(Baohatinh.vn) - Mộ và nhà thờ Nguyễn Phi Sài ở thị trấn Thạch Hà và xã Thạch Long (huyện Thạch Hà) là 1 trong 93 di tích trên địa bàn Hà Tĩnh được Bộ VH-TT&DL xếp hạng di tích cấp quốc gia.
Đệ tam Nguyễn Phi Sài (1558-1634) là con trai cả của Đệ nhị Thế tổ Nguyễn Phi Lệ, quê ở xã Toàn Lưu (có tài liệu ghi xã Kim Đôi), phủ Thạch Hà, nay là thị trấn Thạch Hà. Đến khoảng năm 1580, gia đình chuyển về cư trú và lập nghiệp, sinh sống ở xã Đan Chế (nay là xã Thạch Long ). Nhà thờ Nguyễn Phi Sài nay ở thôn Gia Ngãi 1, xã Thạch Long. Khuôn viên nhà thờ Nguyễn Phi Sài khá rộng với gần 1.200m2 , có nhiều cây xanh và hạng mục công trình. Ngay phía sau cổng vào và cuốn thư là khu nhà thờ chính với nhà bái đường (nơi con cháu làm lễ bái) và điện thờ chính.
Hai bên nhà thờ có nhà sắc (ở bên phải) và nhà hội đồng tổ cô (ở bên trái). Trong đó, nhà sắc có tuổi thọ vài trăm năm là nơi cất giữ các đạo sắc vua ban thời xưa; nhà hội đồng tổ cô thờ tổ cô.
Nhà sắc là hiện vật độc đáo, hiếm có trên địa bàn Hà Tĩnh, được làm bằng gỗ trai có niên đại xây dựng trên 300 năm.
Nhà sắc đang lưu giữ 7 sắc phong của các triều đại quân chủ rất có giá trị, một trong số đó là sắc phong vào loại cổ nhất của tỉnh ta hiện nay. Điện thờ chính của nhà thờ Nguyễn Phi Sài gồm thượng điện và hạ điện. Trong ảnh: Toàn cảnh điện thờ chính.
Ban thờ chính ở thượng điện thờ Đệ Tam Thủy tổ Nguyễn Phi Sài; tiếp xuống là thờ các vị quận công, tổ tiên của dòng họ.
Bên trái và bên phải điện thờ chính còn có bàn thờ các chi phái khác, thờ gia thần.
Cách nhà thờ khoảng 3km về phía Nam là phần mộ Đệ Tam Thủy tổ Võ quận công Nguyễn Phi Sài. Năm 1634, sau khi Đệ Tam Thủy tổ Võ quận công Nguyễn Phi Sài mất, theo lệnh triều đình, thi thể của ông được chuyển về quê xã Đan Chế, huyện Thạch Hà và chôn cất tại xứ Lòi Mã (thuộc thôn Lương Thượng (nay ở tổ dân phố 13, thị trấn Thạch Hà).
Phần mộ của ông trong gần 350 năm được con cháu hương khói, bà con nhân dân trong vùng trông coi, bảo quản. Phần mộ đã được con cháu trong dòng họ tôn tạo lại nhiều lần, trong đó lần gần nhất vào năm 2020. Toàn bộ phần mộ, hàng rào và các hạng mục khác đều được làm bằng đá chẽ, khang trang, kiên cố.
Ghi nhận công lao to lớn của Võ Quận công Nguyễn Phi Sài, ngày 23/1/2007, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành Quyết định số 238/QĐ-UBND về xếp hạng Nhà thờ Nguyễn Phi Sài là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.Ngày 20/11/2024, Bộ VH&TT-DL ban hành quyết định về xếp hạng di tích quốc gia đối với “Mộ và Nhà thờ Nguyễn Phi Sài”. Lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích và rước bằng về nhà thờ họ dự kiến được tổ chức vào ngày 16/4/2025 tới đây. Đón nhận bằng xếp hạng di tích quốc gia càng khẳng định công lao to lớn của Võ Quận công Nguyễn Phi Sài nói riêng và các bậc tiền nhân cùng những người con quê hương Thạch Hà nói chung đã đóng góp quan trọng cho công cuộc đấu tranh, bảo vệ và xây dựng Tổ quốc. Đây cũng là dịp để mỗi người tìm về cội nguồn, tôn vinh và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa, truyền thống cách mạng quê hương.
Đệ tam Nguyễn Phi Sài (1558-1634) làm quan dưới triều Lê Trung Hưng, là vị võ tướng có tài thao lược, được chúa Trịnh giao phó nhiều trọng trách, lập nhiều công lớn trong công cuộc phù Lê cứu nước. Suốt cả cuộc đời binh nghiệp, ông luôn trung thành với triều đình, khí tiết, yêu nước, thương dân, mưu trí và dũng cảm.
Hơn 45 năm phò Lê cứu quốc, Nguyễn Phi Sài nhiều lần được các cấp Triều Lê ban sắc phong, tặng thưởng, phong vị là: Tiền Phụ quốc thần tín cương chính hiệp mưu đồng đức; Dực vận tán trị uy đăng; Vận tán trị công thần; Đặc tiến trụ quốc; Thượng tướng quân; Trung quân Đô đốc phủ; Hựu đô đốc; Thiếu bảo; Võ quận công; Gia phong đại vương tôn thần; Quang Ý trung đẳng thần; Dực bảo Trung Linh phù chi thần; Đoan túc Dực bảo Trung hưng chi thần...
Vì có công lớn nên năm 1634 sau khi mất, Võ Quận công Nguyễn Phi Sài đã được triều Lê Trung hưng liệt vào hàng ngũ danh thần tiết nghĩa, thăng Thiếu bảo, ban cấp 30 mẫu ruộng, cho lập đền thờ tại quê nhà, giao cho người dân xã Đan Chế thờ tự và trông coi phần mộ.
Theo Gia phả dòng họ Nguyễn Phi, các thế hệ con cháu hậu duệ của Đệ Tam Đức tổ Nguyễn Phi Sài ở Hà Tĩnh đã có 19 đời nối nghiệp. Nối dõi cha ông, dòng họ Nguyễn Phi ở Hà Tĩnh, đời nào, sinh sống ở đâu cũng có nhiều người ưu tú, làm việc siêng năng, góp phần cống hiến sức mình bảo vệ, xây dựng đất nước.
Trong thế kỷ XVII, cả dòng họ có 7 người được triều đình nhà Lê phong tặng quận công.
Trong hai cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước (1945 - 1975), con cháu dòng tộc họ Nguyễn Phi đã tiếp bước cha ông lên đường tham gia chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc. Trong đó, dòng họ có 16 người con anh dũng hi sinh, được công nhận liệt sỹ; có 2 mẹ được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng; hàng trăm thương binh, bệnh binh…
Dữ liệu mới cho thấy Gen Z vẫn đọc sách, đến thư viện và hiệu sách, đồng thời tạo ra những cách tiếp cận sách mới trên mạng xã hội, góp phần thay đổi văn hóa đọc của giới trẻ.
Hà Tĩnh có 10 hồ sơ đủ điều kiện trình Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng danh hiệu, trong đó có 3 hồ sơ “Nghệ nhân nhân dân” và 7 hồ sơ “Nghệ nhân ưu tú”.
Trong những ngày đầu kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, các trung tâm thương mại, khu vui chơi trong nhà tại Hà Tĩnh trở nên nhộn nhịp khi đông đảo người dân lựa chọn mua sắm, vui chơi, giải trí.
Á quân The Voice -Lê Xuân Nghi - lần đầu thử sức sáng tác nhạc cổ động với MV "Mang hồn Việt đi muôn nơi". Sản phẩm gia nhập đường đua âm nhạc dịp Quốc khánh 2/9, bên cạnh những dự án của Hoàng Quyên, Duyên Quỳnh, Tùng Dương, Dương Quốc Hưng và một ca sĩ ảo.
Tản văn "Mùa thu trong mắt mẹ" qua góc nhìn của tác giả Linh Đan không chỉ có thiên nhiên diệu kỳ, mà còn đong đầy nỗi lo toan và tình yêu thương lặng lẽ của mẹ dành cho con.
Mùa thu đến cùng sự đổi thay của đất trời và sự trưởng thành trong tâm hồn. Cùng lắng nghe truyện ngắn "Tạm biệt mùa hè" để cảm nhận ngày cuối hè ấm áp với những niềm vui tuổi thơ.
Với việc dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới, Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du (quê Hà Tĩnh) đã trở thành cầu nối văn hóa Việt với bạn bè quốc tế.
Các tiết mục văn nghệ được chuẩn bị công phu, với nội dung phong phú, đa dạng đã góp phần lan tỏa hình ảnh phường Vũng Áng (Hà Tĩnh) năng động, đoàn kết, giàu bản sắc và đang vươn mình phát triển.
Trong cuộc đời mỗi người, càng đi xa, càng mong được trở về và hơn hết là trở về bên mẹ cha. Nhưng có những cuộc trở về, ta chỉ còn có thể thực hiện trong ký ức.
Dù sinh sống, làm ăn ở nhiều miền quê, mỗi dịp rằm tháng Bảy, những người con Hà Tĩnh vẫn trở về sum họp bên gia đình, cùng dâng nén tâm hương, gắn kết tình thân, lan tỏa đạo lý "uống nước nhớ nguồn".
Mỗi độ Rằm tháng Bảy, lễ Vu Lan trở thành dịp để người Việt hướng về cha mẹ, cội nguồn và những giá trị của lòng hiếu kính. Cùng với đó, nghi thức bông hồng cài áo đã trở thành biểu tượng giàu ý nghĩa, nhắc mỗi người trân trọng tình thân khi vẫn còn cơ hội yêu thương và báo hiếu.
Ellie Hamby và Sandy Hazelip cùng đi vòng quanh thế giới với phương châm "thà ngã từ đỉnh núi còn hơn nằm trong một viện dưỡng lão rồi gục trên giường".
Rằm tháng Bảy là dịp để người dân Hà Tĩnh trở về với cội nguồn. Tại các nhà thờ dòng họ, những cuộc hội ngộ không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn góp phần gìn giữ, trao truyền những giá trị văn hóa tốt đẹp.
Cuối tháng Tám, mùa tựu trường về mang theo bao cảm xúc. Trẻ nhỏ háo hức, cha mẹ tất bật, còn người đã qua tuổi học trò thì bồi hồi nhớ lại những ngày mong ngóng đến trường.
Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam vừa thông báo bãi nhiệm chức danh Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam nhiệm kỳ X (2020 - 2025) đối với nhà thơ Nguyễn Quang Thiều.
Xã Hồng Lộc (Hà Tĩnh) còn lưu giữ nhiều giếng cổ được cho là mang dấu ấn kỹ thuật xây dựng Chăm Pa. Đặc biệt, nguồn nước ở đây hầu như không bao giờ cạn.
Thời điểm này, các đoàn xã, phường trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đang sôi nổi tổ chức tổng kết sinh hoạt hè, tạo không khí vui tươi, phấn khởi để các em thiếu nhi bước vào năm học mới.
Được công nhận Di tích lịch sử, văn hóa cấp tỉnh là niềm vinh dự lớn lao, đồng thời là cơ sở quan trọng các địa phương ở Hà Tĩnh bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào về cội nguồn cho các thế hệ con cháu.
Trong tổng số 704 di tích ở Hà Tĩnh, xã Cổ Đạm có tới 42 di tích, cùng nhiều lễ hội, loại hình văn hóa dân gian được gìn giữ qua nhiều thế hệ, tạo nên nét riêng cho vùng đất giàu truyền thống này.
Đền Đức Thánh Cả ở thôn Đức Hương, xã Thượng Đức, Hà Tĩnh, thờ thần “Đương niên hành khiển Thái tuế chí đức Tôn thần, Thượng thượng đẳng Đại vương” - vị thần cai quản, giám sát và ghi chép những việc làm của con người trong từng năm.
Nhân dịp Rằm tháng Bảy, nhiều dòng họ tại các địa phương Hà Tĩnh đã tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao phong phú, tạo không khí vui tươi, tinh thần đoàn kết dòng tộc, cộng đồng.
Mỗi di tích được xếp hạng là thêm một dấu mốc khẳng định chiều sâu văn hóa, lịch sử của vùng đất Hà Tĩnh, đồng thời mở thêm cơ hội để các địa phương, dòng họ chung tay gìn giữ và trao truyền những giá trị di sản cho hôm nay và mai sau.
Đoàn tàu du lịch “Cố đô Huế - Phong Nha: Hành trình di sản Thế giới” đem đến khám phá có chiều sâu cho hành khách về trải nghiệm mang đậm bản sắc văn hóa, lịch sử miền Trung.
Qua câu chuyện gia đình được kể bằng góc nhìn gần gũi, phim "Nghỉ hè sợ nghỉ hưu" đã giúp khán giả Hà Tĩnh, đặc biệt là người trẻ hiểu hơn về giá trị của hòa bình hôm nay.
![[QUIZ] Nguồn gốc nghi thức bông hồng cài áo trong lễ Vu Lan?](https://cdn.baohatinh.vn/images/vwKBv-iOir16R0H2x9_FDQcIJzqhMFEBKBP76HKqyUtgZKAy11gGvWNVFWBL2NaN-sn-jzdh7e307nS28Oawew/bqbht_br_untitled-5884.jpg.avif)
