Tuyến đê hơn 10 km "lỡ hẹn" vì vướng 150 m
Dự án Xử lý cấp bách đê Tả Nghèn đoạn qua huyện Lộc Hà cũ (nay là huyện Thạch Hà) được UBND tỉnh phê duyệt đầu tư năm 2021 với tổng mức 182 tỷ đồng. Đoạn đê này có chiều dài hơn 10 km, thời gian thi công từ tháng 1/2022 đến 1/2024 nhưng hiện vẫn chưa thể hoàn thành. Nguyên nhân của việc "lỡ hẹn" này do 150m đoạn qua TDP Xuân Hòa ngừng thi công vì vướng giải phóng mặt bằng (GPMB).
Anh Võ Xuân Mai - Cán bộ BQL Dự án đầu tư xây dựng huyện Thạch Hà cho biết: “Đoạn đê qua địa bàn huyện Thạch Hà do Công ty TNHH Như Nam thi công, đến nay, toàn tuyến chỉ còn 500 m2 không thể thi công do vướng mặt bằng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ, công năng, an toàn của công trình mà còn ảnh hưởng đến công tác thanh quyết toán, hồ sơ thủ tục và phát sinh nhiều chi phí khác".
Hiện nay, tại “điểm nghẽn” đang là ao hồ và các nhà lưới nuôi tôm thẻ chân trắng công nghệ cao của anh Trần Văn Minh và Trần Văn Đức ở TDP Xuân Hòa. Đê bị ngắt quãng nên các phương tiện có trọng tải lớn chưa thể đi lại (mặt đê được thiết kế làm đường giao thông, đường cứu hộ cứu nạn), xe máy đi lại trên đoạn đê đắp tạm không đảm bảo an toàn, cảnh quan môi trường xung quanh bị ảnh hưởng…
Vì thi công dang dở nên tuyến đê xung yếu này chưa thể phát huy hết được công năng, mục tiêu như khi phê duyệt chủ trương đầu tư. Theo đó, hệ thống đê Tả Nghèn chưa thể khép kín dẫn đến các công trình chống lũ, ngăn triều (bảo vệ trực tiếp tính mạng và tài sản cho khoảng 10.000 người dân) chưa thể phát huy hiệu quả, 49 ha đất sản xuất trong đê chưa được bảo vệ tốt…
Nỗ lực tháo gỡ nút thắt
Nguyên nhân dẫn đến thi công gián đoạn là do công tác đền bù GPMB gặp nhiều khó khăn, phức tạp. Theo đó, giai đoạn 2013 - 2021, UBND xã Thạch Bằng (sau đó là thị trấn Lộc Hà) đã cho thuê đất nuôi trồng thủy sản trái thẩm quyền. Khi hết hạn (năm 2017), chính quyền địa phương không thanh lý hợp đồng mà tiếp tục thu tiền thuê đất hàng năm của các hộ. Dù không còn hợp đồng thuê đất nhưng các hộ vẫn tiếp tục đầu tư hạ tầng để nuôi trồng công nghệ cao.
Anh Trần Văn Minh cho biết: “Năm 2017, tôi và em trai đầu tư 4 khu nhà lưới để nuôi tôm thẻ chân trắng công nghệ cao trong bể xi măng, mỗi nhà khoảng 400 triệu đồng. Triển khai dự án này chúng tôi mất khoảng 500 m2 đất nuôi trồng và 2 khu nhà lưới. Vì đầu tư lớn, lại có nộp tiền thuê đất hàng năm cho thị trấn nên khi giải tỏa chúng tôi muốn được hỗ trợ kinh phí cải tạo ao hồ và tài sản trên đất".
Để có mặt bằng cho dự án thi công, từ năm 2021 đến nay, huyện Lộc Hà, sau này là Thạch Hà và các sở, ngành chức năng đã tổ chức nhiều cuộc kiểm tra, làm việc. Đến ngày 10/3/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường có Văn bản số 116/SNNMT-QLĐĐ về việc xử lý các tồn đọng, vướng mắc trong công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB thực hiện dự án của UBND huyện Lộc Hà, nay là UBND huyện Thạch Hà gửi UBND tỉnh, trong đó đã chỉ rõ nguyên nhân, trách nhiệm và hướng xử lý vụ việc.
Văn bản 116 chỉ rõ: Cấp xã đã thiếu trách nhiệm, cho thuê đất trái thẩm quyền, vi phạm Luật Đất đai năm 2013 và hợp đồng thuê đất với các hộ dân không chặt chẽ, không thanh lý khi hết thời hạn. UBND cấp huyện thiếu trách nhiệm trong kiểm tra, giám sát, hướng dẫn xã và các hộ dân trong việc thuê đất; để xảy ra việc cho thuê đất trái thẩm quyền trong thời gian dài nhưng không có biện pháp ngăn chặn, xử lý…
Để gỡ “nút thắt” này, ngày 11/4/2025, UBND tỉnh có văn bản số 2163/UBND-NL1 về việc hỗ trợ khác đối với công tác bồi thường, GPMB các dự án xử lý cấp bách đê Tả Nghèn…. Theo văn bản chỉ đạo của tỉnh, UBND huyện Thạch Hà được phép sử dụng nguồn kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của dự án này để hỗ trợ 60% giá trị công trình bị ảnh hưởng. Việc chi trả phải kịp thời, đúng quy định, đảm bảo tiến độ, tuyệt đối không để phát sinh khiếu nại, khiếu kiện trong quá trình thực hiện…
Ông Nguyễn Văn Sáu – Phó Chủ tịch UBND huyện Thạch Hà cho biết: “Chúng tôi đang tiến hành kiểm đếm và giao thị trấn Lộc Hà xác định thời điểm hình thành tài sản trên đất để có căn cứ hỗ trợ, sau đó sẽ tiến hành thực hiện các phần việc khác theo trình tự. Việc này không thể hoàn thành trước sáp nhập xã, giải thể huyện nên chúng tôi cũng đang xây dựng hồ sơ, phương án để bàn giao cho xã mới tiếp tục xử lý”.
