Núi Hồng - Sông La

Bóng làng thân thương…

Bóng làng thân thương…

Thi thoảng những cậu em kết nghĩa ở quê lại gửi cho tôi những bức hình về làng quê thân thương. Đó là kết quả của những chiều rong ruổi, tìm kiếm. Mấy cậu đều nói, làng quê giờ đổi thay lắm rồi, em muốn đi tìm để lưu giữ cái hồn quê mộc mạc nhất. Những bức ảnh đó bao giờ cũng dội vào tâm tư tôi những nỗi nhớ, những giấc mơ về làng quê. Đó chính là bóng làng thân thương mà tôi thường hoài nhớ khi lạc lõng giữa phố phường, khi mà trong đời sống của tôi đã quá tải những xô bồ…

Làng tôi có tên cổ xưa là Xiếc, những năm chiến tranh bị bỏ bom thành hố, đến nỗi người làng bên gọi tên tục là Xiếc Bôộng. Vết thương của làng cũng chính là vết thương trong tâm tư con người. Ngôi làng mang tên một vết thương đã trở thành nỗi ám ảnh, trở thành động lực để những đứa trẻ lớn lên đều quyết chí ra đi, tìm kiếm những giá trị mới để khâu vá vết thương ấy. Tôi đã chứng kiến rất nhiều cuộc ra đi vì thương làng, thương mình như thế… Và thật ấm áp là họ đều đã trở về trong vinh hiển.

Bóng làng thân thương…

Ảnh: Trần Công Việt

Cha tôi cũng là một đứa trẻ lớn lên từ làng, đã từng sống những mùa đông hiu quạnh, đã từng qua những mùa hè giáp hạt, đã từng cảm thấy thương tổn bởi tên gọi của làng và đã từng quyết chí ra đi, thoát ly ngôi làng ấy… Nhưng rồi, trong suốt những năm tháng ngụ cư ở chốn khác, ông vẫn luôn đau đáu một niềm thương nhớ làng quê. Trong những câu thơ bất chợt, trong những bài tản mạn đầy cảm xúc và những câu chuyện của cha, tôi biết, làng quê trong tâm tư ông tràn ngập một niềm thương mến. Ở đó, góc nào ông cũng có thể tìm thấy bóng dáng mẹ cha, cũng có thể tìm lại tuổi thơ đầy nhọc nhằn nhưng hồn nhiên cùng những người em trai, em gái và bạn bè cùng trang lứa…

Bóng làng thân thương…

Làng quê Sơn Tân. Ảnh: Huy Tùng

Tôi không có nhiều thời gian ở làng nhưng đã có những năm tháng tuổi thơ gắn bó với làng. Khi ấy trí não vẫn còn như trang giấy trắng, nên những gì làng chạm khắc vào đó đều đã trở thành những thước phim âm bản. Hình ảnh đầy ắp nhất và thường trở về đầu tiên trong tâm trí khi tôi nghĩ về làng chính là lũy tre cong cong vươn mình sang phía quê ngoại Sơn Tân của tôi. Tre gợi nhắc về dáng vóc ông tôi ngồi đan nghiêng nghiêng bên thềm vắng, về những trưa hè cùng lũ bạn đi tìm âm thanh kẽo kẹt trong lũy tre xanh. Tre nhắc nhở những bài học về phẩm chất cao quý của con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam trong các thời kỳ dựng nước và giữ nước.

Bóng làng thân thương…

Chúng tôi đã có những năm tháng được chở che, bao bọc bình yên trong lũy tre ấy. Tre vừa lớn lao trong vóc dáng thành lũy lại vừa gần gũi khi được “hóa thân” thành những vật dụng trong gia đình. Và, bao giờ cũng thế, dưới bóng tre ấy là dáng bà nội tôi cắp rổ ra đồng. Bất kỳ lúc nào, nghĩ về nội là trong tâm tư tôi lại dậy thơm mùi trầu quế. Với tôi, đó chính là cái mùi quê kiểng nhất, thơm tho nhất, nồng ấm nhất. Dù chân có bước đến tận phương nào, chỉ cần mùi trầu thơm phả vào hơi thở, bóng dáng lũy tre nơi làng quê thân thương lại hiện về và gợi lên cả một trời thương nhớ…

Tôi tin rằng, ai sinh ra và lớn lên từ làng cũng sẽ có ít nhất một mùi thơm, một hình ảnh khắc cứa như thế. Anh họ tôi thường nói với tôi về nỗi nhớ dòng sông khi anh đã định cư ở vùng Tây Nguyên xa xôi. Những con sông gập ghềnh kèm những con thác gầm gào luôn gợi nhắc về con sông quê êm đềm. Sông là làng quê của anh bởi tuổi thơ anh đã ngụp lặn ở đó, lớn lên ở đó. Sông cũng chính là nơi cùng anh cõng nỗi nhọc nhằn mùa vụ. Sông cho anh thấy những cuộc chia ly, những lần đoàn tụ. Sông cũng là nơi anh từng đưa tiễn những người thân trong gia đình sang núi Thiên Nhẫn an nghỉ vĩnh hằng. Và, bây giờ, sông là nơi anh úp mặt nhung nhớ, úp mặt khóc thầm sau hơn nửa đời phiêu dạt nơi xứ người…

Bóng làng thân thương…

Ảnh: Khánh Thành

Bóng làng, trong nỗi nhớ của nhiều người đôi khi là sự hiện hữu vật thể, đôi khi chỉ là những điều rất đỗi mơ hồ. Lẫn quất đâu đó là mùi đất ẩm, mùi rơm rạ, mùi khói đi qua liếp tranh còn nồng hơi ẩm. Là tiếng bước chân của con mèo mướp chạy nắng trên mái tranh. Là tiếng gà tao tác trên cây rơm giữa ban trưa quạnh vắng. Là hương bưởi thanh tao, là hương cau nồng nàn, là mùi quả tro ngai ngái, là tiếng mưa lộp bộp trên những tàu lá chuối, lá tro ngoài vườn vắng. Đôi khi còn có cả tiếng lục đục sửa soạn bữa sáng của nhà hàng xóm và mùi khói bay lên từ con cúi bằng rơm khi chạy ù đi xin hòn than về mồi lửa… Tất cả như vẫn còn đâu đó trong khí quản, trong võng mạc, trong tâm thất, tâm nhĩ của tôi và những người từng ra đi từ làng. Những điều mơ hồ ấy, nhiều lần lại sống dậy rất thực, rất mạnh mẽ giữa tâm tư, khiến tim ta loạn nhịp, khiến mắt người rơi lệ và khiến bước chân lại nôn nao, lại líu quíu quay về…

Bóng làng thân thương…

Ảnh: Hùng Nguyễn

Và rồi, thể nào nỗi nhớ miên man ấy cũng đưa con người ta tới những con đê uốn cong ôm ấp xóm làng. Tôi cũng như rất nhiều người, đã dành thật nhiều “dung lượng” trong bộ nhớ của mình để nhớ về con đê làng thân thương. Ở đó, chúng tôi đã có những chiều chăn bò thú vị cùng những trò chơi dân dã. Biết bao tiếng cười giòn đã tan cùng gió trên triền đê khi chúng tôi chạy đuổi theo những con diều hay hái lá dứa dại cài chong chóng rồi chạy ngược chiều gió. Ở đó, chúng tôi cũng đã có những giây phút lặng yên nằm ngắm bầu trời qua bông may tím biếc hay thẫn thờ ngắm những vạt hoa cải vàng rực trên bãi bồi ven sông rồi nghĩ đến những bà o, bà chị muộn chồng trong xóm nhỏ…

Bóng làng thân thương…

Triền đê ấy, với thế hệ ông bà, cha mẹ tôi còn nhiều kỷ niệm đáng nhớ hơn. Đó là những đêm trăng hò hẹn, là nơi đưa tiễn, là chốn hội ngộ của biết bao đôi lứa. Hồi ký của cha tôi còn kể lại rằng, sau lần về phép trở lại chiến trường, trong tinh sương mùa đông, cha mẹ tôi đã đi cùng nhau hết con đê của quê nội, quê ngoại, cho đến phà Linh Cảm thì mỗi người một hướng biền biệt chia xa. Về sau, trong những lần về quê từ hướng Linh Cảm, tôi thường mường tượng về cảnh cha mẹ tôi đi bên nhau trên con đê ấy, họ đã nói những gì để yên lòng người đi kẻ ở, họ đã hứa đợi những gì để có thể nguyên vẹn trở về sau chiến tranh… Tôi còn muốn hỏi con đê rằng, đã có bao nhiêu đôi lứa chia ly như cha mẹ tôi, bao nhiêu người còn trở về, bao nhiêu người mãi mãi không bao giờ được bước đi trên thênh thang bờ đê ấy. Có lẽ đê cũng đã cất giữ thật nhiều. Cả nước mắt lẫn nụ cười…

Bóng làng thân thương…

Ảnh: Ánh Dương

Bóng làng trong ký ức của nhiều người có thể là những mảnh ghép khác nhau nhưng tất cả đều gói trọn trong niềm thương nhớ. Dù cuộc sống có đưa ta đến phương trời nào, cách xa làng quê bao nhiêu con đường, bao nhiêu cánh đồng, bao nhiêu dòng sông... thì làng vẫn ở đó, như đầu kim trên chiếc compa, nhẫn nại găm mình vào thời gian, vào không gian, làm tâm điểm để một mai ta còn có chỗ để níu bóng quay về…

Ảnh: P.V - C.T.V

thiết kế: huy tùng

Chủ đề NGƯỜI HÀ TĨNH

Đọc thêm

Lan tỏa văn hóa quê hương bằng văn học - nghệ thuật

Lan tỏa văn hóa quê hương bằng văn học - nghệ thuật

Từ câu chuyện sáng tạo của những văn nghệ sĩ tham gia Giải thưởng VHNT Nguyễn Du lần thứ VIII cho thấy, mỗi tác phẩm không chỉ kết tinh sáng tạo, tâm huyết mà còn chuyên chở tình yêu, trách nhiệm với quê hương. Qua đó, những giá trị văn hóa và vẻ đẹp con người Hà Tĩnh tiếp tục được gìn giữ, bồi đắp và lan tỏa.
Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Cuộc đời đồng chí Dương Lung (quê xã Thạch Khê, Hà Tĩnh) là tấm gương cao đẹp của người cộng sản hết lòng vì dân, vì nước. Đồng chí đã được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý.
Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Ở tuổi 80, bà Lê Thị Sinh (thôn Xuân Hoa, xã Cổ Đạm, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài nhào đất, nặn nồi, gìn giữ ký ức về một nghề truyền thống từng nổi tiếng khắp vùng.
Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Thông qua các hoạt động khảo sát, trải nghiệm và sáng tạo nội dung trên nền tảng số, các KOL, KOC đang góp phần đưa cảnh sắc, văn hóa, ẩm thực và con người Hà Tĩnh đến gần hơn với công chúng, mở thêm hướng quảng bá và kết nối du lịch địa phương.
Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Đợt kiểm kê được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh nhằm rà soát, đánh giá đầy đủ hiện trạng di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và hệ thống di tích. Qua đó, Hà Tĩnh có cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (24/10/1926 – 24/10/2026), người thân, đồng nghiệp và thế hệ tiếp nối càng thêm trân trọng những công trình khảo cứu văn hóa giá trị của ông, kính trọng một trí tuệ uyên bác cùng tấm lòng nhân hậu, trọn nghĩa, trọn tình với quê hương Hà Tĩnh.
Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Có những người đi qua cuộc đời bằng những dấu mốc công danh, sự nghiệp; cũng có những người lưu giữ hành trình của mình bằng trang sách, vần thơ và sự bền bỉ của một tấm lòng đối với con người, quê hương. Với nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017), thơ ca không phải toàn bộ sự nghiệp, nhưng là một mạch nguồn quan trọng, chảy suốt đời sống tinh thần của ông.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Tròn 20 năm sau quyết định đưa huyền thoại Ngã ba Đồng Lộc lên sóng truyền hình trực tiếp trên kênh HTV9, Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh, bác sĩ Nguyễn Xuân Lam trở lại chiến trường xưa trong một chiều thu lặng gió. Với người cựu chiến binh, doanh nhân quê Hà Tĩnh, tình yêu quê hương chưa bao giờ dừng lại ở nỗi nhớ mà đã hóa thành hành trang tri thức, thành bản lĩnh cống hiến trên mỗi nhịp bước cuộc đời.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!