1. Thủy tinh lỏng: "Kẻ thù" giấu mặt
Mới đây, Công an TP.HCM đã triệt phá một đường dây sơ chế thịt ốc bằng hóa chất công nghiệp tại Rạch Cát Bến Lức. Tại hiện trường, cơ quan chức năng phát hiện số lượng lớn thịt ốc đang được ngâm trong hóa chất "thủy tinh lỏng". Đáng sợ hơn, chủ cơ sở thừa nhận đã đưa ra thị trường hàng nghìn tấn ốc nhiễm độc suốt nhiều năm qua.
Trong công nghiệp, natri silicate (thủy tinh lỏng) là thành phần để sản xuất xi măng, chất tẩy rửa hoặc chế tạo thủy tinh. Trong nông nghiệp, thủy tinh lỏng được dùng để phủ lên cây giống nhằm hạn chế nấm mốc, tăng sức đề kháng cho cây trồng, góp phần giảm nhu cầu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học Tuy nhiên, ứng dụng này yêu cầu quy trình kỹ thuật và liều lượng cực kỳ nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn.
Đáng lo ngại là, hóa chất này đang bị một số gian thương lạm dụng trong thực phẩm để biến những con ốc xỉn màu trở nên trắng phau và loại bỏ nhớt "siêu tốc", hóa chất ngấm sâu vào thớ thịt, gây hại trực tiếp cho người sử dụng.
BSCKI Trần Thị Hiếu - Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Khu vực Thủ Đức cho biết, khi bị dùng sai mục đích trên thịt ốc, nó gây ra những hệ lụy khôn lường.
Hiện tượng "tăng trọng ảo": Theo BS. Hiếu, hóa chất này tạo một lớp màng bao phủ, khiến thịt ốc ngậm nước, trương phồng. Điều này không chỉ giúp gian thương trục lợi từ cân nặng mà còn tạo cảm giác dai, giòn giả tạo, đánh lừa vị giác người ăn.
Nguy cơ sức khỏe: Nếu đi vào cơ thể, thủy tinh lỏng có thể gây bỏng niêm mạc đường tiêu hóa, dẫn đến ngộ độc mạn tính và ảnh hưởng nghiêm trọng đến các cơ quan nội tạng.
2. Quy tắc cần nhớ khi chọn mua ốc tại chợ
Khi đứng trước sạp hàng, đừng vội tin vào vẻ ngoài bắt mắt. Hãy dùng 3 giác quan để kiểm tra:
Nhìn màu sắc: Ốc tự nhiên thường có màu trắng ngà, hơi vàng hoặc xám đen tùy loại. Nếu thấy cả khay ốc "sạch bóng không tì vết" thì khả năng cao đã qua xử lý hóa chất.
Chạm để thử độ đàn hồi: Thịt ốc tươi phải có độ săn chắc, khi ấn nhẹ thấy có độ nảy. Ngược lại, ốc ngâm hóa chất thường bị trương phồng nhưng khi cầm vào lại thấy bở, mềm và mọng nước bất thường.
Ngửi mùi: Ốc sạch có mùi tanh đặc trưng của hải sản và bùn đất tự nhiên. Ốc ngâm hóa chất thường mất mùi tự nhiên, thay vào đó là mùi hắc nhẹ hoặc mùi nồng nặc của gia vị/sả được gian thương ướp vào để "ngụy trang".
3. Những dấu hiệu "tố cáo" hóa chất khi chế biến
Nhiều khi, vẻ ngoài hoàn hảo tại sạp hàng có thể đánh lừa được mắt nhìn, nhưng bản chất của ốc sẽ bộc lộ rõ nhất khi bạn bắt đầu chạm tay vào chế biến.
Đầu tiên là ở công đoạn rửa ốc: Đối với ốc an toàn, nước rửa thường có màu hơi đục tự nhiên và không xuất hiện bọt lạ. Ngược lại, nếu bạn thấy nước rửa nổi lên nhiều bọt trắng xóa và cảm giác nhớt trên tay mãi không sạch, đây là dấu hiệu điển hình của việc ốc đã bị tồn dư chất tẩy rửa công nghiệp.
Bước vào giai đoạn nấu nướng, sự khác biệt càng trở nên rõ rệt. Những con ốc "sạch" khi gặp nhiệt độ cao sẽ co lại vừa phải, giữ được độ giòn dai và tỏa ra mùi thơm đặc trưng, nước luộc ốc trong và ngọt thanh. Trong khi đó, ốc ngâm thủy tinh lỏng do bị tích nước hóa chất nên khi nấu sẽ bị teo tóp cực nhanh, kích thước giảm đi đáng kể so với lúc mới mua. Không chỉ vậy, thịt ốc lúc này thường bị bở, nhạt nhẽo, mất hoàn toàn vị ngọt và nước dùng có thể xuất hiện mùi hôi hoặc mùi hóa chất lạ khó chịu.
Việc quan sát kỹ những thay đổi này khi chế biến không chỉ giúp bạn đánh giá được chất lượng thực phẩm mà còn là căn cứ để bạn quyết định có nên tiếp tục tin tưởng địa điểm mua hàng đó trong những lần sau hay không.
4. Lời khuyên để bữa ăn an toàn
Để bảo vệ gia đình, tốt nhất bạn nên:
Ưu tiên mua ốc sống: Mua ốc nguyên con về ngâm nước vo gạo và tự lấy thịt ốc là cách an toàn nhất.
Chọn nguồn cung uy tín: Mua tại các siêu thị hoặc cửa hàng thực phẩm sạch có giấy chứng nhận kiểm định.
Sơ chế kỹ: Nếu mua ốc làm sẵn, hãy bóp kỹ với muối, chanh hoặc giấm. Acid tự nhiên sẽ giúp trung hòa phần nào các tạp chất và khử mùi hiệu quả.
