Cuối năm 2024, Công ty TNHH Khoa học và Công nghệ (KH&CN) An Phát (xã Việt Xuyên) triển khai thực hiện dự án ứng dụng KH&CN sản xuất các sản phẩm trà hòa tan và trà túi lọc từ mầm lá lúa non và rau má. Đây là dự án cấp tỉnh, được triển khai với mục tiêu góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân và doanh nghiệp (DN). Sau 18 tháng thực hiện, DN đã làm chủ quy trình sản xuất, xây dựng được mô hình chế biến và sản xuất thành công 30.000 hộp trà hòa tan, 30.000 hộp trà túi lọc.
Ông Lê Văn An - Giám đốc Công ty TNHH KH&CN An Phát, chủ nhiệm dự án chia sẻ: “Điểm khó nhất không phải là tạo ra một loại trà mới mà là hoàn thiện quy trình công nghệ để giữ được màu sắc tự nhiên, hương vị cũng như các thành phần có giá trị của nguyên liệu trong quá trình chế biến. Muốn sản phẩm có khả năng cạnh tranh trên thị trường, mỗi công đoạn đều phải được kiểm soát chặt chẽ, từ lựa chọn nguyên liệu đến đóng gói thành phẩm”.
Đây cũng là lý do dự án không sử dụng phương pháp sấy truyền thống mà ứng dụng công nghệ sấy bơm nhiệt đối với trà túi lọc. Ở nhiệt độ khoảng 50-55 độ C, nguyên liệu được làm khô từ từ, hạn chế biến đổi màu sắc và thất thoát các hoạt chất nhạy cảm với nhiệt. Sau khi sấy, nguyên liệu tiếp tục được nghiền, sao tạo hương rồi phối trộn theo tỷ lệ tối ưu giữa rau má, mầm lá lúa non và cỏ ngọt trước khi đưa vào dây chuyền đóng gói tự động.
Nếu trà túi lọc chủ yếu giữ nguyên đặc tính của nguyên liệu khô thì sản phẩm trà hòa tan lại đòi hỏi quy trình công nghệ phức tạp hơn. Rau má và mầm lá lúa non sau khi được làm sạch sẽ trải qua các công đoạn ép, nghiền, thu dịch chiết, ly tâm loại bỏ cặn rồi phối trộn với maltodextrin (một loại tinh bột) trước khi đưa vào hệ thống sấy phun. Công nghệ này đã tạo ra dạng bột hòa tan nhanh, thuận tiện cho sử dụng nhưng vẫn giữ được màu sắc và hương vị đặc trưng của nguyên liệu thực vật.
Theo nhóm nghiên cứu, 2 dòng sản phẩm đều được xây dựng tiêu chuẩn cơ sở, thực hiện tự công bố theo quy định về an toàn thực phẩm và kiểm nghiệm đầy đủ các chỉ tiêu từ vi sinh vật, kim loại nặng, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đến các thành phần dinh dưỡng như vitamin A, vitamin E, omega 3, omega 6, omega 9... Việc hoàn thiện hệ thống quản lý chất lượng không chỉ giúp sản phẩm đủ điều kiện lưu thông mà còn tạo nền tảng để DN duy trì chất lượng ổn định khi mở rộng quy mô sản xuất.
Không dừng lại ở nghiên cứu, dự án còn hướng tới mục tiêu thương mại hóa. Vì vậy, sản phẩm cũng đồng thời được nghiên cứu, hoàn thiện đồng bộ bao bì, nhãn mác, bộ nhận diện thương hiệu. Đặc biệt, Công ty TNHH KH&CN An Phát đã xây dựng hồ sơ, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, đến nay đã được Cục Sở hữu trí tuệ chấp nhận đơn hợp lệ. Song song với đó là phương án phát triển thị trường thông qua hệ thống cửa hàng nông sản sạch, các đại lý phân phối trên địa bàn và kênh thương mại điện tử.
Theo ông Nguyễn Hữu Bảy - Phó Trưởng phòng Quản lý khoa học (Sở KH&CN), điều đáng ghi nhận là DN đã tiếp nhận, làm chủ và hoàn thiện quy trình công nghệ để đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất. Đây cũng là mục tiêu của các nhiệm vụ KH&CN, không chỉ tạo ra sản phẩm mới mà còn hình thành năng lực công nghệ cho DN. Qua đó, tạo tiền đề để DN tiếp tục nghiên cứu, phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao từ nguyên liệu nông nghiệp.
Hiện nay, DN đang đánh giá thị trường để xây dựng vùng sản xuất nguyên liệu phù hợp. Ông Lê Văn An cho biết thêm: “Công ty đã có sẵn vùng nguyên liệu lá lúa non tại phường Hà Huy Tập, đồng thời đang xây dựng mô hình trồng rau má thủy canh. Sau thành công của dự án, chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu, sản xuất thêm những sản phẩm chế biến sâu từ nông sản”.
Trong bối cảnh yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng cho nông nghiệp ngày càng trở nên cấp thiết, việc DN làm chủ công nghệ chế biến sâu có ý nghĩa rất thiết thực. Đây là tiền đề để mở rộng nghiên cứu, ứng dụng công nghệ đối với nhiều loại nông sản, dược liệu khác, từng bước hình thành ngành chế biến thực phẩm có hàm lượng KH&CN cao tại Hà Tĩnh. Đây cũng là hướng đi mà Hà Tĩnh đang ưu tiên triển khai theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, lấy KH&CN, đổi mới sáng tạo làm nền tảng phát triển công nghiệp chế biến và nâng cao giá trị gia tăng cho nền kinh tế.
