(Baohatinh.vn) - Mộ và nhà thờ Nguyễn Phi Sài ở thị trấn Thạch Hà và xã Thạch Long (huyện Thạch Hà) là 1 trong 93 di tích trên địa bàn Hà Tĩnh được Bộ VH-TT&DL xếp hạng di tích cấp quốc gia.
Đệ tam Nguyễn Phi Sài (1558-1634) là con trai cả của Đệ nhị Thế tổ Nguyễn Phi Lệ, quê ở xã Toàn Lưu (có tài liệu ghi xã Kim Đôi), phủ Thạch Hà, nay là thị trấn Thạch Hà. Đến khoảng năm 1580, gia đình chuyển về cư trú và lập nghiệp, sinh sống ở xã Đan Chế (nay là xã Thạch Long ). Nhà thờ Nguyễn Phi Sài nay ở thôn Gia Ngãi 1, xã Thạch Long. Khuôn viên nhà thờ Nguyễn Phi Sài khá rộng với gần 1.200m2 , có nhiều cây xanh và hạng mục công trình. Ngay phía sau cổng vào và cuốn thư là khu nhà thờ chính với nhà bái đường (nơi con cháu làm lễ bái) và điện thờ chính.
Hai bên nhà thờ có nhà sắc (ở bên phải) và nhà hội đồng tổ cô (ở bên trái). Trong đó, nhà sắc có tuổi thọ vài trăm năm là nơi cất giữ các đạo sắc vua ban thời xưa; nhà hội đồng tổ cô thờ tổ cô.
Nhà sắc là hiện vật độc đáo, hiếm có trên địa bàn Hà Tĩnh, được làm bằng gỗ trai có niên đại xây dựng trên 300 năm.
Nhà sắc đang lưu giữ 7 sắc phong của các triều đại quân chủ rất có giá trị, một trong số đó là sắc phong vào loại cổ nhất của tỉnh ta hiện nay. Điện thờ chính của nhà thờ Nguyễn Phi Sài gồm thượng điện và hạ điện. Trong ảnh: Toàn cảnh điện thờ chính.
Ban thờ chính ở thượng điện thờ Đệ Tam Thủy tổ Nguyễn Phi Sài; tiếp xuống là thờ các vị quận công, tổ tiên của dòng họ.
Bên trái và bên phải điện thờ chính còn có bàn thờ các chi phái khác, thờ gia thần.
Cách nhà thờ khoảng 3km về phía Nam là phần mộ Đệ Tam Thủy tổ Võ quận công Nguyễn Phi Sài. Năm 1634, sau khi Đệ Tam Thủy tổ Võ quận công Nguyễn Phi Sài mất, theo lệnh triều đình, thi thể của ông được chuyển về quê xã Đan Chế, huyện Thạch Hà và chôn cất tại xứ Lòi Mã (thuộc thôn Lương Thượng (nay ở tổ dân phố 13, thị trấn Thạch Hà).
Phần mộ của ông trong gần 350 năm được con cháu hương khói, bà con nhân dân trong vùng trông coi, bảo quản. Phần mộ đã được con cháu trong dòng họ tôn tạo lại nhiều lần, trong đó lần gần nhất vào năm 2020. Toàn bộ phần mộ, hàng rào và các hạng mục khác đều được làm bằng đá chẽ, khang trang, kiên cố.
Ghi nhận công lao to lớn của Võ Quận công Nguyễn Phi Sài, ngày 23/1/2007, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành Quyết định số 238/QĐ-UBND về xếp hạng Nhà thờ Nguyễn Phi Sài là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.Ngày 20/11/2024, Bộ VH&TT-DL ban hành quyết định về xếp hạng di tích quốc gia đối với “Mộ và Nhà thờ Nguyễn Phi Sài”. Lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích và rước bằng về nhà thờ họ dự kiến được tổ chức vào ngày 16/4/2025 tới đây. Đón nhận bằng xếp hạng di tích quốc gia càng khẳng định công lao to lớn của Võ Quận công Nguyễn Phi Sài nói riêng và các bậc tiền nhân cùng những người con quê hương Thạch Hà nói chung đã đóng góp quan trọng cho công cuộc đấu tranh, bảo vệ và xây dựng Tổ quốc. Đây cũng là dịp để mỗi người tìm về cội nguồn, tôn vinh và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa, truyền thống cách mạng quê hương.
Đệ tam Nguyễn Phi Sài (1558-1634) làm quan dưới triều Lê Trung Hưng, là vị võ tướng có tài thao lược, được chúa Trịnh giao phó nhiều trọng trách, lập nhiều công lớn trong công cuộc phù Lê cứu nước. Suốt cả cuộc đời binh nghiệp, ông luôn trung thành với triều đình, khí tiết, yêu nước, thương dân, mưu trí và dũng cảm.
Hơn 45 năm phò Lê cứu quốc, Nguyễn Phi Sài nhiều lần được các cấp Triều Lê ban sắc phong, tặng thưởng, phong vị là: Tiền Phụ quốc thần tín cương chính hiệp mưu đồng đức; Dực vận tán trị uy đăng; Vận tán trị công thần; Đặc tiến trụ quốc; Thượng tướng quân; Trung quân Đô đốc phủ; Hựu đô đốc; Thiếu bảo; Võ quận công; Gia phong đại vương tôn thần; Quang Ý trung đẳng thần; Dực bảo Trung Linh phù chi thần; Đoan túc Dực bảo Trung hưng chi thần...
Vì có công lớn nên năm 1634 sau khi mất, Võ Quận công Nguyễn Phi Sài đã được triều Lê Trung hưng liệt vào hàng ngũ danh thần tiết nghĩa, thăng Thiếu bảo, ban cấp 30 mẫu ruộng, cho lập đền thờ tại quê nhà, giao cho người dân xã Đan Chế thờ tự và trông coi phần mộ.
Theo Gia phả dòng họ Nguyễn Phi, các thế hệ con cháu hậu duệ của Đệ Tam Đức tổ Nguyễn Phi Sài ở Hà Tĩnh đã có 19 đời nối nghiệp. Nối dõi cha ông, dòng họ Nguyễn Phi ở Hà Tĩnh, đời nào, sinh sống ở đâu cũng có nhiều người ưu tú, làm việc siêng năng, góp phần cống hiến sức mình bảo vệ, xây dựng đất nước.
Trong thế kỷ XVII, cả dòng họ có 7 người được triều đình nhà Lê phong tặng quận công.
Trong hai cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước (1945 - 1975), con cháu dòng tộc họ Nguyễn Phi đã tiếp bước cha ông lên đường tham gia chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc. Trong đó, dòng họ có 16 người con anh dũng hi sinh, được công nhận liệt sỹ; có 2 mẹ được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng; hàng trăm thương binh, bệnh binh…
Mỗi mùa hè đi qua đều để lại trong lòng mỗi người những ký ức khó quên. Đó có thể là những đêm quê yên ả, tiếng gió mát lành và ánh đom đóm lập lòe trên những bờ cỏ ven ao...
Việt Nam có hai đại diện là La Siesta Hoi An Resort & Spa (Hội An) xếp thứ 6, và La Sinfonía del Rey Hotel & Spa (Hà Nội) xếp thứ 10 Giải thưởng Tốt nhất thế giới ở hạng mục Khách sạn.
Một chuyến khám phá khu vườn đầy bất ngờ của chú kiến Tí Nghịch, nơi có những tiếng cười hồn nhiên và những bài học đáng nhớ. Cùng gặp những người bạn đáng yêu và khám phá bao điều thú vị.
Từ những khúc gỗ thô mộc, anh Trần Quốc Hoàng ở thôn Yên Điềm, xã Lộc Hà (Hà Tĩnh) đã tạo nên nhiều tác phẩm điêu khắc truyền thần sống động, giàu cảm xúc.
Giữa sương khói Đà Lạt, hành trình khảo cứu một di tích cổ mở ra những bí ẩn của quá khứ, đan xen cùng những rung động đời thường, tạo nên câu chuyện lãng mạn và sâu lắng.
Việt Nam đón lượng khách quốc tế cao nhất từng ghi nhận trong 5 tháng đầu năm. Điều này cho thấy sức hút của chính sách thị thực, kết nối hàng không và hình ảnh điểm đến an toàn.
Tại Hà Tĩnh, mô hình homestay lắp ghép và nhà lưu trú container đang được đưa vào khai thác tại một số điểm du lịch, góp phần đa dạng hóa dịch vụ lưu trú.
Mồ côi từ nhỏ, trải qua nhiều mất mát riêng tư, liệt sĩ Lê Thị Riêng trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào phụ nữ miền Nam, cống hiến trọn đời cho cách mạng.
Tháng Sáu trở về cùng sắc tím bằng lăng và những miền ký ức. Nỗi nhớ không chỉ hiện lên qua hình ảnh mà còn phảng phất trong âm thanh, hương thơm và những rung cảm của năm tháng.
Tối 6/6, đêm thi thứ 2 của Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng (DIFF) 2026 diễn ra sôi động, kịch tính với màn “đại chiến” ánh sáng trên sông Hàn giữa đương kim Á quân Z121 Vina Pyrotech (Việt Nam) và tân binh Lux Factory POK 2.0 đến từ Pháp.
Việc được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới góp phần nâng cao vị thế của địa phương trên bản đồ du lịch và bảo tồn thiên nhiên thế giới, hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh, bền vững.
Ở tuổi mà nhiều người phải cần đến sự chăm sóc của con cháu, cụ Phạm Thị Kiều (104 tuổi, xã Hương Sơn, Hà Tĩnh) lại khiến mọi người ngạc nhiên bởi sự minh mẫn hiếm có.
Sau 45 ngày khám phá Việt Nam, Cecilia chọn tàu liên vận để tiếp tục hành trình từ Hà Nội đến Trung Quốc. Cô khen khoang giường nằm "có bộ chăn ga tốt nhất từng trải nghiệm".
Khi thủy triều xuống, nhiều gia đình ở Hà Tĩnh đưa con em ra bãi biển bắt tôm tít. Hoạt động không chỉ mang lại niềm vui, giúp trẻ vận động mà còn tạo nên những ký ức đẹp của tuổi thơ.
Nhiều người lấy nhạc cắt ghép, livestream trên nền tảng mạng xã hội mà không biết đang vi phạm bản quyền, hoặc các tổ chức dùng nhạc mà không xin phép.
Không chỉ dừng ở vai trò hỗ trợ sáng tác, AI giờ đây còn có thể tạo giọng hát, xây dựng những “ca sĩ ảo”, song cũng đặt ra câu hỏi về cảm xúc, sáng tạo và giá trị thật của âm nhạc.
Được nuôi dưỡng, tưới tắm tâm hồn bằng những làn điệu dân ca, người trẻ Hà Tĩnh hôm nay đang gìn giữ, lan tỏa văn hóa truyền thống bằng cách riêng của mình.
Giữa mùa hè oi ả nơi xóm chợ, một cuộc thi tiết kiệm nước của lũ trẻ đã mang đến bài học giản dị mà ý nghĩa về việc biết trân trọng và gìn giữ từng giọt nước mát quanh mình.
Những hang dế giữa đồng quê mùa hạ đã lưu giữ biết bao ký ức tuổi thơ hồn nhiên, nơi lũ trẻ lớn lên cùng tiếng ve, cánh đồng và niềm vui bình dị của những ngày hè năm cũ.
Giữa cái nóng như thiêu đốt tại Ả Rập Xê Út, hàng triệu tín đồ đổ về Mecca để thực hiện cuộc hành hương Hajj, một trong những nghi lễ lớn nhất cộng đồng Hồi giáo.
Giữa mưa núi, giữa con đường heo hút của miền cao năm nào, tình thương và sự cưu mang đã nhen lên như một ngọn lửa ấm áp, thắp sáng niềm vui của những ngày về sau.
Chương trình là dịp tri ân những đóng góp của nhạc sĩ Hồ Hữu Thới với quê hương Hà Tĩnh và hành trình gìn giữ, phát huy giá trị của dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh.
Đại lễ Phật đản đang lan tỏa không khí thiêng liêng khắp các cơ sở Phật giáo ở Hà Tĩnh, khơi dậy tinh thần từ bi, trí tuệ và hướng con người tới những giá trị nhân văn, đồng hành cùng sự phát triển quê hương.
Những giai điệu vượt thời gian của Trịnh Công Sơn trong đêm nhạc “25 năm nhớ Trịnh Công Sơn” tại Quảng trường Thành Sen (Hà Tĩnh) đã đưa khán giả bước vào không gian âm nhạc sâu lắng, đầy cảm xúc.
Xin chào, Tôi là Chatbot của Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!
