Các trường hợp phức tạp có thể biểu hiện với ngũ chứng Reynold ví dụ, đau bụng, sốt, vàng da, lú lẫn và hạ huyết áp), gợi ý rối loạn chức năng cơ quan, là dấu hiệu của tiên lượng xấu. Mặt khác, một số bệnh nhân có thể không có triệu chứng hoặc không có triệu chứng và được chẩn đoán mắc bệnh sỏi gan như một phát hiện tình cờ trong quá trình điều tra các tình trạng khác nhau hoặc do các triệu chứng bụng không đặc hiệu. Những thay đổi trong quá trình khám sức khỏe sẽ phụ thuộc vào hoạt động cơ bản của viêm đường mật và tắc mật. Những phát hiện thường gặp là khó chịu ở vùng thượng vị khi sờ nắn và gan to.
Hình ảnh X.quang cây đường mật
Chẩn đoán sỏi trong gan
Xét nghiệm trong phòng xét nghiệm không cung cấp nhiều thông tin về bệnh sỏi gan ngoài việc cho thấy mức độ viêm toàn thân, ứ mật và tổn thương gan/mật. Tuy nhiên, các nghiên cứu hình ảnh là tối quan trọng để xác định vị trí của sỏi, biến chứng và xác định phương pháp điều trị tốt nhất. Siêu âm và chụp cộng hưởng từ mật tụy (MRCP) là những phương pháp được ưa chuộng vì cả hai đều có thể phát hiện ra sỏi không vôi hóa. Trong khi siêu âm thường là xét nghiệm đầu tiên, MRCP cung cấp đánh giá chính xác hơn về cây mật và phát hiện tốt hơn các chỗ hẹp và giãn đường mật.
Không thể xác định được sỏi không vôi hóa trên chụp cắt lớp vi tính, nhưng phương pháp này hữu ích để xác định vị trí áp xe và giãn đường mật. Các dấu ấn sinh học không thực sự hữu ích cho việc chẩn đoán bệnh sỏi gan. Gần đây, Wang và cộng sự đã xác định bốn chất chuyển hóa, cụ thể là axit 18-β-Glycyrrhetinic, FMH, Rifampicin và PC (4:0/16:2), được biểu hiện quá mức trong bệnh sỏi gan và có hiệu quả tốt trong việc phân biệt bệnh nhân bị sỏi gan với nhóm đối chứng khỏe mạnh. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ bao gồm 30 bệnh nhân Trung Quốc, do đó các dấu ấn sinh học này cần được xác nhận trong các quần thể lớn hơn và không đồng nhất hơn trước khi chúng được sử dụng trong thực hành lâm sàng.
Điều trị sỏi trong gan
Điều trị sỏi trong gan theo phương pháp từng bước và phụ thuộc vào các triệu chứng và mức độ lan rộng của tình trạng liên quan đến gan/mật. Bệnh nhân không có triệu chứng thường được chẩn đoán trong quá trình điều tra các tình trạng khác. Nếu không có dấu hiệu viêm đường mật, hẹp đường mật và teo gan, cũng như không có tiền sử tái tạo đường mật, những bệnh nhân này có thể được theo dõi tích cực với việc theo dõi thường xuyên bằng hình ảnh không xâm lấn (ví dụ: siêu âm và chụp cộng hưởng từ).
Bệnh nhân có triệu chứng và những bệnh nhân có biến chứng nên được quản lý bởi một nhóm đa chuyên khoa bao gồm các bác sĩ chuyên khoa gan, bác sĩ nội soi gan mật, bác sĩ X - quang can thiệp và bác sĩ phẫu thuật gan mật. Nếu có bằng chứng về hẹp đường mật hoặc tiền sử tái tạo đường mật, những bệnh nhân này cần được quản lý tích cực hơn, bao gồm các phương pháp xâm lấn để loại bỏ sỏi và làm giãn các ống dẫn hẹp. Các trường hợp có teo gan lý tưởng nhất nên phẫu thuật cắt gan. Các mục tiêu quan trọng nhất trong quá trình điều trị sỏi gan là loại bỏ sỏi, giải quyết tình trạng hẹp và ngăn ngừa viêm đường mật để ngăn ngừa sự tiến triển của bệnh và sự phát triển của CCA
Dược lý trị liệu
Điều trị dược lý cho bệnh sỏi gan thiếu các nghiên cứu có kiểm soát lớn, do đó không được khuyến khích. Axit Ursodeoxycholic (UDCA) làm giảm tiết cholesterol trong mật và ức chế sự tái hấp thu cholesterol ở ruột, đồng thời tạo điều kiện cho mật chảy qua kích thích chức năng tiết mật của gan. Thuốc đã được sử dụng để ngăn ngừa hình thành sỏi mật trong các trường hợp sỏi mật/sỏi ống mật chủ, cũng như trong các trường hợp sỏi gan do hội chứng Caroli. Tuy nhiên, trong bệnh sỏi gan nguyên phát, sỏi thường bao gồm canxi bilirubinat thay vì cholesterol. Mặc dù thuốc này giải quyết một phần cơ chế hình thành sỏi, nhưng UDCA không giải quyết được các cơ chế dẫn đến lắng đọng tinh thể mật và hình thành sỏi canxi bilirubinat.
Quản lý can thiệp
Điều trị can thiệp cho bệnh sỏi trong gan bao gồm nhiều kỹ thuật khác nhau, chẳng hạn như nội soi đường mật qua đường miệng (POCS), phẫu thuật lấy sỏi đường mật qua da xuyên gan (PTCSL) và nong bóng xuyên gan qua da. POCS, có liên quan hay không với phẫu thuật tán sỏi, đã trở nên ngày càng quan trọng trong điều trị sỏi gan. Trong một nghiên cứu gần đây đánh giá hiệu quả và độ an toàn của POCS (SpyGlass), thành công về mặt kỹ thuật đã đạt được ở 71,4% và thành công về mặt lâm sàng ở 57% các trường hợp.
Hình ảnh tán sỏi qua đường hầm Kehr
Các kết quả tương tự đã được báo cáo trước đây trong một nghiên cứu hồi cứu lớn hơn so sánh kết quả của phẫu thuật cắt gan ( n = 90), PTCSL ( n = 97) và POCS ( n = 49). Đã đạt được sự loại bỏ hoàn toàn sỏi ở 83,3% các ca cắt gan, 63,9% bệnh nhân PTCSL và 57,1% bệnh nhân POCS. PTCSL có tỷ lệ thành công cao hơn, đạt được sự loại bỏ hoàn toàn sỏi ở 85% các trường hợp, nhưng tỷ lệ tái phát lên tới hơn 50%. Hơn nữa, cả POCS và PTCSL cũng có thể được sử dụng kết hợp với tán sỏi ngoài cơ thể bằng sóng xung kích để cải thiện tỷ lệ làm sạch sỏi lên tới 90%. Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhấn mạnh là sự hiện diện của teo gan và/hoặc hẹp đường mật cản trở sự thành công của các liệu pháp này, với tỷ lệ loại bỏ sỏi hoàn toàn chỉ là 58%.
Bài viết được viết bởi ThS. BS Mai Viễn Phương - Trưởng đơn nguyên Nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park.
