Liên kết chuỗi mở đường cho nông nghiệp hàng hóa
Trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi nông sản phải bảo đảm chất lượng, truy xuất được nguồn gốc và có sản lượng ổn định, liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, tổ hợp tác với doanh nghiệp đang trở thành xu thế tất yếu.
Với Hà Tĩnh, đây không chỉ là lời giải cho đầu ra nông sản mà còn là bước đi quan trọng để tổ chức lại sản xuất theo hướng hàng hóa, bài bản, qua đó góp phần nâng chất các tiêu chí NTM, nhất là về tổ chức sản xuất, môi trường và thu nhập cho người dân.
Câu chuyện về phát triển cây dứa là minh chứng rõ cho chuyển động này. Sau gần 2 năm kể từ khi những hom dứa đầu tiên được đưa xuống trồng trên vùng đất từng được ví như “chảo lửa túi mưa”, đến nay toàn tỉnh đã phát triển được 375 ha.
Từ mô hình thử nghiệm, cây dứa bước đầu cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương, đồng thời mở ra hướng hình thành vùng nguyên liệu gắn với doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ. Đáng chú ý, sau khi trừ chi phí, lợi nhuận người dân thu về trong một chu kỳ sản xuất đạt 170 - 200 triệu đồng/ha, cho thấy hiệu quả rõ nét so với nhiều loại cây trồng truyền thống.
Bà Nguyễn Thị Nguyệt (xã Kỳ Hoa) chia sẻ: “Khi có doanh nghiệp tham gia chuỗi liên kết, người dân không chỉ có đầu ra ổn định mà còn được hướng dẫn quy trình sản xuất bài bản, hỗ trợ kỹ thuật và giảm bớt rủi ro trong tiêu thụ”.
Từ hiệu quả bước đầu, trong năm 2026, Hà Tĩnh dự kiến tiếp tục mở rộng thêm 600 ha dứa nguyên liệu. Tuy nhiên, tỉnh không phát triển theo phong trào mà đặt yêu cầu mở rộng trên cơ sở quy hoạch vùng trồng, điều kiện thực tế và khả năng liên kết tiêu thụ theo đặc thù của từng địa phương.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Thanh Tùng - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao cho biết, các kỹ sư, chuyên gia của DOVECO sẽ thường xuyên tập huấn, chuyển giao kỹ thuật cho người dân; đồng hành từ khâu trồng, chăm sóc đến thu hoạch, đồng thời thu mua toàn bộ sản phẩm bảo đảm chất lượng theo giá thị trường và đúng hợp đồng đã ký kết. Việc phát triển vùng nguyên liệu chỉ thực sự bền vững khi đi cùng quy hoạch, kỹ thuật và thị trường tiêu thụ ổn định.
Cùng với cây dứa, Hà Tĩnh thời gian qua cũng chú trọng mở rộng liên kết sang nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn. Trong đó, Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm là một trong những doanh nghiệp tích cực thúc đẩy hình thành các mô hình trên địa bàn Hà Tĩnh với định hướng gieo “hạt mầm tư duy”, lấy “con người” làm gốc rễ.
Ông Trương Xuân Hà (thôn 5, xã Cẩm Lạc) cho biết: “Mô hình sinh thái 4F: Farm - Food - Feed - Fertilizer (trang trại - thực phẩm - thức ăn chăn nuôi - phân bón) mở ra hướng sản xuất tuần hoàn, giúp tận dụng phụ phẩm, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững hơn”.
Trên nền tảng đó, Hà Tĩnh và Tập đoàn Quế Lâm đã ký kết biên bản hợp tác giai đoạn 2025 - 2030 về đồng hành xây dựng, phát triển nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn và chuỗi liên kết giá trị Quế Lâm trên địa bàn tỉnh. Nội dung hợp tác tập trung vào phát triển các chuỗi liên kết giá trị; ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo vào sản xuất nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn; đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng các thôn kiểu mẫu theo hướng nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu nâng chất tiêu chí môi trường, tổ chức sản xuất trong xây dựng NTM giai đoạn mới.
Định hướng phát triển công nghệ cao, chế biến sâu
Nếu liên kết chuỗi là bước đi để tổ chức lại sản xuất thì phát triển nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu đang mở ra không gian tăng trưởng mới cho nông nghiệp Hà Tĩnh thời gian tới. Đây là hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị nông sản, tăng thu nhập cho người dân và từng bước đưa sản xuất nông nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị thị trường.
Vừa qua, tại buổi làm việc về phát triển chuỗi sản xuất, chế biến dứa và các sản phẩm cây ăn quả trên địa bàn tỉnh, lãnh đạo Công ty CP Nafoods Group đã đề xuất xây dựng hệ sinh thái sản xuất quy mô lớn, hướng tới mục tiêu đưa Hà Tĩnh trở thành trung tâm cây ăn quả và chế biến xuất khẩu của khu vực Bắc Trung Bộ.
Định hướng này không dừng ở mở rộng vùng nguyên liệu mà còn bao gồm xây dựng trung tâm giống công nghệ cao, khu khảo nghiệm, nhà máy chế biến sâu và hệ thống xử lý phụ phẩm theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Cùng với đó, việc áp dụng tiêu chuẩn VietGAP/GlobalGAP và số hóa quản lý vùng trồng giúp giá trị nông sản được mở rộng sang sơ chế, chế biến sâu, logistics và xuất khẩu, qua đó tạo thêm việc làm ổn định ở khu vực nông thôn.
Sau những kết quả hợp tác tích cực, hiện nay, Tập đoàn Quế Lâm cũng đang khảo sát thực địa, đánh giá các địa điểm để triển khai dự án Tổ hợp chăn nuôi an toàn sinh học 4F và Làng kinh tế nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn.
Đại diện Tập đoàn Quế Lâm cho rằng, Hà Tĩnh có nhiều tiềm năng để phát triển nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn nhờ quỹ đất rộng, điều kiện tự nhiên thuận lợi và lực lượng lao động nông thôn dồi dào. Công ty sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương, sở, ngành để xây dựng mô hình phù hợp thực tiễn, từng bước hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và bảo vệ môi trường sinh thái.
Ông Trần Xuân Hoàng - Chủ tịch UBND xã Thạch Lạc cho biết: “Địa phương xác định đây là cơ hội rất lớn để chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp truyền thống sang mô hình hiện đại, thân thiện với môi trường, nâng cao thu nhập cho người dân, qua đó góp phần xây dựng NTM theo hướng hiện đại, văn minh và bền vững. Đồng thời, địa phương cũng mong muốn tỉnh và doanh nghiệp tiếp tục hỗ trợ về quy hoạch vùng sản xuất, đào tạo kỹ thuật cho nông dân, xây dựng hệ thống tiêu thụ sản phẩm và từng bước hình thành chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ bền vững”.
Có thể thấy, từ vùng nguyên liệu tập trung, mô hình hữu cơ - tuần hoàn đến định hướng phát triển tổ hợp 4F, trung tâm giống và nhà máy chế biến sâu, Hà Tĩnh đang từng bước định hình một hệ sinh thái nông nghiệp mới. Việc liên kết không còn đơn thuần là công cụ hỗ trợ sản xuất mà đã trở thành động lực thúc đẩy nâng cấp chuỗi giá trị, tạo nền tảng cho quá trình tái tổ chức sản xuất theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả và bền vững. Đây cũng là yêu cầu cốt lõi của xây dựng NTM giai đoạn 2026 - 2030, khi trọng tâm không còn dừng ở “đạt chuẩn” mà chuyển sang nâng cao chất lượng, chiều sâu và tính bền vững của các tiêu chí, nhất là trong tổ chức sản xuất, môi trường và thu nhập của người dân.
Theo ông Ngô Đình Long - Phó Chánh Văn phòng Điều phối NTM Hà Tĩnh, trên cơ sở Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh sẽ tiếp tục nghiên cứu, cụ thể hóa các chiến lược, giải pháp phù hợp với thực tiễn, lấy chuyển đổi tư duy sản xuất và tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững làm trọng tâm.
Trong đó, Hà Tĩnh tập trung hình thành các vùng nguyên liệu đối với cây trồng, vật nuôi chủ lực được chứng nhận chất lượng, gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm; thu hút doanh nghiệp đầu tư các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; đồng thời, đẩy mạnh OCOP gắn với đặc trưng, lợi thế riêng của từng địa phương. Từ đó, góp phần tạo nền tảng quan trọng để nâng cao giá trị sản xuất và phát triển các tiêu chí NTM trong giai đoạn mới.
