Lạc về tuổi thơ trước trò chơi gụ của "trẻ trâu" miền sơn cước Hà Tĩnh

(Baohatinh.vn) - Một buổi chiều mùa đông hanh hao trong chuyến công tác miền sơn cước Hà Tĩnh, chúng tôi như được trở về với tuổi thơ của mình khi xem trẻ em chơi gụ. Đây là một trong những trò chơi tự chế quen thuộc của thế hệ 7X, 8X ngày xưa; giờ gặp lại, ai nấy đều rưng rưng nhớ về năm tháng tuổi hoa niên của cuộc đời...

lac ve tuoi tho truoc tro choi gu cua tre trau mien son cuoc ha tinh

Chơi gụ hay còn gọi là cù, quay là trò chơi dân gian được lưu truyền phổ biến ở nhiều vùng đất nước vào những thập kỷ 70, 80, 90 của thế kỷ trước. Ngày nay, trò chơi này vẫn được trẻ em một số vùng quê lưu giữ và giải trí cùng nhau sau giờ học, trong những buổi chăn trâu, cắt cỏ...

lac ve tuoi tho truoc tro choi gu cua tre trau mien son cuoc ha tinh

Muốn có gụ chơi tất phải đẽo bằng tay. Tuỳ từng giai đoạn và từng vùng mà hình dáng con gụ được đẽo khác nhau nhưng nhìn chung có 3 phần: thân gụ, đinh quay và mấu để quấn dây. Mỗi khi tìm được khúc gỗ tốt, những đứa trẻ thôn quê sẽ mượn dao, búa của cha mẹ và với bàn tay khéo léo của mình sẽ bắt đầu "dọn cỗ" cho bữa tiệc trò chơi của mình.

lac ve tuoi tho truoc tro choi gu cua tre trau mien son cuoc ha tinh

Nhìn những đứa trẻ tay thoăn thoắt đẽo gọt, đóng đinh tôi lại nhớ hình ảnh những anh chị trong xóm thời xa xưa. Cứ tầm giữa ngọ, một vài nhóm lại hẹn nhau ra một con ngõ chặt chặt, đẽo đẽo. Nhóm làm gụ, nhóm làm nộ cao su... rồi rủ nhau chơi xôn xao cả xóm nghèo...

lac ve tuoi tho truoc tro choi gu cua tre trau mien son cuoc ha tinh

Bước vào cuộc chơi là những cú quăng dây. Quăng điệu nghệ và dứt khoát thì con gụ sẽ quay quay tít, đồng thời phát ra âm thanh vu vu như gió mà nếu nhìn gần thì nó như đang được đặt đứng tại chỗ trên mặt đất.

lac ve tuoi tho truoc tro choi gu cua tre trau mien son cuoc ha tinh

Dưới bàn tay của người chơi điệu nghệ, con gụ sẽ ở trạng thái "ngủ lịm". Còn khi người chơi chơi dở thì những người còn lại sẽ nói: "Càng vố càng vu, chẻ tu càng tít" (nghĩa là càng nhiều vết lõm càng kêu to, không quay bằng đinh quay mà quay bằng đầu càng được nhiều vòng). Đây là sự tự an ủi hoặc an ủi người chơi khác khi con quay bị nhiều vết lõm do con quay khác đánh thậm chí đầu gụ bị nứt, sứt mẻ.

lac ve tuoi tho truoc tro choi gu cua tre trau mien son cuoc ha tinh

Khi ra tay không chuẩn xác, con gụ sẽ không đứng thẳng mà quay nghiêng rồi nhanh chóng dừng lại. Gụ là trò dễ chơi mà không tốn kém. Tiếc là nó không còn xuất hiện nhiều ở các làng quê Hà Tĩnh từ nhiều năm nay.

Đọc thêm

Podcast tản văn: Mùa thu đi qua vai mẹ

Podcast tản văn: Mùa thu đi qua vai mẹ

Một chiếc áo nâu cũ khơi dậy ký ức về những mùa thu tuổi thơ, nơi bờ vai mẹ lặng lẽ che mưa, chắn gió và chở con đi qua những tháng năm yêu thương.
Ra mắt CLB Văn học Nghệ thuật Thanh Hiên

Ra mắt CLB Văn học Nghệ thuật Thanh Hiên

CLB Văn học Nghệ thuật Thanh Hiên - trực thuộc Hội Liên hiệp VHNT Hà Tĩnh sẽ là không gian sinh hoạt văn hóa - nghệ thuật, lan tỏa các giá trị văn hóa quê hương đến cộng đồng.
Podcast truyện ngắn: Sau trận bão

Podcast truyện ngắn: Sau trận bão

Miền Trung qua bao mùa bão lũ vẫn bền bỉ, kiên cường; trong gian khó, tình đoàn kết, sự chở che và yêu thương càng được vun đắp, giúp con người vững vàng vượt qua giông gió.
Những nếp làng giữ bản sắc quê hương

Những nếp làng giữ bản sắc quê hương

Qua bao đổi thay, nhiều nếp làng ở Hà Tĩnh vẫn hiện diện trong tình làng nghĩa xóm, tục lệ và những sinh hoạt cộng đồng được trao truyền qua các thế hệ.
Podcast tản văn: Tháng 10 và những mùa bão lũ

Podcast tản văn: Tháng 10 và những mùa bão lũ

Với người miền Trung, tháng 10 không chỉ mang sắc thu và cái se lạnh mà còn gợi ký ức về bao mùa mưa bão. Xa quê hơn 45 năm, tác giả Nguyễn Bá Thuyết vẫn mang theo những ký ức ấy.
Podcast tản văn: Những món quà bình dị

Podcast tản văn: Những món quà bình dị

Một mùi bưởi thơm, vệt nắng bên ô cửa hay tiếng bà gọi khi chiều xuống… những điều giản dị ấy đôi khi lại trở thành món quà đẹp nhất của tuổi thơ.
"Giữ lửa" văn hóa từ các câu lạc bộ ở cơ sở

"Giữ lửa" văn hóa từ các câu lạc bộ ở cơ sở

Từ những buổi tập dân vũ, luyện trò Kiều đến các hoạt động văn nghệ, thể thao, các câu lạc bộ ở cơ sở đang tạo không gian để người dân gặp gỡ, rèn luyện và tiếp nối những giá trị văn hóa đã gắn với cộng đồng qua nhiều thế hệ.
Tìm về câu ví, giặm xưa

Tìm về câu ví, giặm xưa

Sinh ra từ lao động, ví, giặm cổ là hồn cốt quê hương Hà Tĩnh. Dẫu không còn vang lên thường nhật, những lời ca cổ vẫn được các thế hệ nghệ nhân nâng niu, gìn giữ.
Podcast tản văn: Mùa hồng thắp lửa

Podcast tản văn: Mùa hồng thắp lửa

Mùa thu không chỉ được gọi tên bằng những chuyển động của đất trời, mà còn được nhận ra từ những mùa quả chín, từ sắc đỏ ấm áp giữa những vườn cây sau bao tháng ngày nắng gió.
Gom yêu thương thắp sáng Trung thu

Gom yêu thương thắp sáng Trung thu

Một mùa trăng nữa lại về, mang theo sắc màu rực rỡ, tiếng trống hội rộn ràng và những niềm vui trẻ nhỏ. Ở những nơi vốn có nhiều khoảng lặng hơn tiếng cười, Trung thu năm nay cũng được thắp lên bằng những món quà, những chương trình sẻ chia và những cuộc gặp gỡ ấm áp, để mỗi em nhỏ có thêm một mùa trăng trọn vẹn yêu thương.
Nhớ tết Trung thu xưa

Nhớ tết Trung thu xưa

Đó là chiếc đèn ông sao đầu đời mà tôi có được. Trong ký ức, nó đẹp hơn bất kỳ chiếc đèn ông sao nào sau này tôi được thấy. Vì nó tỏa ra thứ ánh sáng đẹp mê hồn từ tình yêu của cha...
Trẻ em Hà Tĩnh đón Trung thu ấm áp yêu thương

Trẻ em Hà Tĩnh đón Trung thu ấm áp yêu thương

Nhân dịp Tết Trung thu năm 2026, các địa phương, đơn vị ở Hà Tĩnh đã tổ chức nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa, mang đến cho thiếu nhi một mùa trăng vui tươi, đầm ấm.
Đón mùa trăng rực rỡ tại Khu đô thị Elite Residence, phường Thành Sen

Đón mùa trăng rực rỡ tại Khu đô thị Elite Residence, phường Thành Sen

Từ hội chợ, khu vui chơi - ẩm thực, đêm hội Trung thu nhiều sắc màu đến sân khấu âm nhạc ngoài trời, chuỗi sự kiện “Khi trăng tỏ” diễn ra từ ngày 24 - 26/9 tại Khu đô thị Elite Residence (phường Thành Sen, Hà Tĩnh) hứa hẹn mang đến một mùa Trung thu sôi động, giàu cảm xúc.
10 khách sạn đẹp nhất thế giới

10 khách sạn đẹp nhất thế giới

Từ lâu đài Ireland xây dựng năm 1228 đến dinh thự Phục hưng từng thuộc dòng họ Medici, Time Out công bố danh sách khách sạn đẹp nhất thế giới, dựa theo cảnh quan, nội thất, kiến trúc và khuôn viên.
Podcast: Nhớ tết Trung thu xưa

Podcast: Nhớ tết Trung thu xưa

Cuộc sống không ngừng đổi thay, con trẻ giờ đây có nhiều đồ chơi hiện đại, đẹp mắt. Thế nhưng, trong ký ức nhiều người, những chiếc đèn Trung thu tự làm vẫn mang ý nghĩa đặc biệt.
Podcast truyện ngắn: Thư viện Ánh Sao

Podcast truyện ngắn: Thư viện Ánh Sao

Ở nơi biên giới xa xôi, Thư viện Ánh Sao đã trở thành nơi những đứa trẻ tìm đến với sách, với tri thức và những ước mơ, để tự tin viết tiếp câu chuyện của chính mình.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!