Hoàn thiện pháp luật về lao động, an sinh xã hội và dân chủ ở cơ sở

Thảo luận tại tổ, các đại biểu khẳng định sự cần thiết sửa đổi, bổ sung các dự án luật nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng; khắc phục những hạn chế, bất cập trong thực tiễn thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Qua đó, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, tăng cường an sinh xã hội và bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Hoàn thiện cơ chế quản lý, giám sát, kiểm soát rủi ro trong đầu tư quỹ BHXH

Đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, đại biểu đề nghị cân nhắc mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, bao gồm người làm việc không có quan hệ lao động và lao động trên nền tảng số. Đồng thời, cần xác định rõ đối tượng, lộ trình và trách nhiệm của các bên, bảo đảm tính khả thi, đồng bộ với pháp luật về lao động, việc làm và tiền lương; hoàn thiện cơ chế quản lý, giám sát và kiểm soát rủi ro trong đầu tư quỹ BHXH, bảo đảm an toàn, bảo toàn và nâng cao hiệu quả sử dụng quỹ.

Tham gia thảo luận, đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội (Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh) đề nghị làm rõ tiêu chí, lộ trình và cơ chế đóng – hưởng khi mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, bảo đảm phù hợp với điều kiện việc làm, thu nhập và khả năng đóng góp của người lao động. Đồng thời, cần xem xét tính phù hợp của chính sách đóng BHXH đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, bảo đảm tương xứng giữa mức đóng và quyền lợi được hưởng.

Về đầu tư quỹ BHXH, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an toàn tài chính, quản trị rủi ro và có căn cứ rõ ràng để xem xét, đánh giá các quyết định đầu tư.

Kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn trong lao động

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động, một số đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định về huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động, bảo đảm phù hợp với vị trí việc làm và mức độ rủi ro; trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng cho người lao động trước khi làm việc. Đồng thời, cần tăng cường hậu kiểm, xử lý vi phạm, ngăn ngừa việc phát sinh trở lại các điều kiện đầu tư kinh doanh, giấy phép và thủ tục không cần thiết sau khi cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Đối với máy, thiết bị, vật tư, chất có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động, các đại biểu đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử, cấp mã định danh để quản lý toàn bộ vòng đời thiết bị, kết hợp hậu kiểm nhằm kiểm soát rủi ro, ngăn ngừa thất thoát máy móc hết niên hạn sử dụng hoặc hóa chất nguy hiểm.

Về khai báo, điều tra tai nạn lao động và sự cố kỹ thuật gây mất an toàn, vệ sinh lao động nghiêm trọng, đại biểu đề nghị hoàn thiện cơ chế phát hiện, thông báo, tiếp nhận và xử lý thông tin theo hướng linh hoạt, đơn giản, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời, cần bổ sung quyền thông báo tai nạn lao động của người lao động đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền; nghiêm cấm hành vi cản trở, gây khó khăn cho người lao động trong việc cung cấp thông tin và phối hợp xử lý tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý, bảo đảm quyền lợi người lao động

Đối với các dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm, nhiều đại biểu đề nghị cắt giảm điều kiện kinh doanh gắn với tăng cường hậu kiểm, xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động. Đồng thời, cần làm rõ trách nhiệm liên đới của các bên, cơ chế ký quỹ và quy định chuyển tiếp đối với doanh nghiệp cho thuê lại lao động, dịch vụ việc làm; xác định rõ thẩm quyền giải quyết đình công, phạm vi thanh tra, kiểm tra lao động, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ. Các đại biểu cũng đề nghị rà soát quy định về lao động nước ngoài, thương lượng tập thể và thẩm quyền phê duyệt chương trình quốc gia về an toàn, vệ sinh lao động, bảo đảm thống nhất với pháp luật có liên quan.

Về hoạt động chữ thập đỏ, cần phân định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành trong quản lý nhà nước; hoàn thiện cơ chế phối hợp tổ chức cứu trợ, trợ giúp nhân đạo, tiếp nhận, phân bổ và công khai việc sử dụng nguồn lực. Đối với lĩnh vực bình đẳng giới và lưu trữ, cần rà soát các quy định liên quan, bảo đảm an toàn thông tin và tài liệu lưu trữ khi cắt giảm điều kiện kinh doanh, chứng chỉ hành nghề.

Bên cạnh đó, các đại biểu đề nghị xây dựng khung pháp lý đồng bộ về lao động, việc làm, bảo hiểm xã hội và an toàn, vệ sinh lao động đối với lao động trên nền tảng số; tăng cường hỗ trợ đào tạo nghề, tạo việc làm ổn định cho người khuyết tật; đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu về việc làm và bảo hiểm thất nghiệp.

Bảo đảm thực chất quyền làm chủ và giám sát của Nhân dân

Đối với dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi), một số ý kiến đề nghị xây dựng cơ chế tiếp nhận, phản hồi và giải quyết kiến nghị rõ ràng, đúng thời hạn; làm rõ trách nhiệm giải trình, tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện dân chủ, quyền tự quản và quyền quyết định của cộng đồng dân cư. Đồng thời, cần rà soát, bảo đảm thống nhất với pháp luật chuyên ngành, tránh phát sinh thủ tục trùng lặp hoặc hạn chế quyền tham gia của người dân.

Bên cạnh đó, cần hoàn thiện quy định về thực hiện dân chủ trên nền tảng số gắn với bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm an toàn thông tin; duy trì hình thức thực hiện trực tiếp để người chưa có điều kiện tiếp cận công nghệ vẫn có thể tham gia. Các ý kiến cũng đề nghị làm rõ cơ chế tổ chức, hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân, bảo đảm hoạt động giám sát được duy trì liên tục.