Rùa có thể sống hàng thế kỷ trong tự nhiên là nhờ một cơ chế sinh học cho phép chúng nhanh chóng loại bỏ tế bào bị tổn thương.
Rùa khổng lồ tên Jonathan hiện là động vật sống lớn tuổi nhất trên cạn. Ảnh: AFP .
Trên hòn đảo St. Helena ở phía Nam Đại Tây Dương, có một sinh vật được ghi danh trong Sách Kỷ lục Guinness với tư cách là “động vật sống trên cạn nhiều tuổi nhất thế giới” (187 tuổi vào năm 2019). Đó là Jonathan, một con rùa đực khổng lồ thuộc phân loài Seychelles. Nó sinh năm 1832 - có nghĩa đã 80 tuổi khi tàu Titanic chìm sâu xuống Bắc Đại Tây Dương - và vẫn tiếp tục tồn tại cho đến nay.
Jonathan chỉ là một trong rất nhiều ví dụ về những con rùa sống thọ trên thế giới. Giáo sư sinh học về rùa Jordan Donini tại Đại học bang Florida SouthWestern của Mỹ nói với Live Science rằng rùa biển có thể sống từ 50 đến 100 năm, trong khi rùa cạn có thể sống hơn một thế kỷ. Trên thực tế, các nhà khoa học còn không biết chính xác giới hạn trên về tuổi thọ của nhiều loài rùa, đơn giản là vì cá nhân người nghiên cứu không sống đủ lâu để tự tìm hiểu điểu đó.
Vậy tại sao rùa sống lâu như vậy? Theo trợ lý giáo sư sinh lý học Lori Neuman-Lee tại Đại học bang Arkansas của Mỹ, câu trả lời nằm ở cơ chế sinh học của chúng.
Trình tự telomere, hay các chuỗi ADN không mã hóa bao bọc đầu mút của nhiễm sắc thể, có vai trò quan trọng trong tuổi thọ của sinh vật. Những cấu trúc này giúp bảo vệ các nhiễm sắc thể khi tế bào phân chia. Theo thời gian, telomere ngắn lại hoặc thoái hóa, khiến chúng mất dần khả năng bảo vệ nhiễm sắc thể của mình, dẫn đến những sai sót với quá trình sao chép ADN. Kết quả là gây ra các vấn đề như khối u và chết tế bào.
Rùa có tỷ lệ thu ngắn telomere thấp hơn so với hầu hết các loài động vật khác. Điều đó có nghĩa là chúng có khả năng chống lại những tổn thương có thể phát sinh từ lỗi sao chép ADN tốt hơn.
Trong một nghiên cứu xuất bản trên tạp chí bioRxiv , các nhà khoa học nhận thấy rùa khổng lồ, bao gồm cả phân loài Seychelles của Jonathan, có khả năng tự bảo vệ mình khỏi những tác động lâu dài của tổn thương tế bào. Chúng làm điều đó bằng cách nhanh chóng giết chết các tế bào bị hư hỏng, thông qua một quá trình được gọi là apoptosis hay lập trình chết tế bào.
Mỗi lần thực hiện quá trình sẽ gây ra ứng kích oxy hóa hay mất cân bằng oxy hóa, một loại căng thẳng tự nhiên xảy ra trong tế bào sống. Do đó, các tế bào của rùa nhanh chóng trải qua sự chết rụng.
“Chúng tôi muốn nhấn mạnh rằng quá trình apoptosis được kiểm soát thực sự có giá trị, bởi vì nếu một sinh vật có thể loại bỏ tế bào bị tổn thương nhanh chóng, nó có thể tránh được những rủi ro sức khỏe như ung thư”, Neuman-Lee cho biết.
Việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Vườn Quốc gia Vũ Quang không chỉ nhằm mục đích quản lý tốt hơn 57 nghìn ha rừng mà còn là bước chuẩn bị quan trọng cho những mục tiêu xa hơn.
Khám phá Nhà máy Điện rác Phú Sơn (thành phố Huế), nhiều người dân Hà Tĩnh kỳ vọng sớm có công nghệ tương tự trong xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh để vừa đảm bảo sức khỏe cho cộng đồng, an ninh năng lượng.
Trái Đất đang “cất giấu” khoảng 1,6 triệu tỷ tấn vàng, đủ để phủ kín bề mặt hành tinh bằng một lớp kim loại quý dày 50 cm nhưng kho báu này lại nằm ngoài tầm với của con người.
Dự án tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận “Bánh đa nem Hà Tĩnh” nhằm bảo hộ, quản lý và phát huy giá trị sản phẩm truyền thống gắn với đời sống văn hóa – ẩm thực của người dân địa phương.
Theo SCMP, các nhà khoa học Trung Quốc vừa tạo ra một bước đột phá trong công nghệ điện tử khi tích hợp thành công các mạch điện tử phức tạp vào những sợi dây dẻo, co giãn và mỏng như sợi tóc con người.
Năm 2026, Liên hiệp các Hội KH&KT Hà Tĩnh tiếp tục triển khai hiệu quả các hoạt động, trọng tâm là tăng cường nghiên cứu khoa học, phản biện các chương trình, đề án của tỉnh.
Ít ai nghĩ rằng, một tài xế đường dài ở xã Kỳ Hoa, tỉnh Hà Tĩnh lại có thể biến những khối sắt vô tri thành cỗ máy bóc vỏ keo tràm giúp nâng cao hiệu quả làm việc lên gấp 5 lần.
Dự án Trợ lý ảo AI đa lĩnh vực đã giành giải Nhất Cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Hà Tĩnh năm 2025, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Sản phẩm bánh đa nem Hà Tĩnh được Cục SHTT cấp Giấy chứng nhận đăng ký Nhãn hiệu chứng nhận, qua đó khẳng định chất lượng và tạo nền tảng mở rộng thị trường, phát triển bền vững.
Các nhà nghiên cứu tại Viện Khoa học Weizmann (Israel) vừa giải mã một bí ẩn kéo dài nửa thế kỷ, làm sáng tỏ cơ chế phân tử cho phép mô bị tổn thương nặng có thể tự tái tạo.
Sau khi tiếp nhận các cá thể động vật hoang dã, Vườn Quốc gia Vũ Quang (Hà Tĩnh) tiếp tục theo dõi, chăm sóc để đảm bảo an toàn trước khi thả về môi trường tự nhiên.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Trần Báu Hà đề nghị các sở, ngành, địa phương, đơn vị tập trung chuyển đổi số, phát triển thị trường KHCN, khởi nghiệp sáng tạo... để tạo động lực then chốt cho tăng trưởng Hà Tĩnh.
Vòng chung kết là cơ hội để các ý tưởng được thử thách, phản biện, kết nối và cũng là cơ hội để các nhà đầu tư, chuyên gia tìm thấy những hạt giống mới cho tương lai.
VinSpeed (Tập đoàn Vingroup) ký kết chiến lược và chuyển giao công nghệ với Siemens Mobility GmbH (Tập đoàn Siemens AG, Đức) trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao.
National Geographic vừa công bố 8 đột phá y học 2025, từ thuốc ngừa HIV tiêm 2 lần mỗi năm, chỉnh sửa gene cá nhân hóa đến tái tạo chi, mở ra kỷ nguyên chăm sóc sức khỏe mới.
Qua vòng thi chung khảo, Ban Tổ chức Cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Hà Tĩnh 2025 đã lựa chọn 10 dự án, ý tưởng có điểm số cao nhất để tham gia vòng chung khảo.
Quỹ VinFuture chính thức công bố các Chủ nhân Giải thưởng VinFuture 2025. 4 công trình khoa học công nghệ xuất sắc được vinh danh đã khẳng định nhất quán chủ điểm năm nay là “Cùng vươn mình – Cùng thịnh vượng”, thể hiện vai trò hợp tác khoa học xuyên biên giới để cùng giải quyết các thách thức toàn cầu về y tế, môi trường và sinh kế cho nhân loại.
Tốc độ phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang diễn ra nhanh hơn bất kỳ cuộc cách mạng công nghệ nào trước đây, đẩy nhân loại vào một tình huống chưa từng có tiền lệ: phải nghĩ cách chung sống với một thực thể thông minh hơn chúng ta. Tại Tọa đàm “AI vì nhân loại: Đạo đức và an toàn AI trong kỷ nguyên mới” diễn ra chiều 2/12, các nhà khoa học VinFuture đã thảo luận nhiều “kế sách” hay.
Đường hầm dưới biển dài và sâu nhất thế giới đang được xây dựng tại Na Uy, nhằm rút ngắn thời gian di chuyển giữa các thành phố lớn và trở thành một phần của tuyến cao tốc không phà.
Lần đầu tiên được tổ chức, “Diễn thuyết truyền cảm hứng: Công nghệ đột phá tương lai”, diễn ra sáng 2/12 tại Hà Nội, đã mang đến một khởi đầu đầy ấn tượng cho Tuần lễ Khoa học - Công nghệ VinFuture 2025. 4 nhà khoa học quốc tế đã mang đến 4 câu chuyện đổi mới đang tái định hình tương lai thế giới, với chung 1 tầm nhìn là khoa học phục vụ con người.
Biến đổi khí hậu đang đẩy nông nghiệp toàn cầu vào vòng xoáy bất ổn, đe dọa an ninh lương thực của gần 10 tỷ người trong tương lai. Tại Tuần lễ KHCN VinFuture 2025, các nhà khoa học hàng đầu thế giới sẽ cùng thảo luận về những đổi mới có thể giúp nhân loại nuôi sống hành tinh một cách bền vững.
Các nghiên cứu khoa học với giải pháp số hóa sẽ tạo nền tảng quan trọng hỗ trợ Hà Tĩnh nâng cao hiệu quả quản lý, hướng tới phát triển đô thị thông minh và chính quyền điện tử.
