Tôi là nữ công nhân thủy điện

Tôi là Đỗ Thị Hồng Xuân (SN 1981, quê xã Hương Đô), nữ công nhân vận hành duy nhất của Nhà máy Thủy điện Hố Hô. Tôi đã có gần 20 năm gắn bó với nhà máy. Từng ấy thời gian là từng ấy năm tôi đồng hành cùng những tổ máy phát điện, những ca trực xuyên đêm và cả những mùa mưa lũ căng thẳng.

Nhà máy Thủy điện Hố Hô nằm trên dòng sông Ngàn Sâu, thuộc địa bàn xã Tuyên Sơn (tỉnh Quảng Trị) và xã Phúc Trạch (tỉnh Hà Tĩnh), là công trình có vai trò trong việc phát điện và điều tiết nguồn nước, góp phần nâng cao chất lượng cung cấp điện khu vực.

Ca trực của tôi thường bắt đầu từ 7 giờ sáng. Trước khi nhận nhiệm vụ, kíp trực tiến hành họp giao ca để cập nhật tình hình vận hành của các tổ máy, hệ thống thiết bị, các thông số kỹ thuật và những nội dung cần lưu ý trong ca làm việc. Đây là bước quan trọng giúp công nhân vận hành nắm bắt đầy đủ hiện trạng thiết bị, đảm bảo quá trình sản xuất điện diễn ra liên tục, an toàn và hiệu quả.

Trong ca trực, phần lớn thời gian của tôi ở phòng điều khiển trung tâm. Tại đây, hệ thống màn hình hiển thị hàng loạt thông số vận hành của tua-bin, máy phát và các thiết bị phụ trợ. Với công nhân vận hành, mỗi con số trên màn hình không đơn thuần là dữ liệu kỹ thuật mà còn phản ánh trạng thái an toàn của hệ thống.

Việc đầu tiên trong mỗi ca trực của tôi là truy cập hệ thống để theo dõi, đối chiếu các thông số vận hành, qua đó nhận diện những thay đổi so với ca trực trước.

Để làm tốt công việc, người công nhân vận hành như tôi phải nắm vững các thông số đặc trưng như điện áp, dòng điện, công suất phát, tần số, nhiệt độ ổ trục, áp lực dầu hay mực nước hồ chứa. Mỗi chỉ số này đều phản ánh trạng thái vận hành của tổ máy và toàn bộ hệ thống.

Đều đặn mỗi giờ, tôi lại ghi chép số liệu vận hành vào sổ nhật ký.

Gần 20 năm làm việc tại nhà máy, tôi đã trải qua hàng nghìn ca trực. Công việc lặp đi lặp lại nhưng chưa khi nào tôi cho phép mình chủ quan, bởi chỉ một bất thường nhỏ có thể ảnh hưởng đến quá trình vận hành nhà máy.

Ngoài việc theo dõi trên hệ thống điều khiển, tôi và đồng nghiệp thường xuyên kiểm tra trực tiếp các tủ điều tốc, tủ kích từ, theo dõi công suất phát, độ mở cánh hướng nước, tần số máy phát và các chỉ số kỹ thuật liên quan.

Mỗi thiết bị đều có những ngưỡng vận hành riêng, đòi hỏi người công nhân phải nắm chắc đặc tính kỹ thuật để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường và xử lý theo đúng quy trình.

Hàng nghìn nút bấm, lệnh điều khiển với chức năng và ý nghĩa khác nhau đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Mỗi khi thực hiện thao tác, tôi luôn tập trung cao độ, kiểm tra kỹ từng thông số trước khi đưa ra lệnh điều khiển, bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể làm thay đổi trạng thái vận hành của thiết bị.

Hiện nay, mực nước hồ chứa liên tục suy giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến phương án phát điện. Trong ca trực, anh Nguyễn Anh Dũng - Trưởng ca vận hành luôn cùng tôi theo dõi sát sao số liệu thủy văn, lưu lượng nước về hồ và mực nước thực tế để xây dựng “kịch bản” vận hành phù hợp.

Bên cạnh phòng điều khiển trung tâm, trong ca trực, tôi cũng sẽ xuống gian máy và các tầng hầm kỹ thuật để kiểm tra tua-bin, máy phát cùng các hệ thống phụ trợ.

Trong quá trình làm việc, anh em công nhân thường xuyên trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm xử lý các tình huống vận hành thực tế, qua đó giúp nhau nâng cao tay nghề và tích lũy thêm kiến thức về thiết bị, hệ thống.

Trong ca trực, ngoài việc theo dõi, vận hành hệ thống tại phòng điều khiển trung tâm, tôi cũng thường xuyên cùng lãnh đạo nhà máy kiểm tra hiện trường, đặc biệt là khu vực đập đầu mối và các hạng mục công trình trọng yếu. Đồng hành cùng tôi hôm nay là anh Nguyễn Bá Tuấn – Phó Giám đốc Nhà máy Thủy điện Hố Hô.

Cao trình hồ chứa hiện đạt 62,93m, thấp hơn 6m so với cùng kỳ năm 2025. Theo đó, nhà máy chỉ vận hành với công suất khoảng 45% và ưu tiên phát điện trong các khung giờ cao điểm. Để bảo đảm vừa đáp ứng yêu cầu cung ứng điện, vừa sử dụng hiệu quả nguồn nước, mọi quyết định vận hành đều phải được tính toán kỹ lưỡng.

Sau khi kiểm tra mực nước hồ chứa, tôi tiếp tục kiểm tra các hạng mục trong dây chuyền sản xuất. Những thao tác đóng cắt, kiểm tra thiết bị hay xử lý các tình huống phát sinh là những công việc quen thuộc của tôi sau nhiều năm gắn bó với nghề.

Nhà máy Thủy điện Hố Hô đã vận hành nhiều năm, một số hạng mục thiết bị dần xuống cấp như: thiết bị điều khiển tổ máy, hệ thống bơm nước... Bởi vậy, ngoài nhiệm vụ chuyên môn hằng ngày, tôi cùng đồng nghiệp còn dành nhiều thời gian nghiên cứu, đề xuất các giải pháp cải tiến kỹ thuật, nâng cao hiệu quả vận hành của các thiết bị này.

Các giải pháp cải tiến kỹ thuật được áp dụng thành công không chỉ giúp nâng cao độ khả dụng của thiết bị mà còn góp phần bảo đảm nhà máy vận hành ổn định, an toàn hơn.

Trong quá trình làm việc, tôi luôn nhận được sự hỗ trợ, dẫn dắt từ Ban Giám đốc nhà máy và anh em đồng nghiệp. Sự tin tưởng ấy tiếp thêm động lực để tôi vững vàng với công việc đã lựa chọn. Nhờ vậy, sau gần 20 năm đứng máy, tôi vẫn giữ được sự tự tin trong từng ca trực.

Gần 20 năm vận hành Nhà máy Thủy điện Hố Hô, tôi vẫn giữ nguyên cảm xúc như ngày đầu bước vào nghề: yêu công việc mình đang làm và tự hào vì được cống hiến cho dòng điện quê hương.

Bởi vậy, với tôi, mỗi ca trực không đơn thuần là hoàn thành nhiệm vụ được giao, mà là trách nhiệm giữ cho dòng điện được phát lên an toàn, ổn định. Đó cũng là niềm tự hào của một người công nhân ngành điện cần mẫn góp phần thắp sáng những mái nhà, tạo nên guồng quay sản xuất trong những nhà máy, xí nghiệp.