Hà Tĩnh - vùng đất cổ hùng vĩ và thơ mộng

Toàn cảnh Khu di tích lịch sử - văn hóa Đại Hùng (ảnh trên). Lễ Giỗ Quốc Tổ Hùng Vương tại Khu di tích lịch sử - văn hóa Đại Hùng (phường Đậu Liêu, TX Hồng Lĩnh) hằng năm được tổ chức trang trọng, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa (ảnh trái). Lễ rước linh vị, các vật phẩm cúng tế Đức Thủy tổ Kinh Dương Vương và các Vua Hùng tại lễ giỗ năm 2021 (ảnh phải).

Thuở bình minh lịch sử, Thủy tổ người Việt là Kinh Dương Vương đóng đô trên dãy Ngàn Hống, sau đó dời ra Phong Châu (Phú Thọ). Quần thể di tích lịch sử - văn hóa Đại Hùng, bao gồm chùa Đại Hùng, đền thờ Thủy tổ Kinh Dương Vương và các vua Hùng có niên đại khoảng 700 năm. Gắn liền với di tích này là Lễ Giỗ Quốc Tổ Hùng Vương mới được khôi phục trong những năm gần đây. Hằng năm, cứ đến dịp Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch), bà con trong vùng và các vùng phụ cận cũng đến dâng hương tưởng niệm các vua Hùng. Đây được coi là địa chỉ tâm linh độc đáo với sự kết hợp giữa tín ngưỡng thờ cúng đạo Phật và thờ cúng các vua Hùng.

Khu mộ người Việt cổ được xây dựng tại Di chỉ Thạch Lạc

Được khai quật lần đầu tiên vào năm 1963, di chỉ khảo cổ Thạch Lạc (Thạch Hà) phát lộ nhiều hiện vật liên quan đến cuộc sống của người Việt cổ. Ảnh: Thiên Vỹ

Di tích văn hóa quốc gia Di chỉ Thạch Lạc (Thạch Hà) - nơi phát hiện bộ hài cốt người Việt cổ thuộc thời hậu kỳ đồ đá mới cách đây 5.000 năm. Nơi đây còn có 2 di tích đền Sắc và chùa Tăng Phúc. Theo sắc phong để lại, đền Sắc là ngôi đền thờ thần Tam Lang được dựng lên từ trước đời nhà Lê, còn lưu giữ 83 đạo sắc của các triều Lê - Nguyễn. Cạnh đền Sắc, chùa Tăng Phúc cũng đã được người xưa dựng lên để biểu lộ lòng sùng kính đức Phật.

Toàn cảnh Khu di tích Phối Phối - Bãi Cọi. Ảnh: Đậu Hà

Các hiện vật thuộc di chỉ Phôi Phối - Bãi Cọi được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia (tháng 11/2020). Ảnh: Đức Cường

Di tích Khảo cổ học Phôi Phối - Bãi Cọi là Di tích cấp Quốc gia thuộc xã Xuân Viên, huyện Nghi Xuân được Bảo tàng Lịch sử Việt Nam (Bảo tàng Lịch sử Quốc gia từ năm 2011) và Bảo tàng Hà Tĩnh phát hiện và khai quật vào cuối năm 2008. Kết quả khai quật đã cho thấy tính chất văn hóa phong phú, đa dạng của di tích Bãi Cọi. Bãi Cọi là một điểm hẹn, là nơi gặp gỡ của các nền văn hóa lớn thời Sơ sử ở Việt Nam với các yếu tố văn hóa Sa Huỳnh, Đông Sơn…

Núi Hồng Lĩnh là một trong bốn họa tiết được vua Minh Mạng cho khắc vào Anh Đỉnh thuộc Cửu Đỉnh ở Cố đô Huế. Ảnh: Internet

Núi Hồng - Sông Lam tiêu biểu cho vùng đất Châu Hoan thuở trước và Nghệ - Tĩnh ngày nay. Đây là 2 danh thắng đẹp ẩn chứa nhiều huyền sử và không biết tự bao giờ đã luôn song hành cùng nhau, trở thành biểu tượng của các sáng tác văn học nghệ thuật. Đặc biệt, núi Hồng Lĩnh được khắc trên Anh đỉnh thuộc Cửu đỉnh đặt ở trước sân Thế miếu trong Hoàng thành Huế. Trên 99 đỉnh non Hồng còn có rất nhiều thắng cảnh, di tích gắn với nhiều truyền thuyết, huyền sử mà ngày nay đang được các địa phương khai thác phát triển du lịch.

Lũy đá cổ ở xã Kỳ Lạc. Ảnh: Thiên Vỹ

Lũy đá cổ ở xã Kỳ Lạc (huyện Kỳ Anh) là hệ thống thành lũy được xây dựng theo trục từ Tây sang Đông. Đoạn qua địa phận xã Kỳ Lạc dài khoảng 10km, bắt đầu từ chân dốc Đèo Bụt, kéo dài khoảng 1km men theo sườn núi lên đỉnh đèo thuộc núi Trầm Hương, nằm trong dãy Hoành Sơn. Đây là lũy đá cổ hiếm có, hiện chưa tìm thấy hệ thống thành lũy nào ở Việt Nam có kết cấu và quy mô độc đáo như lũy đá cổ ở xã Kỳ Lạc. Năm 2014, Bộ VHTT&DL xếp hạng Di tích Khảo cổ học Quốc gia đối với lũy đá cổ này.

Khu vực nhà Thượng điện Văn miếu Hà Tĩnh

Lễ tuyên dương 60 giáo viên, học sinh, sinh viên Hà Tĩnh tiêu biểu được tổ chức tại Văn Miếu, tháng 11/2020 (ảnh trái). Nội dung thi cờ thẻ tại Lễ hội Văn Miếu tại Khu di tích Văn Miếu Hà Tĩnh năm 2022 (ảnh phải).

Văn Miếu Hà Tĩnh xây vào năm Minh Mệnh thứ 14 (1833)ở làng Hoàn, xã Đông Lỗ (nay là phường Thạch Linh - TP Hà Tĩnh) là nơi thờ phụng Khổng Tử - bậc hiền triết sáng lập nên đạo Nho và các học trò sĩ tử. Phía trong nhà tiền tế đặt tượng thờ đại thi hào Nguyễn Du, nhà giáo Chu Văn An, thám hoa Nguyễn Huy Oánh, đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp. Tháng 12/2014, trên nền đất cũ tại phường Thạch Linh, di tích được phục dựng và mở rộng 1,67 ha. Từ năm 2022, Lễ hội Văn Miếu sẽ được tổ chức thường niên và trở thành sinh hoạt văn hóa độc đáo của người dân TP Hà Tĩnh.

Ảnh: pv-ctv

trình bày: huy tùng