Những bằng chứng gần đây cho thấy những người sống đến 100 tuổi và những người siêu lão hóa (sống đến 110 tuổi) có cấu trúc máu độc đáo, khác biệt so với những người không sống thọ như vậy.
Nếu các nhà khoa học có thể tìm ra điều gì làm nên sự khác biệt của những người cao tuổi nhất trong chúng ta và tại sao có sự khác biệt đó thì có thể giúp những người còn lại sống lâu hơn và khỏe mạnh hơn.
Nghiên cứu cho thấy những người sống trăm tuổi bắt đầu có các chỉ số sinh học thuận lợi trong máu từ khi mới 65 tuổi.
Mặc dù chưa rõ những dấu hiệu này ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài như thế nào, hoặc chúng có liên quan đến gien hay lối sống ra sao, nhưng chúng có thể đóng vai trò "bảo vệ" chống lại tuổi già hoặc bệnh tật.
Nếu điều đó đúng thì đây có thể là mục tiêu cho các nghiên cứu về tuổi thọ trong tương lai.
Đầu năm nay, các nhà nghiên cứu ở Tây Ban Nha đã thực hiện một trong những phân tích sinh lý và di truyền kỹ lưỡng nhất được công bố cho đến nay về một người sống trên 100 tuổi.
Bà Maria Branyas, người sống đến 117 tuổi, là một trong những người cao tuổi nhất thế giới, và các mẫu máu của bà cho thấy một số chỉ số hệ miễn dịch khỏe mạnh cũng như mức cholesterol "xấu" cực thấp.
Các nhà nghiên cứu cho biết các tế bào của bà Branyas hoạt động như thể chúng trẻ hơn nhiều so với tuổi thật của bà.
Điều thú vị là, các nhà khoa học đã nhận thấy sự "xói mòn nghiêm trọng" ở telomere (phần đầu mút của các nhiễm sắc thể) ở bà Branyas.
Telomere bảo vệ vật chất di truyền của chúng ta, và telomere ngắn hơn có liên quan đến nguy cơ tử vong cao hơn. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy rằng ở những người cao tuổi nhất, telomere thực sự không phải là một dấu hiệu sinh học hữu ích của quá trình lão hóa.
Trên thực tế, việc có telomere rất ngắn có thể đã mang lại lợi thế cho bà Branyas. Giả thuyết cho rằng, tuổi thọ ngắn của các tế bào trong cơ thể bà có thể đã ngăn chặn sự phát triển của ung thư.
"Mặc dù chỉ dựa trên một cá nhân đặc biệt này, bức tranh hiện ra từ nghiên cứu của chúng tôi cho thấy rằng tuổi tác rất cao và sức khỏe kém không nhất thiết phải có mối liên hệ mật thiết với nhau," các nhà nghiên cứu, đứng đầu là các nhà di truyền học về biểu sinh Eloy Santos-Pujol và Aleix Noguera-Castells, viết.
Khi ngày càng nhiều người sống thọ trên 100 tuổi, những người sống trăm tuổi ngày càng thu hút sự chú ý của giới khoa học, và phân tích máu của họ là một hướng nghiên cứu hàng đầu.
Một nghiên cứu gần đây ở Trung Quốc, được công bố vào tháng 7/2025, đã phân tích hồ sơ máu của 65 người sống trăm tuổi trong một khu vực.
So với những người tham gia lớn tuổi và trung niên, những người sống đến 100 tuổi có mức độ axit béo, rượu béo và các chất chuyển hóa quan trọng khác thấp hơn.
Các tác giả cho rằng đây có thể là những manh mối tiềm năng để dự đoán tuổi thọ con người. Một ngày nào đó, chúng thậm chí có thể được sử dụng cho các xét nghiệm máu đóng vai trò như "đồng hồ trường thọ", cho biết một người còn sống được bao lâu.
"Hồ sơ chuyển hóa huyết tương của những người sống trăm tuổi và chín mươi tuổi khác biệt đáng kể so với hai nhóm dân số trẻ hơn," các nhà nghiên cứu viết.
"Những phát hiện của chúng tôi sẽ giúp hiểu rõ hơn về sự điều hòa chuyển hóa của tuổi thọ và có thể thúc đẩy thực tiễn lâm sàng của lão khoa trong tương lai."
Hệ tuần hoàn máu dường như là một kênh quan trọng truyền tải các chỉ số về sức khỏe và tuổi thọ. Những gì có trong máu có thể ảnh hưởng đến cơ thể và não bộ, cũng như nguy cơ mắc bệnh và tử vong.
Các nghiên cứu gần đây thậm chí còn điều tra cách máu trẻ đảo ngược quá trình lão hóa ở tế bào da người.
Tuy nhiên, dù nghiên cứu về chuyển hóa máu đã mang lại nhiều hiểu biết bổ ích, nhưng sự rộng lớn của lĩnh vực này lại khiến người ta cảm thấy choáng ngợp. Máu vốn dĩ rất phức tạp và vô cùng đa dạng. Mặc dù việc tìm ra các dấu ấn sinh học cho quá trình lão hóa lành mạnh là hữu ích, nhưng việc giải thích các kết quả đó lại là một vấn đề khác.
Ở giai đoạn này, chưa có xét nghiệm máu nào có thể dự đoán một cách đáng tin cậy tuổi thọ của một người dựa trên những gì đang chảy trong tĩnh mạch của họ.
Lối sống, yếu tố di truyền và sự ngẫu nhiên có thể thay đổi hướng đi tương lai của cuộc đời một người theo những cách khó lường. Nhưng có lẽ máu của những người siêu thọ có thể giúp chúng ta xác định những người "lão hóa nhanh", những người có nguy cơ tử vong sớm.
Vào tháng 11 năm 2024, một nghiên cứu phân tích hàng trăm chất chuyển hóa trong mẫu máu của khoảng 5.000 cá nhân, ở độ tuổi từ 18 đến 110, đã tìm thấy một dấu hiệu độc đáo liên quan đến tuổi thọ cực cao.
Các tác giả lập luận rằng, những phát hiện này cho thấy "vai trò quan trọng của các axit béo thiết yếu trong việc kết nối lipid với các quá trình trao đổi chất khác."
Nhiều chất chuyển hóa liên quan đến quá trình lão hóa có liên quan đến dinh dưỡng, điều này cho thấy chế độ ăn uống có thể là một nguồn can thiệp để lão hóa một cách khỏe mạnh hơn.
Bản thân bà Branyas ăn theo chế độ ăn Địa Trung Hải với nhiều sữa chua, điều mà các nhà nghiên cứu nghi ngờ có thể đóng vai trò trong tuổi thọ cao của bà: Hệ vi sinh đường ruột của bà trẻ trung một cách đáng ngạc nhiên.
Bộ gien của một người dường như đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định tuổi thọ, nhưng gien không phải là định mệnh, và môi trường cũng như lối sống có thể ảnh hưởng đến tuổi thọ của một người.
Các nhà khoa học vẫn hy vọng rằng nghiên cứu về những người sống trăm tuổi và siêu trăm tuổi một ngày nào đó sẽ dẫn đến các biện pháp can thiệp bằng thuốc hoặc lối sống có lợi cho tất cả chúng ta.
