Lão nông gom ruộng làm nông nghiệp sạch

Thay vì bằng lòng với những thửa ruộng manh mún, kém hiệu quả, ông Võ Từ Mậu (SN 1960, thôn Trung Thành, xã Cẩm Trung, Hà Tĩnh) đã kiên trì vận động người dân đổi đất, dồn điền để xây dựng nên vùng sản xuất rau màu tập trung quy mô lớn. Hành trình ấy không chỉ làm giàu cho gia đình mà còn là lời giải hiệu quả cho bài toán tái cơ cấu ngành nông nghiệp tại địa phương.

Xứ đồng Cồn Dưa, xã Cẩm Trung những ngày này như được khoác lên mình tấm áo mới. Đứng từ xa nhìn lại, xen giữa những dải lúa đang thì con gái là một “ốc đảo” xanh đậm đà, trĩu nặng những giàn mướp đắng, dưa chuột và bí xanh. Đó chính là khu vườn rộng hơn 7.000m² của ông Võ Từ Mậu - người mà bà con trong thôn Trung Thành vẫn thường gọi một cách trìu mến nhưng đầy nể phục là “lão nông gom ruộng”.

Nhìn dáng người đàn ông với làn da sạm nắng, đôi bàn tay chai sần đang tỉ mỉ chăm chút từng ngọn lá, ít ai biết rằng, để có được cơ ngơi này, ông đã phải trải qua một hành trình dài đầy gian nan nhưng cũng thật đáng nể phục. Câu chuyện bắt đầu từ những năm 1989, sau khi hoàn thành nghĩa vụ quốc tế tại chiến trường Campuchia, người lính Võ Từ Mậu trở về quê hương với mong muốn duy nhất: Làm giàu trên chính mảnh đất cha ông để lại.

Sau khi trở về từ quân ngũ, ông Mậu tham gia công tác trong cấp ủy thôn nên trực tiếp nắm bắt các chủ trương của Đảng và Nhà nước về nông nghiệp, nông thôn. Từ đó, ông sớm nhận ra một thực trạng nhức nhối, đó là đất đai Cồn Dưa vốn cao cạn, thổ nhưỡng khó giữ nước nên việc trồng lúa chỉ mang tính chất “lấy công làm lãi”, năm nào hạn hán coi như “trắng tay”.

“Tôi luôn trăn trở, tại sao mình có đất, có sức lao động mà vẫn nghèo? Câu trả lời là nằm ở tư duy của người nông dân. Thực tế qua nghiên cứu, tìm hiểu, đất Cồn Dưa không hợp trồng lúa nhưng lại là “thiên đường” của rau màu. Nhưng muốn làm màu ra tấm ra miếng, không thể cứ làm trên những mảnh đất manh mún, nhà này xen nhà kia được” - ông Mậu bộc bạch.

Năm 2012, sau khi nghỉ công tác trong ban cán sự thôn, ông Mậu quyết định thực hiện “cuộc cách mạng” của đời mình, đó là vận động người dân đổi đất để tích tụ ruộng đất. Nói về việc tích tụ ruộng đất hôm nay nghe có vẻ thuận lợi, nhưng 14 năm trước, đó là một khái niệm đầy xa lạ và có phần "mạo hiểm" trong mắt người nông dân thuần túy.

Để có được hơn 7.000m² đất liền khoảnh, ông đã phải thực hiện một hành trình “gõ cửa từng nhà, rà từng tấc đất” để vận động. Hành trình ấy không chỉ đòi hỏi sự kiên trì mà còn cần cả sự hy sinh quyền lợi cá nhân.

"Lúc đầu, tôi chỉ có trong tay vẻn vẹn 500m² đất. Để đổi được đất của 6 hộ dân liền kề, tôi phải đi lại không biết bao nhiêu lần. Có người ủng hộ ngay vì thấy mình có tâm huyết, nhưng cũng có người đắn đo cả tháng trời vì sợ mất đi mảnh ruộng quen thuộc. Có những hộ, để họ vui lòng đồng ý đổi ngang, tôi chấp nhận nhận về phần diện tích ít hơn, nhận khoảnh đất xấu hơn, cằn cỗi hơn để “gom” cho bằng được sự liền mạch" - ông Mậu nhớ lại.

Cái sự "chịu thiệt" ấy của ông Mậu chính là “chìa khóa” mở ra cánh cửa lòng của bà con. Họ thấy ông không vì lợi ích riêng mà vì một mục tiêu lớn hơn, đó là xây dựng một vùng sản xuất chuyên nghiệp. Sự quyết đoán của người lính năm xưa đã giúp ông vượt qua những rào cản về tập quán canh tác lạc hậu. Ông không chỉ đổi đất, ông đang âm thầm đổi cả cách nghĩ cho những người xung quanh.

Khi đã có đất trong tay, ông Mậu bắt tay vào quy hoạch một cách khoa học. Những luống đất được máy móc đắp cao, thông thoáng để tránh ngập úng mùa mưa và giữ ẩm mùa nắng. Hệ thống giàn leo được đầu tư kiên cố, thẳng tắp. Ông chọn mướp đắng, dưa chuột và bí xanh làm cây trồng chủ lực, phân chia khu vực canh tác gối vụ để đảm bảo dòng tiền luôn luân chuyển và đất không có thời gian "nghỉ".

Thành quả của sự kiên trì là những con số biết nói. Hiện nay, mô hình của ông Mậu có: 1.500m² mướp đắng, 1.200m² dưa chuột, 2.000m² bí xanh, 1.000m² ao hồ, phần còn lại là các loại rau màu ngắn ngày khác.

Theo tính toán của ông Mậu, mướp đắng là cây "hái ra tiền" nhiều nhất. Với thời gian thu hoạch kéo dài từ 6 - 8 tháng mỗi năm, giá bán hiện dao động từ 19.000 - 20.000 đồng/kg, mỗi sào mướp đắng có thể mang lại doanh thu khoảng 20 triệu đồng/năm. So với cây lúa truyền thống chỉ đạt khoảng 1,5 - 2 triệu đồng/sào/vụ, sau khi trừ chi phí thì rau màu mang lại giá trị gấp 10 lần.

"Tính chung tổng thu nhập của vườn đạt trên 200 triệu đồng mỗi năm. Quan trọng hơn, việc canh tác rau màu gối vụ giúp gia đình có thu nhập ổn định hằng ngày, không phải chờ đợi đến mùa gặt mới có tiền như trước đây" - ông Mậu phấn khởi chia sẻ.

Nhưng, giá trị lớn nhất mà mô hình của ông Mậu mang lại không chỉ là tiền bạc. Đó là quy trình sản xuất sạch, hướng tới nền nông nghiệp bền vững. Sản phẩm của ông rất được thị trường ưa chuộng, thương lái vào tận vườn thu mua để cung ứng cho các chợ đầu mối và nhà hàng lớn trên toàn tỉnh. Đặc biệt, vườn của ông Mậu đã trở thành vùng nguyên liệu chiến lược cho sản phẩm Trà mướp đắng Mai Hương - một thương hiệu OCOP 3 sao tiêu biểu của Hà Tĩnh.

Ông Lê Đình Thuận - Tổ trưởng Tổ hợp tác sản xuất, chế biến rau củ quả Trung Thành cho biết: “Chúng tôi luôn ưu tiên thu mua tại vườn ông Mậu bởi sự chuyên nghiệp trong quy trình. Quả mướp đắng ở đây có chất lượng đồng đều, không tồn dư hóa chất, đáp ứng khắt khe các tiêu chuẩn chế biến sâu. Những hộ dân như ông Mậu chính là mắt xích quan trọng nhất để chúng tôi xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ trồng, thu mua đến chế biến”.

Thành công của ông Võ Từ Mậu đã tạo nên một luồng sinh khí mới cho nông nghiệp xã Cẩm Trung. Từ sự nghi ngại ban đầu, nhiều hộ dân trong xã đã bắt đầu học tập và làm theo. Họ nhận ra rằng, mảnh đất quê hương không hề phụ lòng người, chỉ có con người chưa tìm ra cách “đánh thức” tiềm năng của đất. Điển hình như ông Trần Trung ở thôn Trung Thành đã phá bỏ vườn tạp rộng hơn 2.000m² để trồng mướp đắng, dưa chuột và rau màu các loại. Đến nay, mô hình của gia đình ông đã đi vào ổn định, mỗi năm cho thu nhập hàng chục triệu đồng, đời sống được cải thiện đáng kể.

“Diện tích đất vườn rộng, trước đây, gia đình tôi toàn bỏ không, cỏ mọc đầy vườn. Nhưng khi thấy ông Mậu làm bài bản, thu nhập cao, tôi mới mạnh dạn thay đổi. Quan trọng nhất là mình phải dám làm và chịu khó học hỏi, khi đã nắm được kỹ thuật rồi thì đất không phụ công người” - ông Trần Trung chia sẻ.

Ông Nguyễn Viết Đồng - Phó Chủ tịch UBND xã Cẩm Trung cho hay: “Mô hình của ông Võ Từ Mậu thể hiện tinh thần đổi mới của người nông dân trong thời kỳ mới. Đây không chỉ là một điểm sáng về kinh tế, mà còn là bài học về công tác dân vận trong tích tụ ruộng đất. Từ sự tiên phong của ông Mậu, chúng tôi đã nhân rộng được diện tích rau màu toàn xã lên hơn 85ha với 425 hộ tham gia. Đây chính là hướng đi trọng tâm trong đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp của địa phương”.

Cũng theo ông Đồng, trong tương lai, xã Cẩm Trung định hướng tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ kỹ thuật để hình thành thêm nhiều vùng sản xuất tập trung như của ông Mậu. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc tăng năng suất, mà là nâng cao giá trị gia tăng trên từng đơn vị diện tích đất canh tác, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ bền vững.

Chiều muộn trên xứ đồng Cồn Dưa, khi nắng đã hạ dần bên mép ruộng, chúng tôi vẫn thấy bóng dáng lão nông Võ Từ Mậu miệt mài bên những giàn cây. Ông nâng niu từng dây leo vừa vươn tán, ánh mắt rạng ngời niềm vui của một người đã làm chủ được “số phận” mảnh ruộng của mình. Hành trình của ông Võ Từ Mậu không chỉ là câu chuyện về một người nông dân làm kinh tế giỏi. Đó là câu chuyện về sự dũng cảm: dũng cảm để thay đổi tư duy, dũng cảm để nhận phần thiệt về mình vì lợi ích lâu dài và dũng cảm để thực hiện những điều mà người khác cho là không thể.

Câu chuyện của “lão nông gom ruộng” ở Cẩm Trung sẽ còn tiếp tục lan tỏa, trở thành động lực cho nhiều nông dân khác trên hành trình làm giàu cho quê hương, đưa nông nghiệp tỉnh nhà vươn tới những tầm cao mới.

BÀI, ẢNH: PHAN TRÂM
THIẾT KẾ: HUY TÙNG