(Baohatinh.vn) - Mộ và nhà thờ Nguyễn Phi Sài ở thị trấn Thạch Hà và xã Thạch Long (huyện Thạch Hà) là 1 trong 93 di tích trên địa bàn Hà Tĩnh được Bộ VH-TT&DL xếp hạng di tích cấp quốc gia.
Đệ tam Nguyễn Phi Sài (1558-1634) là con trai cả của Đệ nhị Thế tổ Nguyễn Phi Lệ, quê ở xã Toàn Lưu (có tài liệu ghi xã Kim Đôi), phủ Thạch Hà, nay là thị trấn Thạch Hà. Đến khoảng năm 1580, gia đình chuyển về cư trú và lập nghiệp, sinh sống ở xã Đan Chế (nay là xã Thạch Long ). Nhà thờ Nguyễn Phi Sài nay ở thôn Gia Ngãi 1, xã Thạch Long. Khuôn viên nhà thờ Nguyễn Phi Sài khá rộng với gần 1.200m2 , có nhiều cây xanh và hạng mục công trình. Ngay phía sau cổng vào và cuốn thư là khu nhà thờ chính với nhà bái đường (nơi con cháu làm lễ bái) và điện thờ chính.
Hai bên nhà thờ có nhà sắc (ở bên phải) và nhà hội đồng tổ cô (ở bên trái). Trong đó, nhà sắc có tuổi thọ vài trăm năm là nơi cất giữ các đạo sắc vua ban thời xưa; nhà hội đồng tổ cô thờ tổ cô.
Nhà sắc là hiện vật độc đáo, hiếm có trên địa bàn Hà Tĩnh, được làm bằng gỗ trai có niên đại xây dựng trên 300 năm.
Nhà sắc đang lưu giữ 7 sắc phong của các triều đại quân chủ rất có giá trị, một trong số đó là sắc phong vào loại cổ nhất của tỉnh ta hiện nay. Điện thờ chính của nhà thờ Nguyễn Phi Sài gồm thượng điện và hạ điện. Trong ảnh: Toàn cảnh điện thờ chính.
Ban thờ chính ở thượng điện thờ Đệ Tam Thủy tổ Nguyễn Phi Sài; tiếp xuống là thờ các vị quận công, tổ tiên của dòng họ.
Bên trái và bên phải điện thờ chính còn có bàn thờ các chi phái khác, thờ gia thần.
Cách nhà thờ khoảng 3km về phía Nam là phần mộ Đệ Tam Thủy tổ Võ quận công Nguyễn Phi Sài. Năm 1634, sau khi Đệ Tam Thủy tổ Võ quận công Nguyễn Phi Sài mất, theo lệnh triều đình, thi thể của ông được chuyển về quê xã Đan Chế, huyện Thạch Hà và chôn cất tại xứ Lòi Mã (thuộc thôn Lương Thượng (nay ở tổ dân phố 13, thị trấn Thạch Hà).
Phần mộ của ông trong gần 350 năm được con cháu hương khói, bà con nhân dân trong vùng trông coi, bảo quản. Phần mộ đã được con cháu trong dòng họ tôn tạo lại nhiều lần, trong đó lần gần nhất vào năm 2020. Toàn bộ phần mộ, hàng rào và các hạng mục khác đều được làm bằng đá chẽ, khang trang, kiên cố.
Ghi nhận công lao to lớn của Võ Quận công Nguyễn Phi Sài, ngày 23/1/2007, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành Quyết định số 238/QĐ-UBND về xếp hạng Nhà thờ Nguyễn Phi Sài là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.Ngày 20/11/2024, Bộ VH&TT-DL ban hành quyết định về xếp hạng di tích quốc gia đối với “Mộ và Nhà thờ Nguyễn Phi Sài”. Lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích và rước bằng về nhà thờ họ dự kiến được tổ chức vào ngày 16/4/2025 tới đây. Đón nhận bằng xếp hạng di tích quốc gia càng khẳng định công lao to lớn của Võ Quận công Nguyễn Phi Sài nói riêng và các bậc tiền nhân cùng những người con quê hương Thạch Hà nói chung đã đóng góp quan trọng cho công cuộc đấu tranh, bảo vệ và xây dựng Tổ quốc. Đây cũng là dịp để mỗi người tìm về cội nguồn, tôn vinh và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa, truyền thống cách mạng quê hương.
Đệ tam Nguyễn Phi Sài (1558-1634) làm quan dưới triều Lê Trung Hưng, là vị võ tướng có tài thao lược, được chúa Trịnh giao phó nhiều trọng trách, lập nhiều công lớn trong công cuộc phù Lê cứu nước. Suốt cả cuộc đời binh nghiệp, ông luôn trung thành với triều đình, khí tiết, yêu nước, thương dân, mưu trí và dũng cảm.
Hơn 45 năm phò Lê cứu quốc, Nguyễn Phi Sài nhiều lần được các cấp Triều Lê ban sắc phong, tặng thưởng, phong vị là: Tiền Phụ quốc thần tín cương chính hiệp mưu đồng đức; Dực vận tán trị uy đăng; Vận tán trị công thần; Đặc tiến trụ quốc; Thượng tướng quân; Trung quân Đô đốc phủ; Hựu đô đốc; Thiếu bảo; Võ quận công; Gia phong đại vương tôn thần; Quang Ý trung đẳng thần; Dực bảo Trung Linh phù chi thần; Đoan túc Dực bảo Trung hưng chi thần...
Vì có công lớn nên năm 1634 sau khi mất, Võ Quận công Nguyễn Phi Sài đã được triều Lê Trung hưng liệt vào hàng ngũ danh thần tiết nghĩa, thăng Thiếu bảo, ban cấp 30 mẫu ruộng, cho lập đền thờ tại quê nhà, giao cho người dân xã Đan Chế thờ tự và trông coi phần mộ.
Theo Gia phả dòng họ Nguyễn Phi, các thế hệ con cháu hậu duệ của Đệ Tam Đức tổ Nguyễn Phi Sài ở Hà Tĩnh đã có 19 đời nối nghiệp. Nối dõi cha ông, dòng họ Nguyễn Phi ở Hà Tĩnh, đời nào, sinh sống ở đâu cũng có nhiều người ưu tú, làm việc siêng năng, góp phần cống hiến sức mình bảo vệ, xây dựng đất nước.
Trong thế kỷ XVII, cả dòng họ có 7 người được triều đình nhà Lê phong tặng quận công.
Trong hai cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước (1945 - 1975), con cháu dòng tộc họ Nguyễn Phi đã tiếp bước cha ông lên đường tham gia chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc. Trong đó, dòng họ có 16 người con anh dũng hi sinh, được công nhận liệt sỹ; có 2 mẹ được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng; hàng trăm thương binh, bệnh binh…
Mùi hương gạo mới - hương vị của no ấm và thành quả từ bao nhọc nhằn của người nông dân một nắng hai sương đã trở thành miền nhớ đậm sâu trong tâm thức của nhiều thế hệ.
Nhiều tuyến đường trung tâm tại phường Thành Sen (Hà Tĩnh) sẽ tạm cấm phương tiện lưu thông từ 18 giờ ngày 23/5 để phục vụ đêm nhạc 25 năm nhớ nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.
Trong thời đại số, nhiều điểm đến ở Hà Tĩnh đã đầu tư các "tọa độ" check-in độc đáo, góp phần tăng sức hút, quảng bá hình ảnh và thu hút du khách đến trải nghiệm, khám phá.
Trong không gian cổ kính, trầm mặc của quê hương Đại thi hào Nguyễn Du, ca sĩ Tấn Sơn và Hoa khôi thể thao Ái Quỳ cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp của vùng đất, con người Hà Tĩnh.
Với phố cổ nhiều sôi động, biển hiệu dày đặc và nhịp sống đường phố đặc trưng, Hà Nội được xếp thứ 8 trong danh sách các thành phố rực rỡ nhất thế giới do JustCover công bố.
Với gương mặt sáng, phong thái tự tin và niềm đam mê nghệ thuật từ sớm, Khâu Vân Kỳ – cô học trò nhỏ đến từ Hà Tĩnh đang từng bước ghi dấu ấn trên sàn diễn thời trang thiếu nhi.
Giữa bao biến động của đời sống, âm nhạc Trịnh Công Sơn đã âm thầm bồi đắp nên một “cõi Trịnh” giàu chiều sâu văn hóa trong đời sống tinh thần của người Hà Tĩnh.
Đêm nhạc 25 năm nhớ Trịnh Công Sơn hứa hẹn sẽ mang đến cho khán giả một không gian âm nhạc nhiều cảm xúc, đồng thời lan tỏa hình ảnh quê hương, con người Hà Tĩnh tới bạn bè gần xa.
Trịnh Công Sơn được xem là một trong những nhạc sĩ lớn của tân nhạc Việt Nam. Âm nhạc của ông vừa thấm đẫm chất triết lý, nhân văn, vừa hồn hậu, nồng nàn, chan chứa tình yêu con người, quê hương và khát vọng hòa bình.
Sáng mai, mặt trời sẽ lại lên. Biển sẽ lại xanh một màu xanh hy vọng, và chính ông Tuấn - kình ngư lão luyện cũng đã tìm lại được sự bình yên sau chuyến hành trình ngược sóng đầy bão dông.
Góp ý vào phương án đặt tên đường của các xã, phường ở Hà Tĩnh, đại biểu đề nghị từng địa phương rà soát kỹ phương án, bảo đảm khoa học, đồng bộ và phù hợp với thực tiễn.
Tối 18/5, tại sân vận động Làng Sen, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An long trọng tổ chức khai mạc Lễ hội Làng Sen năm 2026, mở đầu chuỗi hoạt động kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2026).
Từ một buổi sớm mai đi chợ cá cùng bố mẹ, lũ trẻ không chỉ có những trải nghiệm mới mà còn có thêm bài học về những giá trị bình dị mà đáng quý của cuộc sống.
Một hòn đảo thuộc tỉnh Palawan, Philippines, được tuyên bố trở thành "vi quốc gia" do hội đồng robot AI điều hành, thu hút hàng nghìn người đăng ký làm công dân ảo.
Giữa nhịp phố thị Hà Tĩnh ngày càng chật chội, sắc xanh của tre đang trở thành điểm nhấn dịu mát. Từ khu dân cư, quán cà phê... những rặng tre mộc mạc góp phần tạo nên không gian sống hài hòa với thiên nhiên.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua nhưng mỗi lần đọc lại Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước lúc đi xa, ta vẫn thấy từng câu, từng chữ như còn ấm hơi thở của vị lãnh tụ vô vàn kính yêu.
Nhà văn hóa cộng đồng không chỉ là nơi sinh hoạt của người dân mà còn góp phần gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống, giúp thế hệ trẻ hiểu và yêu hơn về văn hóa quê hương Hà Tĩnh.
Các công ty lữ hành Việt cho biết tour xem World Cup 2026 nóng lên từ sớm, trong đó nhóm khách doanh nhân, khách VIP và người hâm mộ bóng đá lâu năm bắt đầu "chốt đơn".
Tản văn "Bí mật của những điều bình thường" là lời nhắn dịu dàng dành cho những trái tim từng thấy mình nhỏ bé - rằng chỉ cần sống tử tế và yêu thương, bạn đã là một điều kỳ diệu.
Tháng Năm đi qua gợi nhớ lời dạy của Bác Hồ, ký ức tuổi thơ gắn với chiếc khăn quàng đỏ và những bài học đầu đời về tinh thần đoàn kết, ý thức trách nhiệm và tình yêu quê hương.
Mỗi mùa trong năm đều mang một vẻ đẹp riêng của nó. Và trong khu vườn nhỏ, các loài cây cũng có những câu chuyện thật đáng yêu để kể về sự đổi thay của cuộc sống.
Đưa hành khách đi qua cung đường sắt ven biển đẹp bậc nhất Việt Nam, chuyến tàu "Kết nối di sản miền Trung" Huế-Đà Nẵng cũng mang đến hành trình giàu cảm xúc với cảnh sắc, âm nhạc, ẩm thực hòa quyện thành bản sắc riêng của đường sắt Việt Nam hôm nay.
Trong không gian giàu cảm xúc với sự thể hiện của các ca sĩ như: Cẩm Vân, Quang Dũng, Đức Tuấn... sẽ đưa người yêu nhạc ở Hà Tĩnh vào “cõi Trịnh”, tưởng nhớ 25 năm ngày mất của nhạc sĩ tài hoa.
Xin chào, Tôi là Chatbot của Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!
![[QUIZ] Đam mê âm nhạc của Trịnh Công Sơn được “đánh thức” trong hoàn cảnh nào?](https://cdn.baohatinh.vn/images/bf0281bfe88e8abd7a4741f6c7dfc50d0708273aa13051012813fbe872aac94b116a37b1b0c9f7389d1837845a16e90f7358bf815a81af4bbc54b254995d27c459c1f4817d546ae4378a50074fe0561b/thiet-ke-chua-co-ten-5072.jpg.avif)
