Đổi hướng chiến lược về dân số vì sự phát triển bền vững

Ngay từ đầu năm, Chi cục Dân số đã tích cực tham mưu Sở Y tế triển khai các kết luận, nghị quyết của Trung ương về công tác dân số trong tình hình mới; đồng thời rà soát, điều chỉnh, bãi bỏ những văn bản không còn phù hợp. Hệ thống kế hoạch, hướng dẫn chuyên môn được ban hành kịp thời, tạo cơ sở để các địa phương chủ động tổ chức thực hiện. Các hoạt động truyền thông hưởng ứng Ngày Dân số thế giới, Tháng hành động vì trẻ em, Tháng hành động vì người cao tuổi… được triển khai linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tiễn từng địa bàn.

Những nỗ lực đó đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong thực hiện các chỉ tiêu nâng cao chất lượng dân số. Trong 10 tháng năm 2025, toàn tỉnh có 11.936 trẻ sinh ra; ước cả năm đạt 14.231 trẻ, hoàn thành trên 97% kế hoạch. Đặc biệt, các chỉ tiêu liên quan trực tiếp đến chất lượng dân số tiếp tục vượt kế hoạch: khoảng 80% phụ nữ mang thai được siêu âm sàng lọc trước sinh; trên 72% trẻ sơ sinh được sàng lọc nhằm phát hiện sớm các bệnh, tật bẩm sinh.

Cùng đó, ở cơ sở, công tác dân số ngày càng gắn chặt với chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân. Tuy nhiên, sau sáp nhập đơn vị hành chính, công tác dân số tại nhiều xã đang phải đối mặt với không ít khó khăn: địa bàn quản lý rộng hơn, dân số đông hơn, trong khi đội ngũ cán bộ chủ yếu là kiêm nhiệm; việc phân định chức năng, nhiệm vụ theo mô hình chính quyền 2 cấp có thời điểm chưa thật sự đồng bộ; hệ thống dữ liệu dân số chưa được kết nối thống nhất.

Chia sẻ từ thực tiễn, bà Nguyễn Thị Phong Lan - cán bộ phụ trách công tác dân số (Trạm Y tế Đại Nài) cho biết: “Khối lượng công việc tăng lên rõ rệt, nhất là rà soát biến động dân số, quản lý trẻ em và truyền thông tại cộng đồng. Dù còn nhiều khó khăn, chúng tôi xác định phải bám sát cơ sở, chủ động cập nhật chính sách mới, tận dụng hệ thống loa truyền thanh, các nhóm Zalo của tổ dân phố để tư vấn, tuyên truyền kịp thời cho người dân”.

Từ những nỗ lực đó, công tác dân số ở cơ sở từng bước tạo được sự lan tỏa trong cộng đồng. Hoạt động truyền thông, tư vấn không còn dừng ở việc phổ biến chủ trương mà tập trung vào việc cung cấp thông tin khoa học, giúp người dân hiểu rõ hơn về ý nghĩa của các dịch vụ dân số trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống.

Chị Lương Thu Hiền (xã Kim Hoa) chia sẻ: “Khi mang thai con đầu lòng, tôi được cán bộ y tế xã tư vấn thực hiện sàng lọc trước sinh và lấy mẫu máu gót chân cho con sau khi sinh. Ban đầu cũng băn khoăn, nhưng được giải thích cặn kẽ nên gia đình yên tâm”.

Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Dân số gồm 8 chương, 30 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Nhiều chính sách mới của Luật Dân số cũng được Hà Tĩnh xác định là đòn bẩy quan trọng để nâng cao chất lượng dân số. Theo đó, để duy trì mức sinh thay thế và bảo đảm cơ cấu dân số hợp lý, Luật Dân số quy định lao động nữ sinh con thứ 2 được nghỉ thai sản 7 tháng; lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con. Phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi được xem xét hỗ trợ tài chính; các gia đình có từ 2 con đẻ trở lên đủ điều kiện được ưu tiên tiếp cận chính sách nhà ở xã hội…

Những chính sách này đã tạo tâm lý phấn khởi, yên tâm cho nhiều gia đình trẻ trên địa bàn tỉnh. Chị Nguyễn Cẩm Trang (phường Thành Sen) bày tỏ: “Sinh con thứ 2 được nghỉ thai sản dài hơn, lại có thêm chính sách hỗ trợ, vợ chồng tôi rất vui và yên tâm. Điều quan trọng là có thêm thời gian, điều kiện để chăm sóc con tốt hơn, bảo đảm sức khỏe cho cả mẹ và bé”.

Chất lượng dân số là nền tảng của phát triển bền vững. Trong bối cảnh nhiều thay đổi về tổ chức bộ máy và chính sách, ngành dân số Hà Tĩnh tiếp tục chủ động tham mưu, đổi mới cách làm, tập trung vào các giải pháp nâng cao chất lượng dân số, chăm sóc toàn diện cho các nhóm đối tượng, để mỗi người dân đều được thụ hưởng các dịch vụ dân số - y tế một cách công bằng.

Ông Phan Trường Sang - Chi cục trưởng Chi cục Dân số Hà Tĩnh