Giải Nobel Vật lý 2024 được trao cho giáo sư John J. Hopfield và Geoffrey E. Hinton, 'vì những khám phá và phát minh nền tảng cho phép máy học với mạng nơ ron nhân tạo'.
Tranh phác thảo giáo sư John Hopfiled (trái) và giáo sư Geoffrey Hinton - những người đoạt giải Nobel Vật lý 2024 - Ảnh: X/The Nobel Prize
Chiều 8-10 (giờ Việt Nam), Viện hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển công bố trao giải Nobel Vật lý năm 2024 cho giáo sư John J. Hopfield và giáo sư Geoffrey E. Hinton "vì những khám phá và phát minh nền tảng cho phép máy học với mạng nơ ron nhân tạo".
Bà Ellen Moons, chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, chia sẻ tại buổi họp báo: "Học tập là khả năng kỳ diệu của não bộ con người. Chúng ta có thể nhận diện hình ảnh và âm thanh, đồng thời liên kết chúng với những ký ức và trải nghiệm trong quá khứ.
Hàng tỉ tế bào thần kinh được kết nối với nhau đã mang lại cho chúng ta những khả năng nhận thức độc đáo. Mạng nơ ron nhân tạo được lấy cảm hứng từ mạng lưới nơ ron này trong não bộ của chúng ta".
Giáo sư Hopfield và giáo sư Hinton đã sử dụng các khái niệm cơ bản từ vật lý thống kê để thiết kế mạng nơ ron nhân tạo hoạt động như những bộ nhớ liên kết và tìm kiếm mẫu trong các tập dữ liệu lớn.
Mạng nơ ron nhân tạo chính là một phần quan trọng của trí tuệ nhân tạo (AI), giúp máy tính có khả năng học tập từ dữ liệu, tìm kiếm mẫu, nhận diện hình ảnh, giọng nói, và hỗ trợ trong nhiều lĩnh vực.
Theo bà Moons, các mạng nơ ron nhân tạo này được sử dụng để thúc đẩy nghiên cứu trên các chủ đề vật lý đa dạng như vật lý hạt, khoa học vật liệu và vật lý thiên văn.
Đặc biệt, những phát hiện của hai nhà khoa học này đã trở thành một phần trong cuộc sống hằng ngày khi làm nền tảng cho những công nghệ như nhận diện khuôn mặt và dịch ngôn ngữ.
Bà Moons kết luận: "Những phát hiện, phát minh của hai nhà khoa học là viên gạch nền cho máy học (machine learning), giúp con người đưa ra quyết định nhanh chóng và đáng tin cậy hơn, chẳng hạn như trong chẩn đoán các tình trạng y tế.
Tuy nhiên, mặc dù máy học có rất nhiều lợi ích, sự phát triển nhanh chóng của nó cũng đã dấy lên những lo ngại về tương lai của chúng ta. Toàn thể nhân loại cần có trách nhiệm sử dụng công nghệ mới này một cách an toàn và đạo đức nhằm mang lại lợi ích lớn nhất cho loài người".
Giáo sư John Hopfield sinh năm 1933 tại Mỹ và hiện là giáo sư tại Đại học Princeton (Mỹ). Ông nổi tiếng với những nghiên cứu về mạng nơ ron liên kết vào năm 1982.
Giáo sư Geoffrey Hinton sinh năm 1947 tại London (Anh) và hiện là giáo sư tại Đại học Toronto (Canada). Ông được biết đến như một trong những "cha đẻ" của AI hiện đại, đặc biệt trong lĩnh vực học sâu (deep learning) và mạng nơ ron nhân tạo.
Năm 2026, Liên hiệp các Hội KH&KT Hà Tĩnh tiếp tục triển khai hiệu quả các hoạt động, trọng tâm là tăng cường nghiên cứu khoa học, phản biện các chương trình, đề án của tỉnh.
Ít ai nghĩ rằng, một tài xế đường dài ở xã Kỳ Hoa, tỉnh Hà Tĩnh lại có thể biến những khối sắt vô tri thành cỗ máy bóc vỏ keo tràm giúp nâng cao hiệu quả làm việc lên gấp 5 lần.
Dự án Trợ lý ảo AI đa lĩnh vực đã giành giải Nhất Cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Hà Tĩnh năm 2025, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Sản phẩm bánh đa nem Hà Tĩnh được Cục SHTT cấp Giấy chứng nhận đăng ký Nhãn hiệu chứng nhận, qua đó khẳng định chất lượng và tạo nền tảng mở rộng thị trường, phát triển bền vững.
Các nhà nghiên cứu tại Viện Khoa học Weizmann (Israel) vừa giải mã một bí ẩn kéo dài nửa thế kỷ, làm sáng tỏ cơ chế phân tử cho phép mô bị tổn thương nặng có thể tự tái tạo.
Sau khi tiếp nhận các cá thể động vật hoang dã, Vườn Quốc gia Vũ Quang (Hà Tĩnh) tiếp tục theo dõi, chăm sóc để đảm bảo an toàn trước khi thả về môi trường tự nhiên.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Trần Báu Hà đề nghị các sở, ngành, địa phương, đơn vị tập trung chuyển đổi số, phát triển thị trường KHCN, khởi nghiệp sáng tạo... để tạo động lực then chốt cho tăng trưởng Hà Tĩnh.
Vòng chung kết là cơ hội để các ý tưởng được thử thách, phản biện, kết nối và cũng là cơ hội để các nhà đầu tư, chuyên gia tìm thấy những hạt giống mới cho tương lai.
VinSpeed (Tập đoàn Vingroup) ký kết chiến lược và chuyển giao công nghệ với Siemens Mobility GmbH (Tập đoàn Siemens AG, Đức) trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao.
National Geographic vừa công bố 8 đột phá y học 2025, từ thuốc ngừa HIV tiêm 2 lần mỗi năm, chỉnh sửa gene cá nhân hóa đến tái tạo chi, mở ra kỷ nguyên chăm sóc sức khỏe mới.
Qua vòng thi chung khảo, Ban Tổ chức Cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Hà Tĩnh 2025 đã lựa chọn 10 dự án, ý tưởng có điểm số cao nhất để tham gia vòng chung khảo.
Quỹ VinFuture chính thức công bố các Chủ nhân Giải thưởng VinFuture 2025. 4 công trình khoa học công nghệ xuất sắc được vinh danh đã khẳng định nhất quán chủ điểm năm nay là “Cùng vươn mình – Cùng thịnh vượng”, thể hiện vai trò hợp tác khoa học xuyên biên giới để cùng giải quyết các thách thức toàn cầu về y tế, môi trường và sinh kế cho nhân loại.
Tốc độ phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang diễn ra nhanh hơn bất kỳ cuộc cách mạng công nghệ nào trước đây, đẩy nhân loại vào một tình huống chưa từng có tiền lệ: phải nghĩ cách chung sống với một thực thể thông minh hơn chúng ta. Tại Tọa đàm “AI vì nhân loại: Đạo đức và an toàn AI trong kỷ nguyên mới” diễn ra chiều 2/12, các nhà khoa học VinFuture đã thảo luận nhiều “kế sách” hay.
Đường hầm dưới biển dài và sâu nhất thế giới đang được xây dựng tại Na Uy, nhằm rút ngắn thời gian di chuyển giữa các thành phố lớn và trở thành một phần của tuyến cao tốc không phà.
Lần đầu tiên được tổ chức, “Diễn thuyết truyền cảm hứng: Công nghệ đột phá tương lai”, diễn ra sáng 2/12 tại Hà Nội, đã mang đến một khởi đầu đầy ấn tượng cho Tuần lễ Khoa học - Công nghệ VinFuture 2025. 4 nhà khoa học quốc tế đã mang đến 4 câu chuyện đổi mới đang tái định hình tương lai thế giới, với chung 1 tầm nhìn là khoa học phục vụ con người.
Biến đổi khí hậu đang đẩy nông nghiệp toàn cầu vào vòng xoáy bất ổn, đe dọa an ninh lương thực của gần 10 tỷ người trong tương lai. Tại Tuần lễ KHCN VinFuture 2025, các nhà khoa học hàng đầu thế giới sẽ cùng thảo luận về những đổi mới có thể giúp nhân loại nuôi sống hành tinh một cách bền vững.
Các nghiên cứu khoa học với giải pháp số hóa sẽ tạo nền tảng quan trọng hỗ trợ Hà Tĩnh nâng cao hiệu quả quản lý, hướng tới phát triển đô thị thông minh và chính quyền điện tử.
Tuần lễ Công nghiệp & Công nghệ Việt Nam 2025 khép lại với 70.000 lượt khách tham quan và gần 600 tỷ đồng giao dịch được ký kết chỉ trong 4 ngày, khẳng định vị thế của Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC) là điểm đến xứng tầm của ngành công nghiệp khu vực.
Trong thời gian 2 năm, Hà Tĩnh phấn đấu tạo lập thành công quyền sở hữu trí tuệ, thiết lập hệ thống công cụ, phương tiện quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận “Gạo Cẩm Xuyên”.
Trong bối cảnh đô thị "đất chật người đông", việc ứng dụng AI giúp các kiến trúc sư phá vỡ những giới hạn về không gian, tạo ra những ngôi nhà phố thông minh và giàu cảm xúc.
52 dự án đa lĩnh vực sẽ tham gia tranh tài tại vòng sơ khảo để lựa chọn những dự án xuất sắc nhất vào chung khảo Cuộc thi khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Hà Tĩnh 2025.
Theo các chuyên gia, nhiều người dân đang lầm tưởng, cho rằng loại thuốc Pembroria của Nga vừa được cấp phép vào Việt Nam có thể chữa dứt điểm bệnh ung thư ở giai đoạn muộn.
