Một nghiên cứu công bố trên European Heart Journal cho thấy vi nhựa và nano nhựa được phát hiện trong máu của 84% bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim tham gia nghiên cứu.
Kết quả cũng ghi nhận người hút thuốc lá và những người thường xuyên tiếp xúc với không khí ô nhiễm có nguy cơ xuất hiện các hạt nhựa siêu nhỏ trong máu cao hơn.
Theo bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy vi nhựa không chỉ tồn tại trong môi trường mà còn có thể đi vào cơ thể người.
Các hạt nhựa kích thước rất nhỏ có khả năng xâm nhập qua thực phẩm, nước uống và không khí. Sau khi vào cơ thể, chúng có thể xuất hiện trong máu, mô và một số cơ quan.
Phát hiện vi nhựa trong mảng xơ vữa động mạch
BS Mạnh dẫn nghiên cứu “Microplastics and Nanoplastics in Atheromas and Cardiovascular Events”, công bố năm 2024 trên New England Journal of Medicine.
Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học đã phát hiện vi nhựa trong mảng xơ vữa động mạch của một số bệnh nhân.
Cụ thể, 58,4% bệnh nhân được phát hiện có polyethylene, loại nhựa thường được sử dụng để sản xuất túi nilon, màng bọc thực phẩm và bao bì đóng gói.
Khoảng 12,1% bệnh nhân có polyvinyl chloride, còn gọi là PVC, một loại nhựa phổ biến trong đồ gia dụng và vật liệu nhựa.
Nhóm bệnh nhân có vi nhựa trong mảng xơ vữa được ghi nhận có nguy cơ gặp biến cố nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc tử vong do tim mạch cao hơn nhóm không phát hiện vi nhựa.
Theo BS Mạnh, kết quả nghiên cứu chưa đồng nghĩa vi nhựa là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh tim mạch. Tuy nhiên, đây là dấu hiệu cho thấy các hạt nhựa siêu nhỏ có thể liên quan đến phản ứng viêm và sự mất ổn định của mảng xơ vữa.
Sau khi được hít hoặc nuốt vào, vi nhựa có thể đi vào máu và kích hoạt phản ứng viêm tại lớp nội mạc mạch máu.
Tình trạng viêm kéo dài có thể khiến mảng xơ vữa phát triển, kém ổn định và dễ nứt vỡ. Đây là một trong những cơ chế làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
Vi nhựa không chỉ xâm nhập cơ thể qua thực phẩm và nước uống. Bụi trong không khí, đặc biệt tại khu vực có mật độ giao thông, xây dựng và ô nhiễm cao, cũng có thể chứa các hạt nhựa kích thước nhỏ.
Đựng thức ăn nóng trong túi nilon, hộp nhựa
Thói quen đầu tiên được bác sĩ cảnh báo là sử dụng túi nilon, hộp xốp hoặc hộp nhựa để đựng thức ăn đang nóng.
Nhiệt độ cao có thể làm vật liệu nhựa biến đổi, thúc đẩy quá trình giải phóng các hạt nhựa nhỏ và một số chất phụ gia vào thực phẩm.
Nguy cơ có thể tăng lên khi hộp đã cũ, bị trầy xước, biến dạng hoặc không được thiết kế để chứa thực phẩm ở nhiệt độ cao.
"Túi nilon mỏng thường được nhiều người sử dụng để đựng canh, cháo, bún, phở hoặc đồ ăn vừa chế biến xong. Đây là thói quen phổ biến nhưng khó kiểm soát loại nhựa, khả năng chịu nhiệt và chất lượng của sản phẩm", BS Mạnh nói.
Bác sĩ khuyến cáo nên ưu tiên hộp thủy tinh, sứ hoặc vật liệu được xác định rõ có khả năng chịu nhiệt, phù hợp để tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
Hâm nóng thức ăn trong lò vi sóng bằng hộp nhựa không đạt chuẩn
Nhiều người có thói quen cho cả hộp nhựa đựng thức ăn vào lò vi sóng để hâm nóng.
Theo BS Mạnh, không nên quay hoặc nấu thực phẩm trong hộp nhựa nếu sản phẩm không được nhà sản xuất xác nhận phù hợp với lò vi sóng.
Khi được làm nóng, hộp nhựa có thể giải phóng vi nhựa hoặc một số chất phụ gia vào thức ăn. Nguy cơ cao hơn khi hộp được sử dụng nhiều lần, có vết xước hoặc đã xuất hiện tình trạng ngả màu, giòn, cong vênh.
Ngay cả khi nhiệt độ không quá cao, quá trình làm nóng lặp lại vẫn có thể làm vật liệu xuống cấp.
Giải pháp an toàn hơn là chuyển thức ăn sang bát sứ hoặc hộp thủy tinh chịu nhiệt trước khi cho vào lò vi sóng.
Dùng màng bọc nhựa không phù hợp với đồ ăn nóng
Màng bọc thực phẩm thường được dùng để che kín bát đĩa, bảo quản đồ ăn hoặc hỗ trợ hâm nóng thực phẩm.
Tuy nhiên, việc để màng bọc tiếp xúc trực tiếp với thức ăn nóng, nhiều dầu mỡ hoặc dùng trong lò vi sóng có thể làm tăng khả năng các thành phần từ nhựa di chuyển vào thực phẩm.
Người dùng cần đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì, không sử dụng màng bọc cho mục đích chịu nhiệt khi sản phẩm không được thiết kế cho việc này.
Khi hâm thức ăn, màng bọc không nên tiếp xúc trực tiếp với bề mặt thực phẩm. Các loại thức ăn nhiều dầu, mỡ cũng cần được bảo quản trong vật dụng phù hợp thay vì bọc kín bằng vật liệu nhựa không rõ khả năng chịu nhiệt.
Uống đồ nóng bằng cốc giấy
Cốc giấy thường được xem là lựa chọn an toàn hơn cốc nhựa. Tuy nhiên, phần lớn cốc giấy đựng cà phê, trà hoặc đồ uống mang đi đều có một lớp nhựa mỏng ở mặt trong để chống thấm.
Khi tiếp xúc với nước nóng, lớp phủ này có thể bị ảnh hưởng và làm phát sinh các hạt nhựa siêu nhỏ.
Tương tự, nhiều loại ống hút giấy cũng có lớp phủ giúp chống mềm, chống thấm hoặc tăng độ bền khi sử dụng. Vì vậy, vật dụng mang tên “giấy” không đồng nghĩa hoàn toàn không chứa nhựa.
Người thường xuyên sử dụng đồ uống nóng mang đi có thể ưu tiên cốc bằng thủy tinh, sứ hoặc bình cá nhân có chất liệu phù hợp.
Theo BS Mạnh, hiện rất khó loại bỏ hoàn toàn vi nhựa khỏi cuộc sống. Tuy nhiên, việc giảm sử dụng đồ nhựa một lần, không để nhựa tiếp xúc với thực phẩm nóng và lựa chọn vật dụng bền vững có thể giúp hạn chế lượng vi nhựa đi vào cơ thể mỗi ngày.
