(Baohatinh.vn) - Mộ và nhà thờ Nguyễn Phi Sài ở thị trấn Thạch Hà và xã Thạch Long (huyện Thạch Hà) là 1 trong 93 di tích trên địa bàn Hà Tĩnh được Bộ VH-TT&DL xếp hạng di tích cấp quốc gia.
Đệ tam Nguyễn Phi Sài (1558-1634) là con trai cả của Đệ nhị Thế tổ Nguyễn Phi Lệ, quê ở xã Toàn Lưu (có tài liệu ghi xã Kim Đôi), phủ Thạch Hà, nay là thị trấn Thạch Hà. Đến khoảng năm 1580, gia đình chuyển về cư trú và lập nghiệp, sinh sống ở xã Đan Chế (nay là xã Thạch Long ). Nhà thờ Nguyễn Phi Sài nay ở thôn Gia Ngãi 1, xã Thạch Long. Khuôn viên nhà thờ Nguyễn Phi Sài khá rộng với gần 1.200m2 , có nhiều cây xanh và hạng mục công trình. Ngay phía sau cổng vào và cuốn thư là khu nhà thờ chính với nhà bái đường (nơi con cháu làm lễ bái) và điện thờ chính.
Hai bên nhà thờ có nhà sắc (ở bên phải) và nhà hội đồng tổ cô (ở bên trái). Trong đó, nhà sắc có tuổi thọ vài trăm năm là nơi cất giữ các đạo sắc vua ban thời xưa; nhà hội đồng tổ cô thờ tổ cô.
Nhà sắc là hiện vật độc đáo, hiếm có trên địa bàn Hà Tĩnh, được làm bằng gỗ trai có niên đại xây dựng trên 300 năm.
Nhà sắc đang lưu giữ 7 sắc phong của các triều đại quân chủ rất có giá trị, một trong số đó là sắc phong vào loại cổ nhất của tỉnh ta hiện nay. Điện thờ chính của nhà thờ Nguyễn Phi Sài gồm thượng điện và hạ điện. Trong ảnh: Toàn cảnh điện thờ chính.
Ban thờ chính ở thượng điện thờ Đệ Tam Thủy tổ Nguyễn Phi Sài; tiếp xuống là thờ các vị quận công, tổ tiên của dòng họ.
Bên trái và bên phải điện thờ chính còn có bàn thờ các chi phái khác, thờ gia thần.
Cách nhà thờ khoảng 3km về phía Nam là phần mộ Đệ Tam Thủy tổ Võ quận công Nguyễn Phi Sài. Năm 1634, sau khi Đệ Tam Thủy tổ Võ quận công Nguyễn Phi Sài mất, theo lệnh triều đình, thi thể của ông được chuyển về quê xã Đan Chế, huyện Thạch Hà và chôn cất tại xứ Lòi Mã (thuộc thôn Lương Thượng (nay ở tổ dân phố 13, thị trấn Thạch Hà).
Phần mộ của ông trong gần 350 năm được con cháu hương khói, bà con nhân dân trong vùng trông coi, bảo quản. Phần mộ đã được con cháu trong dòng họ tôn tạo lại nhiều lần, trong đó lần gần nhất vào năm 2020. Toàn bộ phần mộ, hàng rào và các hạng mục khác đều được làm bằng đá chẽ, khang trang, kiên cố.
Ghi nhận công lao to lớn của Võ Quận công Nguyễn Phi Sài, ngày 23/1/2007, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành Quyết định số 238/QĐ-UBND về xếp hạng Nhà thờ Nguyễn Phi Sài là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.Ngày 20/11/2024, Bộ VH&TT-DL ban hành quyết định về xếp hạng di tích quốc gia đối với “Mộ và Nhà thờ Nguyễn Phi Sài”. Lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích và rước bằng về nhà thờ họ dự kiến được tổ chức vào ngày 16/4/2025 tới đây. Đón nhận bằng xếp hạng di tích quốc gia càng khẳng định công lao to lớn của Võ Quận công Nguyễn Phi Sài nói riêng và các bậc tiền nhân cùng những người con quê hương Thạch Hà nói chung đã đóng góp quan trọng cho công cuộc đấu tranh, bảo vệ và xây dựng Tổ quốc. Đây cũng là dịp để mỗi người tìm về cội nguồn, tôn vinh và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa, truyền thống cách mạng quê hương.
Đệ tam Nguyễn Phi Sài (1558-1634) làm quan dưới triều Lê Trung Hưng, là vị võ tướng có tài thao lược, được chúa Trịnh giao phó nhiều trọng trách, lập nhiều công lớn trong công cuộc phù Lê cứu nước. Suốt cả cuộc đời binh nghiệp, ông luôn trung thành với triều đình, khí tiết, yêu nước, thương dân, mưu trí và dũng cảm.
Hơn 45 năm phò Lê cứu quốc, Nguyễn Phi Sài nhiều lần được các cấp Triều Lê ban sắc phong, tặng thưởng, phong vị là: Tiền Phụ quốc thần tín cương chính hiệp mưu đồng đức; Dực vận tán trị uy đăng; Vận tán trị công thần; Đặc tiến trụ quốc; Thượng tướng quân; Trung quân Đô đốc phủ; Hựu đô đốc; Thiếu bảo; Võ quận công; Gia phong đại vương tôn thần; Quang Ý trung đẳng thần; Dực bảo Trung Linh phù chi thần; Đoan túc Dực bảo Trung hưng chi thần...
Vì có công lớn nên năm 1634 sau khi mất, Võ Quận công Nguyễn Phi Sài đã được triều Lê Trung hưng liệt vào hàng ngũ danh thần tiết nghĩa, thăng Thiếu bảo, ban cấp 30 mẫu ruộng, cho lập đền thờ tại quê nhà, giao cho người dân xã Đan Chế thờ tự và trông coi phần mộ.
Theo Gia phả dòng họ Nguyễn Phi, các thế hệ con cháu hậu duệ của Đệ Tam Đức tổ Nguyễn Phi Sài ở Hà Tĩnh đã có 19 đời nối nghiệp. Nối dõi cha ông, dòng họ Nguyễn Phi ở Hà Tĩnh, đời nào, sinh sống ở đâu cũng có nhiều người ưu tú, làm việc siêng năng, góp phần cống hiến sức mình bảo vệ, xây dựng đất nước.
Trong thế kỷ XVII, cả dòng họ có 7 người được triều đình nhà Lê phong tặng quận công.
Trong hai cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước (1945 - 1975), con cháu dòng tộc họ Nguyễn Phi đã tiếp bước cha ông lên đường tham gia chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc. Trong đó, dòng họ có 16 người con anh dũng hi sinh, được công nhận liệt sỹ; có 2 mẹ được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng; hàng trăm thương binh, bệnh binh…
Văn phòng Chính phủ có Văn bản số 9636/VPCP-KGVX truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà về công tác triển khai Kế hoạch tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam”.
Từ hội chợ, khu vui chơi - ẩm thực, đêm hội Trung thu nhiều sắc màu đến sân khấu âm nhạc ngoài trời, chuỗi sự kiện “Khi trăng tỏ” diễn ra từ ngày 24 - 26/9 tại Khu đô thị Elite Residence (phường Thành Sen, Hà Tĩnh) hứa hẹn mang đến một mùa Trung thu sôi động, giàu cảm xúc.
Với nhiều hoạt động vui tươi, ý nghĩa cùng những phần quà sẻ chia, “Đêm hội trăng rằm năm 2026” ở phường Bắc Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) mang đến cho thiếu nhi một mùa trăng ấm áp, trọn vẹn yêu thương.
Từ lâu đài Ireland xây dựng năm 1228 đến dinh thự Phục hưng từng thuộc dòng họ Medici, Time Out công bố danh sách khách sạn đẹp nhất thế giới, dựa theo cảnh quan, nội thất, kiến trúc và khuôn viên.
Góp phần vào Triển lãm Mỹ thuật Khu vực IV - Bắc Trung Bộ lần thứ 30, Hà Tĩnh vinh dự có 18 tác phẩm của 16 tác giả được lựa chọn tham gia trưng bày, thể hiện bản sắc văn hóa độc đáo của vùng đất quê hương núi Hồng, sông La.
Cuộc sống không ngừng đổi thay, con trẻ giờ đây có nhiều đồ chơi hiện đại, đẹp mắt. Thế nhưng, trong ký ức nhiều người, những chiếc đèn Trung thu tự làm vẫn mang ý nghĩa đặc biệt.
Ở nơi biên giới xa xôi, Thư viện Ánh Sao đã trở thành nơi những đứa trẻ tìm đến với sách, với tri thức và những ước mơ, để tự tin viết tiếp câu chuyện của chính mình.
Việc xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh nhà thờ Phạm Hữu Cảnh thể hiện sự tri ân những bậc tiền nhân đã có công với quê hương, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản.
Cuộc thi Viết – Vẽ tuổi học trò Hà Tĩnh góp phần khơi nguồn sáng tạo, bồi đắp tình yêu và phát hiện, nâng đỡ những năng khiếu về văn chương nghệ thuật ở lứa tuổi học đường.
Nhằm đảo ngược xu hướng giảm sút thói quen đọc sách, Singapore triển khai sáng kiến thưởng tiền và trò chơi hóa trải nghiệm đọc, hướng tới xây dựng văn hóa đọc lâu dài.
Hình ảnh dáng mẹ tảo tần qua năm tháng và những âm thanh thân thương chốn bếp xưa đã nuôi dưỡng tuổi thơ, gợi nhắc mỗi người về niềm biết ơn cùng tình yêu thương dành cho mẹ.
Truyện ngắn "Bưu điện âm thanh" của Vũ Khánh Đan kể về món quà đặc biệt dành tặng cụ Sáu khiếm thị, đó là những tiếng động, thanh âm ấm áp, rộn rã của con hẻm nhỏ.
Bảo tàng Kröller-Müller ở miền Trung Hà Lan đã mở cửa triển lãm đặc biệt, trưng bày toàn bộ 88 bức tranh của danh họa Vincent Van Gogh. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1984, toàn bộ bộ sưu tập tranh Van Gogh của bảo tàng được trưng bày cùng lúc, mang đến cho công chúng cơ hội hiếm có để chiêm ngưỡng trọn vẹn các tác phẩm này.
Khoảnh khắc Vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn cùng Hoàng hậu Suthida đích thân điều khiển chuyên cơ đáp xuống Hà Nội hôm 14/9 đang thu hút sự chú ý đặc biệt. Vua Thái Lan từng tích lũy hàng nghìn giờ bay thực tế, điều khiển nhiều loại máy bay khác nhau.
Ấn bản đầu tiên, bản thảo lịch sử hay sách từng thuộc về ngôi sao trở thành món đồ sưu tầm được săn đón. Bill Gates, Oprah Winfrey và Whoopi Goldberg sở hữu những BST sách hiếm.
Những cú vuốt trên màn hình điện thoại hay cú bấm điều khiển tivi tưởng như vô hại nhưng thực tế đang làm các bạn trẻ ở Hà Tĩnh bị giữ lâu hơn với video ngắn trên mạng xã hội.
Mô hình “Việc cưới, việc tang văn minh, tiến bộ” tại thôn Cẩm Bào, xã Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh) được triển khai nhằm từng bước loại bỏ hủ tục, hạn chế lãng phí, xây dựng nếp sống văn hóa mới.
Bức tượng Phật khắc vào vách đá cao nhất thế giới hiện nay là tượng Phật Di Lặc được tạc vào vách đá Thê Loan của núi Lăng Vân ở thành phố Lạc Sơn, tỉnh Tứ Xuyên.
Thông tin Robert Kiyosaki - tác giả cuốn sách “Cha giàu, cha nghèo” - đang gánh một khoản nợ khổng lồ đã làm dấy lên cuộc tranh luận sôi nổi tại Trung Quốc.
Tháng 9 đi qua làng với làn gió thu nhẹ, màu cờ đỏ thắm và bóng dáng mẹ lặng lẽ sửa soạn cho ngày khai trường của con, đó là những điểm tựa ấm áp theo ta đi suốt cuộc đời.
Tối 5/9, chung kết Hoa hậu Thế giới 2026 (Miss World) diễn ra tại Khánh Hòa với sự tham gia của 111 người đẹp. Sau nhiều vòng tranh tài, đại diện Việt Nam Bảo Ngọc đã xuất sắc lọt Top 20 chung cuộc.
Sau các đợt sáp nhập đơn vị hành chính, một bài toán thực tế đã phát sinh: Những chiếc cổng làng mang tên cũ ở Hà Tĩnh giờ đây đứng trước câu hỏi: giữ hay bỏ?
Hàng loạt album nhạc Việt đã được phát hành trong những tháng qua với chất lượng tốt và đạt thành tích cao. Điều đó khiến cuộc đua giải thưởng cuối năm càng thêm đáng mong chờ.
Xin chào, Tôi là Chatbot của Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!
