Bí quyết sống lâu của loài cá voi thọ nhất thế giới

Các nhà nghiên cứu phát hiện cá voi đầu cong có thể sống hơn 200 năm nhờ khả năng sửa chữa ADN cực kỳ tốt với sự hỗ trợ của môi trường nước lạnh.

Cá voi đầu cong là động vật có vú sống lâu nhất thế giới. Ảnh: Paul Nicklen
Cá voi đầu cong là động vật có vú sống lâu nhất thế giới. Ảnh: Paul Nicklen

Theo Guardian, với tuổi thọ tối đa hơn 200 năm, cá voi đầu cong (Balaena mysticetus) sống lâu hơn bất kỳ động vật có vú nào trên thế giới. Trong nghiên cứu công bố hôm 29/10 trên tạp chí Nature, các nhà khoa học phát hiện bí quyết sinh học góp phần giúp loài cá voi nặng 80 tấn này sống thọ như vậy. Nếu có thể áp dụng với con người, phát hiện này sẽ thúc đẩy quá trình lão hóa lành mạnh, đồng thời bảo vệ nội tạng và mô trong quá trình phẫu thuật hoặc cấy ghép.

Theo giáo sư Vera Gorbunova, nhà sinh vật học tại Đại học Rochester, New York, trong khi tìm hiểu cơ chế phía sau tuổi thọ ấn tượng của cá voi đầu cong, ông và đồng nghiệp phát hiện bí quyết nằm ở cơ chế sửa chữa tổn thương ADN rất chính xác và hiệu quả của chúng. Tất cả tổ chức sống trên Trái Đất đều trải qua tổn thương ADN trong vòng đời. Các tế bào tìm cách sửa chữa tổn thương nhưng không phải mọi lần sửa chữa đều hiệu quả, dẫn tới đột biến tích tụ theo thời gian, làm tăng nguy cơ ung thư và thúc đẩy lão hóa do ảnh hưởng đến chức năng của tế bào và mô.

Theo Smithsonian, để tiến hành nghiên cứu, đầu tiên các nhà khoa học tìm cách thu thập tế bào cá voi đầu cong. Họ hỏi xin những thợ săn người Inuit để lấy một số mẫu vật mẫu. Nhằm tránh khiến tế bào chết khi đông lạnh mô, họ đặt mẫu vật trong tủ mát để bay về Rochester nhanh hết mức có thể.

Nhóm của Gorbunova nhận thấy cá voi đầu cong đặc biệt sửa chữa tốt một dạng tổn thương ADN trong đó cả hai sợi của chuỗi xoắn kép ADN đều bị cắt đứt, nhờ đó chúng có ít đột biến hơn. Thông qua một loạt thí nghiệm với tế bào cá voi, họ chỉ ra sửa chữa ADN được củng cố bởi protein CIRBP, kích thích thông qua tiếp xúc nước lạnh. Cá voi đầu cong sống cả đời ở vùng biển Bắc Cực và tạo ra nhiều CIRBP gấp 100 lần con người.

"Giải pháp trên không chỉ loại trừ tế bào bị tổn thương mà còn kéo dài tuổi thọ và hạ thấp tỷ lệ ung thư ở cá voi đầu cong", nhóm nghiên cứu kết luận.

Các nhà nghiên cứu đang khám phá điều gì xảy ra khi tăng lượng CIRBP trong tế bào ở người. Trước đó, thí nghiệm trên ruồi cho thấy việc tăng thêm CIRBP nâng cao tuổi thọ và giúp chúng chịu bức xạ gây đột biến tốt hơn. Gorbunova và đồng nghiệp đang nuôi chuột tăng cường CIRBP để quan sát chúng sống lâu tới đâu. Họ cũng hy vọng có thể kiểm tra liệu những người hay bơi hoặc tắm nước lạnh có lượng protein tăng lên hay không.

Theo Guardian, Nature, Smithsonian

vnexpress.net

Đọc thêm

VinFuture 2025 vinh danh 4 công trình khoa học "cùng vươn mình - cùng thịnh vượng"

VinFuture 2025 vinh danh 4 công trình khoa học "cùng vươn mình - cùng thịnh vượng"

Quỹ VinFuture chính thức công bố các Chủ nhân Giải thưởng VinFuture 2025. 4 công trình khoa học công nghệ xuất sắc được vinh danh đã khẳng định nhất quán chủ điểm năm nay là “Cùng vươn mình – Cùng thịnh vượng”, thể hiện vai trò hợp tác khoa học xuyên biên giới để cùng giải quyết các thách thức toàn cầu về y tế, môi trường và sinh kế cho nhân loại.
Nhà khoa học VinFuture hiến kế để chung sống an toàn khi AI thông minh hơn con người

Nhà khoa học VinFuture hiến kế để chung sống an toàn khi AI thông minh hơn con người

Tốc độ phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang diễn ra nhanh hơn bất kỳ cuộc cách mạng công nghệ nào trước đây, đẩy nhân loại vào một tình huống chưa từng có tiền lệ: phải nghĩ cách chung sống với một thực thể thông minh hơn chúng ta. Tại Tọa đàm “AI vì nhân loại: Đạo đức và an toàn AI trong kỷ nguyên mới” diễn ra chiều 2/12, các nhà khoa học VinFuture đã thảo luận nhiều “kế sách” hay.
4 công nghệ mở đường cho tương lai gây chú ý tại Tuần lễ VinFuture 2025

4 công nghệ mở đường cho tương lai gây chú ý tại Tuần lễ VinFuture 2025

Lần đầu tiên được tổ chức, “Diễn thuyết truyền cảm hứng: Công nghệ đột phá tương lai”, diễn ra sáng 2/12 tại Hà Nội, đã mang đến một khởi đầu đầy ấn tượng cho Tuần lễ Khoa học - Công nghệ VinFuture 2025. 4 nhà khoa học quốc tế đã mang đến 4 câu chuyện đổi mới đang tái định hình tương lai thế giới, với chung 1 tầm nhìn là khoa học phục vụ con người.
Các nhà khoa học hàng đầu thế giới hiến kế nuôi sống 10 tỷ người tại Tuần lễ KHCN VinFuture 2025

Các nhà khoa học hàng đầu thế giới hiến kế nuôi sống 10 tỷ người tại Tuần lễ KHCN VinFuture 2025

Biến đổi khí hậu đang đẩy nông nghiệp toàn cầu vào vòng xoáy bất ổn, đe dọa an ninh lương thực của gần 10 tỷ người trong tương lai. Tại Tuần lễ KHCN VinFuture 2025, các nhà khoa học hàng đầu thế giới sẽ cùng thảo luận về những đổi mới có thể giúp nhân loại nuôi sống hành tinh một cách bền vững.
Khi AI “vẽ” giấc mơ an cư

Khi AI “vẽ” giấc mơ an cư

Trong bối cảnh đô thị "đất chật người đông", việc ứng dụng AI giúp các kiến trúc sư phá vỡ những giới hạn về không gian, tạo ra những ngôi nhà phố thông minh và giàu cảm xúc.
Nga phát triển AI phát hiện bệnh não qua ảnh chụp mắt

Nga phát triển AI phát hiện bệnh não qua ảnh chụp mắt

Các nhà khoa học của UrFU, một thành viên của nhóm nghiên cứu quốc tế, đã phát triển phương pháp mới để phân tích ảnh chụp võng mạc cho phép chẩn đoán các rối loạn thần kinh (ADHD, rối loạn phổ tự kỷ và bệnh Parkinson) một cách đơn giản và tiết kiệm chi phí.
Bắt đầu nguyệt thực ở Việt Nam

Bắt đầu nguyệt thực ở Việt Nam

Nguyệt thực ở Việt Nam bắt đầu từ 22h28 tối 7-9 và kéo dài tới 3h55 sáng 8-9, trong đó nguyệt thực toàn phần (trăng máu) bắt đầu từ 0h30 - 1h52 ngày 8-9.