Thực hiện Kế hoạch Số 531 và 533/ KH-UBND, ngày 1/10/2025 của UBND tỉnh Hà Tĩnh, Sở VH-TT&DL tỉnh ban hành Văn bản số 2829/SVHTTDL-QLVH6, ngày 28/10/2025 về việc chuẩn bị các nội dung phục vụ Lễ kỷ niệm 310 năm năm sinh Thám hoa Phan Kính (1715-2025).
Dự kiến lễ kỷ niệm sẽ được tổ chức vào ngày 25/11/2025, tại xã Trường Lưu.
Chương trình bao gồm 2 nội dung chính: Lễ dâng hương của lãnh đạo tỉnh và địa phương tại Di tích lịch sử văn hóa quốc gia đền thờ Phan Kính và lễ kỷ niệm chính thức tại hội trường UBND xã Trường Lưu.
Phan Kính (1715–1761), tự Dĩ Trực, hiệu Tĩnh Trai, sinh ngày 11 tháng 11 năm Ất Mùi (tức ngày 6/12/1715) tại thôn Vĩnh Gia, xã Lai Thạch, huyện La Giang (nay là xã Trường Lưu, Hà Tĩnh).
Năm 1735, ông đỗ Hương cống; năm Quý Hợi (1743), đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ Đệ tam danh (Thám hoa) – học vị cao nhất khoa thi năm ấy do triều đình không lấy Trạng nguyên, Bảng nhãn. Ông từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong triều đình thời bấy giờ như: Hàn Lâm viện đãi chế, Đông các Đại học sĩ, Đốc đồng Trấn thủ sự vụ xứ Thanh Hoa, Thự đốc thị Nghệ An, Đốc đồng Tuyên Quang kiêm thừa Chánh sứ, Kinh lược sứ, Tham mưu nhung vụ đạo Hưng Hóa.
Trong thời gian trấn nhậm miền biên viễn phía Bắc (khoảng năm 1760), tài năng và bản lĩnh của ông khiến vua Càn Long nhà Thanh khâm phục, phong tặng danh hiệu “Lưỡng quốc Đình nguyên Thám hoa”, ban áo cẩm bào và hai bức trướng quý.
Do lao lực và nhiễm chướng khí, ông mất tại nhiệm sở Hưng Hóa ngày 8 tháng 6 năm Tân Tỵ (tức ngày 7/7/1761), thọ 47 tuổi. Triều đình truy phong ông chức Hữu thị lang Bộ Hình, tước Quỳ Dương bá, thụy Trung hiền; đến năm Quý Mão (1783), vua Lê Hiển Tông sắc phong là “Anh nghị đại vương”.
Thám hoa Phan Kính là bậc hiền tài văn võ song toàn, đức nghiệp rạng ngời mãi tỏa sáng trong dòng chảy lịch sử dân tộc.
Ghi nhận những công lao, đóng góp của Thám hoa Phan Kính, ngày 23/6/1992, Bộ Văn hóa - Thông tin và Thể thao (nay là Bộ VH-TT&DL) ban hành Quyết định số 776-QĐ/BT xếp hạng di tích Đền thờ Phan Kính (tại xã Trường Lưu) là di tích Lịch sử văn hóa quốc gia. Tên Phan Kính cũng đã được đặt cho một số tuyến đường và trường học ở Hà Tĩnh và một số tỉnh, thành trên cả nước.
Lễ kỷ niệm 310 năm năm sinh Thám hoa Phan Kính nhằm tôn vinh công lao, tấm gương đạo đức, nhân cách cao đẹp và những đóng góp của danh nhân Thám hoa Phan Kính đối với quê hương, đất nước vào thế kỷ XVIII; thông qua các hoạt động kỷ niệm nhằm khơi dậy và phát huy truyền thống yêu nước, ý chí vượt khó vươn lên cho các tầng lớp nhân dân.
