Lệch chuẩn đạo đức - góc nhìn từ chuyên gia

(Baohatinh.vn) - Hiện nay, có một thực tế là một bộ phận người trẻ đang có những hành vi lệch chuẩn đạo đức. Để làm sáng tỏ vấn đề này, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với Nhà nghiên cứu Lê Ngọc Sơn - người con của quê hương Lộc Hà hiện đang làm nghiên cứu sinh ngành Truyền thông Chiến lược và Quản trị Khủng hoảng tại Trường Đại học Công nghệ Imenau (CHLB Đức).

Lệch chuẩn đạo đức - góc nhìn từ chuyên gia
Lệch chuẩn đạo đức - góc nhìn từ chuyên gia

Đạo đức của một bộ phận giới trẻ Việt Nam đang xuống cấp khá trầm trọng. Tình trạng thờ ơ, vô cảm trước người yếu thế, a dua, sùng bái những con người, những hành vi thiếu chuẩn mực về đạo đức đang khá phổ biến trên mạng xã hội cũng như ngoài đời thực. Anh có nhận định như thế nào về vấn đề này?

Tôi có nghiên cứu về vấn đề này và nhận thấy xã hội hiện có nhiều vấn đề đặt ra về đạo đức của một bộ phận giới trẻ. Biểu hiện rõ nhất là tình trạng thiếu những chỉ dẫn đạo đức cho các cá nhân. Nghĩa là, các cá nhân ở trong trạng thái hỗn loạn mà không nhận thức được mình theo cái nào thì đúng chuẩn mực, cái nào thì không. Và họ bị kích thích trước những cái mới, cái lạ rồi bắt chước những hành vi lệch chuẩn mà không hề hay biết mình đang lạc lối. Từ thực tế một bộ phận người trẻ đổ xô đi theo thần tượng, cổ xúy “giang hồ mạng” như Khá Bảnh, Dương Minh Tuyền… một cách “tăng động” cho thấy họ đang mong muốn đi tìm một giá trị mới, khác lạ với những giá trị đạo đức quen thuộc. Tuy nhiên, họ lại không được trang bị những chỉ dẫn về hành vi, về chuẩn mực đạo đức, dẫn tới những suy nghĩ, hành động sai trái.

Lệch chuẩn đạo đức - góc nhìn từ chuyên gia

Thực tế này cũng xuất phát từ những hạn chế của hệ thống truyền thông chính thống khi chưa phát huy được vai trò “dẫn đạo”. Sự vào cuộc thiếu rốt ráo, thiếu dứt điểm của truyền thông chỉ có tác dụng xoa dịu trong một thời điểm và ngay sau đó là những “tác dụng phụ” lên giới trẻ khi gieo vào họ sự đổ vỡ, mất niềm tin.

Để hình thành nên giá trị đạo đức xã hội có rất nhiều yếu tố. Vậy theo anh, yếu tố nào đang bị “rớt nhịp”?

Theo tôi, giá trị đạo đức xã hội được vận hành bởi 3 yếu tố là gia đình, công quyền và tôn giáo. Hiện nay, giá trị đạo đức từ 3 yếu tố này đều có vấn đề.

Thứ nhất, các “tế bào của xã hội” đã bị đời sống vật chất chi phối, thiếu sự gắn kết, thiếu hụt tình cảm yêu thương, đùm bọc. Bữa ăn gia đình lẽ ra nên là nơi khởi nguồn, thắp sáng lý tưởng cao đẹp cho con cái thì lại bị bủa vây bởi những câu chuyện vật chất. Cha mẹ thiếu định hướng về thẩm mỹ, về tư duy, nhận thức cho con cái, thậm chí thiếu gương mẫu đã dẫn đến việc giới trẻ phải tự mày mò, tìm kiếm. Trong khi đó, mạng xã hội giống như một bàn ăn đầy đủ các món, ai cảm thấy mình hợp khẩu vị món nào thì chọn món ấy. Như vậy, sự thiếu vắng tình cảm gia đình đã khiến người trẻ bị nghèo nàn về lý tưởng sống, đẩy một bộ phận người trẻ vào “mê cung” của sự lệch chuẩn.

Lệch chuẩn đạo đức - góc nhìn từ chuyên gia

Yếu tố thứ 2 khiến người trẻ mất niềm tin là khi một số người rao giảng đạo đức lại vi phạm đạo đức một cách nghiêm trọng. Những hành vi gian lận trong thi cử, tham nhũng… xuất phát từ một số cán bộ khiến người trẻ trở nên hoang mang. Trong khi đó, trên mạng xã hội lại xuất hiện những hành động “nghĩa hiệp” của những đối tượng “giang hồ mạng” như Dương Minh Tuyền, Khá Bảnh… Những hành động đó được một bộ phận không nhỏ người trẻ sùng bái, coi là “liều thuốc an thần”.

Ngày nay, một bộ phận người trẻ còn bị mất niềm tin khi tôn giáo bị lợi dụng. Hầu hết các giáo lý tôn giáo đều chứa đựng những giá trị đạo đức nhân bản rất hữu ích cho việc xây dựng nền đạo đức mới và nhân cách con người Việt Nam hiện nay. Trong đó, giá trị lớn nhất của đạo đức tôn giáo là góp phần duy trì đạo đức xã hội, hoàn thiện nhân cách cá nhân, hướng con người đến chân - thiện - mỹ. Tuy nhiên, hiện nay, tình trạng “buôn thần, bán thánh”, lợi dụng tôn giáo để trục lợi đã khiến các giá trị đạo đức xã hội bị ảnh hưởng.

Vậy, dưới góc nhìn của mình, anh có đưa ra giải pháp nào để khắc phục tình trạng đó không?

Có thể thấy, bi kịch của xã hội xuất phát từ trật tự xã hội bị đảo lộn. Thế nên, rất cần sự vào cuộc của các nhà nghiên cứu xã hội học và các chuyên gia về truyền thông để có thể gọi tên chính xác từng hiện tượng, từng trào lưu. Từ đó mới dễ tìm được giải pháp cụ thể.

Lệch chuẩn đạo đức - góc nhìn từ chuyên gia

Hai nữa là nền giáo dục cần phải thay đổi. Theo tôi, nên có bộ môn truyền thông để dạy cho trẻ em ngay từ ngày đầu đến lớp. Qua đó, hình thành cho trẻ kỹ năng phản ứng trước thông tin trên mạng internet. Trẻ sẽ có thói quen kiểm chứng khi tiếp cận thông tin và sẽ tự tạo nên những chỉ dẫn đạo đức cho mình ngay từ nhỏ.

Xin trân trọng cảm ơn anh!

thiết kế: huy tùng

Chủ đề NGƯỜI HÀ TĨNH

Đọc thêm

Podcast tản văn: Chạm vào mùa đông

Podcast tản văn: Chạm vào mùa đông

Có những điều tưởng đã quen thuộc, vậy mà mỗi khi trời trở lạnh, ta lại thấy nhớ. Nhớ bữa cơm nóng bên gia đình, nhớ chén nước chè xanh và những lời mẹ dặn dò mỗi khi đi xa.
Nhạy cảm… nghèo!

Nhạy cảm… nghèo!

Đôi khi, một từ ngữ vốn quen thuộc trong đời sống hằng ngày tại Hà Tĩnh cũng như nhiều tỉnh, thành có thể vô tình làm tổn thương người mà mình yêu thương.
Podcast tản văn: Chớm đông

Podcast tản văn: Chớm đông

Trong cái se lạnh đầu đông, đôi khi, chỉ một làn khói bếp, một mùi hương quen thuộc cũng đủ khiến ta nhớ về những năm tháng tuổi thơ êm đềm.
Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Mừng Ngày Văn hóa Việt Nam, các không gian văn hóa, điểm di tích trong Phố cổ Hà Nội (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) tổ chức nhiều hoạt động với quy mô lớn. Các hoạt động tập trung vào tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống như các nghề thủ công, nghệ thuật biểu diễn, thú chơi truyền thống của người Hà Nội.
Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Tình cảm thầy trò luôn là ký ức đẹp theo năm tháng. Một bông hoa giấy nhỏ bé cũng đủ gửi gắm lòng biết ơn và nỗi nhớ thương dành tặng cô giáo cũ.
Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Trên hành trình khôn lớn, tình yêu thương, sự sẻ chia và dìu dắt của thầy cô luôn là những ký ức đẹp trong lòng mỗi học trò.
Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam, các địa phương ở Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, tạo không khí vui tươi, góp phần phát huy tinh thần tương thân tương ái, gắn kết cộng đồng.
Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh là Nguyễn Mộc An và Hoàng Thu Hà cùng giành quyền góp mặt tại đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026 sau đêm Liveshow 6 diễn ra tối 8/11. Đáng chú ý, Hoàng Thu Hà nhận được sự đồng thuận của đa số thành viên Ban Giám khảo để tiếp tục hành trình tại cuộc thi, sau màn bỏ phiếu đầy kịch tính ngay trên sân khấu.
Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Hai tháng cuối năm, cỏ hồng trải màu rực rỡ ở khu vực thung lũng Vàng, suối Vàng, thảo nguyên Masara, khi thời tiết khu vực Đà Lạt cũ (Lâm Đồng) bắt đầu khô ráo và se lạnh.
Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Khi ở tuổi xế chiều, niềm vui của cha mẹ đôi khi thật giản dị. Đó là khi được quây quần bên mâm cơm gia đình, được cảm nhận sự quan tâm của những người thân yêu.
Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao từ tỉnh đến cơ sở, góp phần khơi dậy niềm tự hào truyền thống, lan tỏa các giá trị văn hóa quê hương trong đời sống cộng đồng.
Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Với tác giả Nguyễn Bá Thuyết, người con Hà Tĩnh đã xa quê gần 45 năm, quê hương vẫn là miền ký ức sâu nặng. Đôi khi, chỉ một làn gió lạnh đầu mùa cũng đủ gợi về mái nhà xưa.
Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Không để những khiếm khuyết cơ thể giới hạn ước mơ, họa sĩ Lê Quang Lĩnh (Hà Tĩnh) đã lấy nghị lực và đam mê hội họa làm điểm tựa, vươn lên khẳng định tài năng, truyền đi thông điệp mạnh mẽ về ý chí và khát vọng sống.
Gìn giữ và phát huy các giá trị di tích lịch sử ở Tùng Lộc

Gìn giữ và phát huy các giá trị di tích lịch sử ở Tùng Lộc

Với 18 di tích lịch sử, trong đó có 4 di tích cấp quốc gia, xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) đang huy động nguồn lực xã hội hóa, đẩy mạnh tu bổ, tôn tạo và số hóa tư liệu, góp phần lan tỏa truyền thống văn hóa và bồi đắp niềm tự hào quê hương.
Podcast truyện ngắn: Hiên nhà trở gió

Podcast truyện ngắn: Hiên nhà trở gió

Khi những ngày cuối thu dần khép lại, gió lạnh bắt đầu ùa về, lòng người như muốn tìm về một miền yêu thương, nơi có bóng dáng mẹ hiền và hơi ấm thân thuộc của mái nhà xưa.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!