Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển chiều 7/10 công bố giải Nobel Hóa học 2026 thuộc về 2 nhà khoa học Henri Kagan (Pháp) và Kenso Soai (Nhật Bản).
Ông Henri Kagan sinh năm 1930 tại Pháp, hiện là Giáo sư danh dự tại Đại học Paris-Sud, nay là Đại học Paris-Saclay.
Ông Kenso Soai sinh năm 1950 tại Hiroshima, Nhật Bản, hiện là Giáo sư danh dự tại Đại học Khoa học Tokyo.
2 ông được vinh danh "vì phát hiện các hiệu ứng phi tuyến và hiện tượng tự xúc tác trong tổng hợp hữu cơ bất đối xứng".
Giải thích về công trình này, ông Heiner Linke, Chủ tịch Ủy ban Nobel Hóa học, cho biết nhiều phân tử có thể tồn tại dưới hai dạng là ảnh phản chiếu của nhau, tương tự bàn tay trái và bàn tay phải. Hai bàn tay trông giống nhau nhưng không thể chồng khít hoàn toàn lên nhau.
Những phân tử có đặc điểm như vậy được gọi là phân tử chiral (phân tử bất đối xứng), trong đó từ "chiral" bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là "bàn tay".
Ông Linke nhấn mạnh Nobel Hóa học năm nay tôn vinh những nghiên cứu thuộc lĩnh vực hóa học nền tảng.
Nobel Hóa học là giải Nobel thứ ba được công bố trong mùa giải năm nay.
Trước đó, Nobel Y Sinh 2026 thuộc về Karl Deisseroth (Mỹ), Peter Hegemann (Đức), Georg Nagel (Đức) nhờ những khám phá về các kênh ion điều khiển bằng ánh sáng và sự phát triển của công nghệ quang di truyền học.
Ngày 6/10, nhà khoa học Francis Halzen được trao Nobel Vật lý 2026 nhờ những đóng góp mang tính quyết định cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện neutrino năng lượng cao có nguồn gốc ngoài Trái đất.
Nobel Hóa học năm nay đi kèm khoản tiền thưởng 12 triệu krona Thụy Điển (khoảng 1,2 triệu USD), cùng huy chương và bằng chứng nhận. Nếu giải được trao cho nhiều người, khoản tiền thưởng sẽ được chia giữa các chủ nhân.
Năm 2025, giải Nobel Hóa học được trao cho Susumu Kitagawa (Nhật Bản), Richard Robson (Úc) và Omar M. Yaghi (Mỹ) vì phát triển khung hữu cơ kim loại (MOF) - vật liệu xốp mang tính cách mạng với tiềm năng ứng dụng rộng rãi, từ thu giữ nước ở sa mạc, lưu trữ CO₂ đến vận chuyển thuốc trong cơ thể.
