Nỗ lực tôn vinh giá trị Nguyễn Du - Truyện Kiều

Hình ảnh tại lễ kỷ niệm 255 năm ngày sinh, tưởng niệm 200 năm ngày mất Nguyễn Du vào năm 2020.

Chọn một thời điểm đặc biệt như vậy để ra đời, hội đã thực hiện được một khối lượng công việc hiếm có tổ chức hoặc cá nhân nào trước đây so sánh được, trước yêu cầu giữ gìn, phát huy và quảng bá các giá trị tinh thần lớn lao mà Nguyễn Du đã để lại cho các thế hệ người dân Việt Nam nói chung và quê hương Hà Tĩnh nói riêng suốt hơn 200 năm qua, kể từ ngày Đại thi hào qua đời, mà dấu ấn đầu tiên rất đáng nhớ, đó là một nhận xét tuyệt đối đúng của Mộng Liên Đường chủ nhân: “Nếu không có con mắt trông thấu sáu cõi và tấm lòng nghĩ suốt nghìn đời thì sẽ không thể nào có cái bút lực ấy”.

Hơn 10 năm chưa phải là dài nhưng những gì mà Hội Kiều học đã thực hiện được trong hơn 10 năm ấy, quả không có 10 năm nào trước đây, với sức một người hoặc một nhóm người dẫu tài cao, chí lớn đến đâu cũng có thể thực hiện được.

Đó là một văn bản Truyện Kiều nhằm đạt được sự đồng thuận cao trong các giới thức giả và bạn đọc rộng rãi được in với số lượng lớn, được tái bản nhiều lần. Là trên 8 hội thảo khoa học lớn thu hút trí tuệ của đông đảo các chuyên gia trong cả nước tham gia, trong đó có 4 cuộc được tổ chức ở quê hương Hà Tĩnh gồm: Dòng chảy văn hóa xứ Nghệ từ “Truyện Kiều” đến phong trào Thơ mới (2012), Nguyễn Du và “Truyện Kiều” với quê hương Hà Tĩnh (2016), Nguyễn Du và Puskin - tương đồng và khác biệt (2019), Tiếng Việt trong “Truyện Kiều” (2020).

Là cuộc thi Sáng tác Văn tế Đại thi hào Nguyễn Du, với 40 bài dự thi và 11 người được giải để góp phần tri ân người đã viết Văn tế thập loại chúng sinh. Là cuộc thi Bạn đọc thuộc Kiều với 40 người được giải để trả lời cho câu hỏi “Bất tri tam bách...” Nguyễn Du đặt ra lúc sinh thời. Là kết quả cuộc Tuyển chọn sách hay về Nguyễn Du và “Truyện Kiều” (2011-2022) với 11 giải góp phần khẳng định và tôn vinh các giá trị bất hủ trong di sản Nguyễn Du để lại.

Trở lại thời điểm hôm nay - năm 2022, sau hơn 2 thập niên mở đầu thế kỷ XXI, sau 2 sự kiện lớn: Kỷ niệm 250 năm ngày sinh - vào năm 2015 và kỷ niệm 255 năm ngày sinh, tưởng niệm 200 năm ngày mất vào năm 2020 của Đại thi hào dân tộc Nguyễn Du sẽ là thời điểm, là cơ hội cho tất cả chúng ta - những công dân Việt tiếp tục mở rộng và đi sâu vào các giá trị văn hóa, tinh thần gần như vô tận mà Nguyễn Du và Truyện Kiều đã để lại.

GS Phong Lê - Chủ tịch Hội Kiều học Việt Nam phát biểu đề dẫn hội thảo khoa học “Tiếng Việt trong Truyện Kiều”, năm 2020.

Đó sẽ là các công trình khoa học nhằm tiếp tục phát hiện các giá trị mới ở Nguyễn Du trong tương ứng với thời đại và trong các cách tiếp cận mới của các giới học giả trong cả nước và trên thế giới.

Là sự mở rộng các phương thức quảng bá giá trị Truyện Kiều trên tất cả các loại hình nghệ thuật truyền thống và hiện đại như: âm nhạc, hội họa, sân khấu, múa, múa rối, ba lê, điện ảnh, truyền thanh, truyền hình…

Là các phương thức đưa Truyện Kiều và Nguyễn Du vào tất cả các bậc học của nền giáo dục phổ thông và đại học bằng những bài giảng, những cuộc thi, những giải thưởng; bên cạnh sự hỗ trợ về vật chất và tinh thần cho những tấm gương trẻ em hiếu học trên mọi miền đất nước và trước hết là quê hương Hà Tĩnh.

Rộng ra, vào bất cứ lúc nào và càng về sau, việc khai thác, quảng bá, phổ cập các tri thức đầy đủ, mới mẻ gắn với niềm tự hào về những gì liên quan đến Nguyễn Du như là một tài sản tinh thần vô giá của dân tộc và của quê hương Hà Tĩnh - đó được xem là nhiệm vụ, là mục tiêu cuối cùng của một hội nghề nghiệp mang tên Hội Kiều học Việt Nam, chính thức được Nhà nước cho phép thành lập năm 2011 để góp phần vào công việc vinh danh Đại thi hào trong hơn 10 năm qua và sau này.

Quỹ Bảo tồn và phát huy giá trị di sản Nguyễn Du và Truyện Kiều ở Hà Tĩnh đã được ra mắt năm 2020 với 5 thành viên Hội đồng Quản lý quỹ.

Sau hơn 10 năm hoạt động, qua hai thời điểm 2015 và 2020, từ nay, với nhiệm kỳ thứ III, kể từ 2023 sẽ là một chặng dài, cho các thế hệ mới tiếp tục mở rộng và khơi sâu các giá trị tinh thần gần như vô tận của Nguyễn Du để lại - như hơn 200 năm qua đã chứng tỏ.

Hy vọng và tin tưởng vào tương lai, một tương lai dài cho hàng chục năm, hàng trăm năm, hoặc “nghìn năm” như cách nói của Tố Hữu: “nghìn năm sau nhớ Nguyễn Du” - đó là thông điệp mà Hội Kiều học sau kết thúc nhiệm kỳ II muốn gửi gắm đến hàng nghìn đồng nghiệp và hàng triệu, hàng chục triệu “tín đồ” yêu mến, ngưỡng mộ Nguyễn Du ở khắp mọi nơi trên cả nước, và trước hết trên chính quê hương Nguyễn Du - nơi luôn luôn và mãi mãi vẫn sẽ là điểm tựa vững chãi và tin cậy cho hội.

Tháng 8/2022, Hội Kiều học Việt Nam chi nhánh Hà Tĩnh phối hợp Quỹ Nguyễn Du tổ chức chương trình giao lưu “Thơ Kiều qua các làn điệu dân ca Nghệ Tĩnh”. Trong ảnh: Tiếng đàn da diết của Thúy Kiều qua trích đoạn “Kim Kiều đoàn viên” do CLB Ca trù Cổ Đạm biểu diễn.

Hội Kiều học sau hơn 10 năm hoạt động với tài sản lớn nhất và duy nhất chỉ là con tim, bộ óc của các thành viên mà không có kinh phí của Nhà nước đã được đón nhận sự giúp đỡ rất lớn của nhiều tổ chức, cá nhân, trong đó Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Hà Tĩnh.

Đã hơn 200 năm qua - tính từ ngày Nguyễn Du qua đời ở tuổi 55, sẽ đến cái giới hạn 300 năm để giải tỏa mối băn khoăn “Bất tri tam bách…” của Nguyễn Du trước khi hướng đến “Nghìn năm…” như xác quyết của Tố Hữu trong bài thơ Kính gửi cụ Nguyễn Du, năm 1965 - nó là “tiếng thương như tiếng mẹ ru những ngày”, là hồn cốt, là tinh hoa của non sông Việt, dân tộc Việt, bản sắc Việt, văn chương Việt, ngôn ngữ Việt…