Trong thiết kế hệ thống báo cháy tự động, việc xác định phân vùng phát hiện cháy đóng vai trò quan trọng giúp chia công trình thành các khu vực quản lý độc lập, từ đó nhanh chóng xác định chính xác vị trí của sự cố cháy. Việc phân vùng phát hiện cháy không chỉ bảo đảm việc truyền tín hiệu báo động kịp thời, rõ ràng, hỗ trợ con người thoát nạn an toàn mà còn giúp lực lượng chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tiếp cận hỏa hoạn; xử lý sự cố cháy hiệu quả, nhanh chóng, giảm thiểu tối đa thiệt hại về người, tài sản.
Cách xác định vùng phát hiện cháy
Vùng phát hiện cháy là khu vực được chia theo kiến trúc của nhà, công trình; trong đó có lắp đặt đầu báo cháy tại một hoặc nhiều điểm và được cung cấp chỉ thị phát hiện cháy chung. Theo Điều 5.7.2 TCVN 7568-14:2025, vùng phát hiện cháy trong hệ thống báo cháy được xác định trên nguyên tắc như sau:
- Khu vực sàn liên tục: một vùng phát hiện cháy được giới hạn không lớn hơn 2.000m2 diện tích sàn liên tục.
- Khu vực sàn không liên tục: một vùng phát hiện cháy không quá 2.000m2, các lối vào của hai khu vực sàn liền kề có khoảng cách không lớn hơn 10m và nhìn thấy nhau.
- Kích thước lớn nhất: một vùng phát hiện cháy có kích thước không vượt quá 100m.
- Phạm vi phát hiện cháy: mỗi vùng phát hiện cháy phải được giới hạn trong phạm vi một tầng nhà. Cho phép dùng chung vùng phát hiện cháy đối với khu vực có tầng lửng, khi tầng lửng này có thể tiếp cận được từ sàn chung.
- Phân vùng theo lối vào: các vùng không có lối vào từ bên trong nhà phải được bố trí thành các vùng phát hiện cháy độc lập với vùng phát hiện cháy có lối vào từ bên trong nhà.
- Không gian bị che kín: các đầu báo cháy bảo vệ trong không gian bị che kín có tổng diện tích không vượt quá 500m2 cho phép kết nối vào vùng phát hiện cháy trên cùng một sàn với điều kiện là tổng số các đầu báo cháy không vượt quá 40.
- Mối liên hệ với vùng báo động cháy: một vùng phát hiện cháy chỉ cho phép thuộc một vùng báo động cháy. Nhiều vùng phát hiện cháy có thể chung một vùng báo động cháy nhưng một vùng phát hiện cháy không chia thành nhiều vùng báo động cháy.
Bố trí thiết bị chỉ thị cho đầu báo cháy
Thiết bị chỉ thị trong hệ thống báo cháy tự động giúp mọi người trong tòa nhà và lực lượng chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ nhanh chóng nhận biết được vị trí, khu vực đám cháy để sơ tán an toàn và tổ chức chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ kịp thời. Theo Điều 5.8.2.4.3 TCVN 7568-14:2025, việc bố trí thiết bị chỉ thị cho đầu báo cháy được quy định:
- Khu vực lắp đặt: khi đèn chỉ thị của đầu báo cháy không nhìn thấy được ở khu vực thường xuyên có người, phải sử dụng các thiết bị chỉ thị từ xa để hiển thị trạng thái báo cháy.
- Nguyên tắc bố trí:
+ Các thiết bị chỉ thị từ xa dùng cho phòng, tủ hoặc khu vực tương tự phải được lắp đặt liền kề với cửa ra vào để xác định được vị trí đầu báo cháy.
+ Các thiết bị chỉ thị từ xa cho không gian kín phải được lắp đặt ở khu vực có thể tiếp cận được.
+ Cho phép sử dụng một đèn chỉ thị từ xa để chỉ thị cho nhiều đầu báo hoặc nhiều miệng hút của cùng một đầu báo cháy khói kiểu hút khi các thiết bị này lắp đặt chung cho cùng một phòng, một căn hộ.
- Yêu cầu đối với thiết bị không dây: đối với đầu báo cháy không dây (đầu báo cháy vô tuyến và đầu báo cháy độc lập), ngoài đèn chỉ thị khi tác động phải có tín hiệu báo về tình trạng của nguồn cấp.
- Các trường hợp không yêu cầu lắp đặt đèn chỉ thị từ xa: vị trí của đầu báo cháy hiển thị tại tủ trung tâm báo cháy, hoặc không gian bị che kín có thể tiếp cận được và có chiều cao lớn hơn 2m, con người có thể đi lại được, hoặc ở bên dưới vật liệu làm sàn tháo ra được.
Việc tuân thủ các nguyên tắc phân vùng phát hiện cháy và bố trí thiết bị chỉ thị theo quy định tại TCVN 7568-14:2025 không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là giải pháp kỹ thuật tối ưu để bảo vệ nhà, công trình, giúp giảm thời gian ứng cứu khi có sự cố cháy thực sự xảy ra.
