần; Quang Ý trung đẳng thần; Dực bảo Trung Linh phù chi thần; Đoan túc Dực bảo Trung hưng chi thần...
Vì có công lớn nên năm 1634 sau khi mất, Võ Quận công Nguyễn Phi Sài đã được triều Lê Trung hưng liệt vào hàng ngũ danh thần tiết nghĩa, thăng Thiếu bảo, ban cấp 30 mẫu ruộng, cho lập đền thờ tại quê nhà, giao cho người dân xã Đan Chế thờ tự và trông coi phần mộ.
Theo Gia phả dòng họ Nguyễn Phi, các thế hệ con cháu hậu duệ của Đệ Tam Đức tổ Nguyễn Phi Sài ở Hà Tĩnh đã có 19 đời nối nghiệp. Nối dõi cha ông, dòng họ Nguyễn Phi ở Hà Tĩnh, đời nào, sinh sống ở đâu cũng có nhiều người ưu tú, làm việc siêng năng, góp phần cống hiến sức mình bảo vệ, xây dựng đất nước.
Trong thế kỷ XVII, cả dòng họ có 7 người được triều đình nhà Lê phong tặng quận công.
Trong hai cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước (1945 - 1975), con cháu dòng tộc họ Nguyễn Phi đã tiếp bước cha ông lên đường tham gia chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc. Trong đó, dòng họ có 16 người con anh dũng hi sinh, được công nhận liệt sỹ; có 2 mẹ được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng; hàng trăm thương binh, bệnh binh…
Mang đến Hội diễn đàn, hát dân ca 3 miền năm 2026 những làn điệu dân ca đặc sắc, Hà Tĩnh kỳ vọng góp phần lan tỏa giá trị di sản, quảng bá hình ảnh vùng đất giàu truyền thống đến bạn bè cả nước.
Trần Thị Thu Huyền (SN 2006, quê Hà Tĩnh) sẽ đại diện cho Việt Nam tham dự cuộc thi Hoa hậu Di sản Toàn cầu, mở đầu hành trình quảng bá di sản văn hóa Việt Nam tại đấu trường sắc đẹp quốc tế.
Các bộ phim ngắn do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra tại Trung Quốc đang bùng nổ, kéo theo nhu cầu mua quyền sử dụng hình ảnh cá nhân, hình thành một xu hướng mới được gọi là “mua khuôn mặt”.
Việc quán triệt các cơ chế, chính sách và hướng dẫn về phân bổ, quản lý, sử dụng nguồn lực thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) về phát triển văn hóa tạo cơ sở để Hà Tĩnh và các địa phương triển khai chương trình đồng bộ, hiệu quả.
Mùa hạ đi qua, tiếng ve lại ngân vang trên những vòm lá, sắc phượng đỏ thi nhau khoe sắc, rực đỏ cả góc trời, đánh thức trong lòng mỗi người miền ký ức thân thương...
Vở ca kịch “Khoảng trời con gái” được Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Hà Tĩnh phục dựng để đưa câu chuyện 10 nữ liệt sĩ TNXP Ngã ba Đồng Lộc đến gần hơn với khán giả các tỉnh phía Bắc.
Hạnh phúc gia đình không chỉ được vun đắp bằng tình yêu thương mà còn bởi sự thấu hiểu, sẻ chia. Những thử thách trong cuộc sống giúp ta thêm bao dung, thấu hiểu nhau hơn.
Liên hoan phim châu Á-Đà Nẵng là dịp vinh danh những tác phẩm điện ảnh châu Á và Việt Nam, đồng thời cũng tạo những cơ hội kết nối điện ảnh Việt Nam ra thế giới. Liên hoan phim chính thức khai mạc ngày 28/6 với rất nhiều hoạt động sôi nổi dành cho khán giả và giới chuyên môn.
Qua hình ảnh hoa giấy mỏng manh mà kiên cường, tác giả Linh Châu muốn nhắn nhủ: vẻ đẹp đích thực không nằm ở sự hào nhoáng bên ngoài mà ở sức sống và tình cảm chân thành bên trong.
Tản văn "Ngọn gió ngoan" của Linh Đan là lát cắt tuổi thơ trong trẻo, nơi ngọn gió mùa hạ miền Trung hiện lên như người bạn nhỏ tốt bụng, đong đầy tình yêu thương gia đình ấm áp.
Từ những hiện vật quen thuộc và ngôi nhà tranh mộc mạc, không gian văn hóa do anh Hoàng Tùng (xã Yên Hòa, Hà Tĩnh) xây dựng đã trở thành nơi lưu giữ ký ức làng quê, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống đến thế hệ trẻ.
Hội thảo khoa học “Hà Tĩnh – Những sự kiện lịch sử từ khởi thủy đến năm 2025” nhằm hệ thống hóa sự kiện, truyền thống và đóng góp của vùng đất này trong lịch sử dân tộc.
Truyện ngắn "Những tấm lòng nhân ái" của tác giả Ngọc Thị Lan Thái là một câu chuyện trong trẻo, mang đến bài học sâu sắc về lòng dũng cảm, sự sẻ chia và một tình bạn cao đẹp.
Quá trình tuần tra, bảo vệ rừng, lực lượng chức năng tại tỉnh Quảng Trị phát hiện một hang động lớn. Trong hang còn chia thành 4 nhánh ăn sâu vào lòng núi còn nhiều bí ẩn.
Từ những con phố tấp nập xe máy ở Hà Nội, những dãy núi đá vôi hùng vĩ của vịnh Hạ Long đến nét trầm mặc của cố đô Huế và những món ăn đường phố đậm đà hương vị, Việt Nam đang ngày càng khẳng định vị thế là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất châu Á trong mắt du khách quốc tế.
Giữa nhịp sống hiện đại, những bàn cờ tướng vẫn hiện diện ở nhiều vùng quê Hà Tĩnh. Không chỉ là môn thể thao trí tuệ, cờ tướng còn là nét đẹp văn hóa gắn kết cộng đồng.
Tạp chí Travel & Leisure hôm 18/6 công bố danh sách các khách sạn tốt nhất Việt Nam tại 5 hạng mục chính, dựa trên đánh giá của các chuyên gia và du khách quốc tế.
Trong cuộc sống, con người đừng bao giờ đánh mất niềm tin ngay cả khi rơi vào những hoàn cảnh tồi tệ nhất. Bởi niềm tin chính là điểm tựa giúp ta hướng tới những điều tốt đẹp hơn.
Có những ký ức không nằm trong những tấm ảnh cũ hay những trang nhật ký đã úa màu mà hiện diện lặng lẽ giữa cuộc sống thường ngày, gợi nhắc bao yêu thương đong đầy...
Nhà thờ Sagrada Familia tại Barcelona hoàn thành sau 144 năm xây dựng, đúng vào dịp kỷ niệm 100 năm ngày mất của kiến trúc sư Antoni Gaudí, cha đẻ công trình.
Với người Hà Tĩnh, mùa hạ thường gắn liền với gió Lào như một phần ký ức không thể tách rời của biết bao thế hệ lớn lên trên mảnh đất đầy nắng gió mà nghĩa tình...
Từ tre, mây tự nhiên, người dân thôn Nam Giang, xã Thạch Hà (Hà Tĩnh) đã khéo léo đan nên những chiếc thúng, dần, sàng, rổ, nơm… phục vụ sinh hoạt hằng ngày, đồng thời góp phần gìn giữ và phát huy nghề truyền thống của quê hương.
Hè về là mùa của những niềm vui, những cuộc gặp gỡ và ký ức tuổi thơ trong trẻo. Truyện ngắn “Tiếng ve trong chiếc hộp” sẽ đưa các em trở về với những ngày hè đầy cảm xúc.
Hai cá thể cá sấu nước mặn dài tới 5,5m, nặng hơn một tấn vừa bị tiêu diệt tại Malaysia. Đây là loài bò sát lớn nhất thế giới hiện nay và từng ghi nhận nhiều vụ tấn công con người.
Lễ giỗ Chiêu Trưng Đại vương Lê Khôi là dịp để chính quyền và Nhân dân xã Đức Quang (Hà Tĩnh) ghi nhớ đến công lao to lớn của ông, đồng thời cầu mưa thuận, gió hoà, mùa màng tốt tươi.
Xin chào, Tôi là Chatbot của Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!
