Tạo đột phá từ sản xuất
Trên những cánh đồng thửa lớn sau chuyển đổi ruộng đất ở thôn Trung Đông, Hưng Lộc, Hà Phúc Đồng (xã Thiên Cầm), sắc xuân đang lan tỏa. Bà con nông dân tập trung chăm sóc lúa vụ xuân với nhiều kỳ vọng khi đây là vụ mùa thứ 2 địa phương áp dụng phương thức canh tác mới, hướng tới giảm phát thải, tiết kiệm nước và phát triển bền vững.
Ông Hoàng Kim Túy - Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Thiên Cầm cho biết: “Thiên Cầm là địa phương tiên phong triển khai thí điểm mô hình tưới ngập - khô xen kẽ trong canh tác lúa thích ứng với biến đổi khí hậu. Qua thực tiễn, lượng nước tưới được tiết giảm đáng kể, năng suất lúa tăng từ 5-7%, đặc biệt lượng phát thải khí mê-tan (CH4) giảm trên 70% so với phương thức canh tác truyền thống. Trên cơ sở hiệu quả mang lại, năm 2026, xã tiếp tục mở rộng diện tích áp dụng mô hình này lên trên 500ha”.
Không chỉ trên đồng ruộng, tư duy sản xuất xanh, bền vững đang dần hiện rõ ở nhiều lĩnh vực nông nghiệp khác. Các mô hình sản xuất theo hướng VietGAP, hữu cơ, an toàn sinh học được áp dụng ngày càng rộng rãi, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm đặc sản và cải thiện thu nhập cho người dân.
Vụ cam Tết năm nay, nhà vườn WAO Hưng Thịnh (xã Thượng Đức) có một mùa vụ bội thu. Anh Trần Xuân Thịnh - chủ nhà vườn cho biết: “Sản xuất theo hướng hữu cơ giúp cây cam khỏe, chất lượng quả vượt trội, được thị trường ưa chuộng với giá bán cao. Để đạt được điều đó, sản phẩm phải vượt qua hơn 1.000 chỉ tiêu kiểm nghiệm về tồn dư thuốc bảo vệ thực vật và kim loại nặng. Sản xuất “thuận tự nhiên” là hành trình nhà vườn kiên trì theo đuổi nhằm giữ gìn và nâng tầm thương hiệu cam địa phương”.
Từ những mô hình cụ thể, Hà Tĩnh từng bước hình thành hệ sinh thái nông nghiệp đa giá trị. Toàn tỉnh hiện có gần 1.100 ha sản xuất đạt tiêu chuẩn VietGAP; gần 380 ha sản xuất theo hướng hữu cơ, trong đó trên 110 ha đã được chứng nhận hữu cơ; 94 cơ sở được cấp mã số vùng trồng với tổng diện tích khoảng 1.500 ha; diện tích rừng được cấp chứng chỉ FSC đạt hơn 37.500 ha.
Các mô hình liên kết sản xuất hữu cơ, tuần hoàn tiếp tục được mở rộng, nổi bật là chuỗi liên kết với Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm quy mô hơn 500 ha cây trồng và trên 70 mô hình chăn nuôi hữu cơ; chuỗi trồng dứa với Công ty CP Đồng Giao hình thành vùng nguyên liệu hơn 250 ha. Riêng năm 2025, toàn tỉnh có thêm 3.300 ha đất ruộng được chuyển đổi, tập trung, nâng tổng diện tích được chuyển đổi lên trên 13.400 ha, đạt hơn 90% chỉ tiêu Nghị quyết số 06 của Tỉnh ủy đề ra.
Thúc đẩy tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng xanh, bền vững
Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi là năm đầu triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX. Trên cơ sở các định hướng lớn, tỉnh đã chủ động ban hành nhiều chủ trương, giải pháp trọng tâm, nổi bật là tiếp tục triển khai Nghị quyết số 06 của Tỉnh ủy về chuyển đổi, tập trung, tích tụ ruộng đất; Đề án sản xuất nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2024-2030 và Đề án sản xuất giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050.
Vụ xuân năm nay, toàn tỉnh áp dụng công nghệ tưới ngập - khô xen kẽ (AWD) trên 4.000 ha lúa; thí điểm sản xuất giảm phát thải gắn với ứng dụng KHKT trên hơn 150 ha. Điểm nhấn là sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp (DN), góp phần tạo “đầu kéo” và tăng cường liên kết trong tổ chức sản xuất.
Bà Võ Thị Hồng Minh - Giám đốc Công ty CP Giống và Thương mại Hà Tĩnh cho biết: “Việc xây dựng các mô hình canh tác lúa giảm phát thải phù hợp với mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. DN đã đăng ký triển khai các mô hình thử nghiệm gắn với chuỗi liên kết sản phẩm ngay trong vụ xuân 2026”.
Từ chủ trương chung của tỉnh, xã Thạch Lạc - địa phương có nhiều lợi thế về sản xuất nông nghiệp, đã sớm xác định hướng đi phù hợp. Ông Trần Xuân Hoàng - Chủ tịch UBND xã cho biết: “Xã đã ký kết hợp tác với Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm phát triển kinh tế nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn theo chuỗi giá trị; chú trọng chăn nuôi an toàn dịch bệnh, quy hoạch gần 100 ha lúa và rau màu sản xuất hữu cơ, xây dựng các mô hình điểm để nhân rộng trong thời gian tới”.
Tuy vậy, quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp sinh thái, hữu cơ vẫn đối mặt nhiều thách thức như: chi phí đầu vào cao; tâm lý e dè khi thay đổi tập quán canh tác; thị trường tiêu thụ sản phẩm hữu cơ chưa ổn định; vai trò “đầu kéo” của DN chưa đồng đều; hạ tầng phục vụ sản xuất, chế biến, bảo quản và truy xuất nguồn gốc còn thiếu đồng bộ.
Năm 2026, Hà Tĩnh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP ngành nông, lâm, thủy sản đạt trên 3%; tổng giá trị sản xuất đạt trên 14.808 tỷ đồng; sản lượng lương thực có hạt trên 66 vạn tấn; tiếp tục mở rộng diện tích rừng gỗ lớn, rừng được cấp chứng chỉ quản lý bền vững; thu hút DN chủ đạo, phát triển sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Ông Nguyễn Thanh Hải - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh cho biết, trên cơ sở các nghị quyết, chỉ thị, đề án và kế hoạch hành động, thời gian tới, ngành NN&MT tập trung tham mưu, tổ chức triển khai hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp với trọng tâm là phát triển nông nghiệp bền vững theo hướng sinh thái, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong đó, tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức và hành động xác định nông nghiệp sinh thái là chủ đạo, nông nghiệp hữu cơ là mũi nhọn trong phát triển kinh tế nông nghiệp.
Đồng thời, tiếp tục cơ cấu lại ngành nông nghiệp, khuyến khích đầu tư phát triển sản xuất hàng hóa quy mô lớn, hiện đại, gắn với tích tụ, tập trung ruộng đất và quy hoạch các vùng sản xuất tập trung. Ngành ưu tiên phát triển vùng lúa năng suất, chất lượng cao, lúa giảm phát thải; mở rộng các vùng cây ăn quả như cam, bưởi theo hướng hữu cơ, quản lý dịch hại tổng hợp; phát triển vùng chuyên canh dứa, rau an toàn theo chuỗi liên kết; tổ chức lại chăn nuôi nông hộ có kiểm soát, nhân rộng mô hình chăn nuôi lợn hữu cơ, tuần hoàn; khuyến khích xã hội hóa trồng cây phân tán để phát triển đa dạng sinh thái rừng gắn với thực hiện giải pháp “bom hạt giống”; đẩy mạnh đồng quản lý nguồn lợi thủy sản ven bờ, gắn với phòng, chống khai thác thủy sản bất hợp pháp.
