Thực hiện các chủ trương, chỉ đạo của Trung ương về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), thời gian qua, Tỉnh ủy, UBND tỉnh và Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh Hà Tĩnh đã kịp thời quán triệt, cụ thể hóa các chỉ đạo thành những nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, quyết liệt, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.
Đặc biệt, sau đợt thanh tra lần thứ 5 của EC (diễn ra trong tháng 3/2026), trên cơ sở Công điện số 34/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế trong chống khai thác IUU, UBND tỉnh đã cụ thể hóa thành các nhóm nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, giao các sở, ngành, lực lượng chức năng và UBND các xã, phường có tàu cá tập trung tổ chức thực hiện.
Theo đó, các địa phương và lực lượng chức năng đồng loạt triển khai các giải pháp quản lý đội tàu; đăng ký, đăng kiểm, cấp giấy phép khai thác thủy sản; kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến, cập cảng, rời cảng; giám sát hành trình tàu cá qua hệ thống thiết bị giám sát hành trình (VMS); quản lý sản lượng thủy sản qua cảng, truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác,… Đến nay, 19/19 nhiệm vụ theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã hoàn thành, đạt tỷ lệ 100%; tổng số tàu cá từ 6m trở lên đã đăng ký và cập nhật trên VNFishbase là 3.881 tàu (đạt 100%), giám sát 100% thủy sản bốc dỡ qua cảng; không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài...
Một trong những chuyển biến đáng ghi nhận là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý hoạt động khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Ngày 1/10/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 2372/QĐ-UBND công bố danh sách 9 điểm lên cá tạm thời trực thuộc các cảng cá đã được công bố mở cảng trên địa bàn tỉnh. Đây là cơ sở quan trọng để tăng cường kiểm soát sản lượng thủy sản khai thác của tỉnh, tạo thuận lợi cho ngư dân thực hiện các thủ tục theo quy định.
Ông Nguyễn Trọng Nhật - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản cho biết: “Sau khi công bố các điểm lên cá tạm thời, công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử trên địa bàn đã có những chuyển biến tích cực. Tỷ lệ tàu cá thực hiện thủ tục trên hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT tăng nhanh, từ 27,37% lên 75%. Nhận thức của ngư dân từng bước được nâng lên, chủ động ứng dụng công nghệ số trong khai báo, cập nhật thông tin chuyến biển".
Không chỉ siết chặt công tác quản lý, các lực lượng chức năng còn chú trọng đổi mới phương thức tuyên truyền, đưa quy định pháp luật đến gần hơn với ngư dân. Tại Đồn Biên phòng Cửa Sót, đơn vị đã ứng dụng nền tảng số thông qua các nhóm Zalo, mã QR và trợ lý ảo AI để cung cấp thông tin, hướng dẫn ngư dân tìm hiểu các quy định về khai thác thủy sản, phòng chống IUU.
Ông Phạm Quang Hạnh (thôn Phúc Hải, xã Thiên Cầm) cho biết: “Từ khi có sổ tay điện tử, chúng tôi chỉ cần dùng điện thoại quét mã QR là có thể tìm hiểu các quy định và thông tin hữu ích cho người đi biển. Ở đâu có sóng điện thoại, ở đó chúng tôi đều có thể tra cứu thông tin trong sổ tay này, rất thuận tiện”.
Theo Đại tá Nguyễn Mậu Phúc - Phó Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Hà Tĩnh, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống khai thác IUU bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực. Các hình thức tuyên truyền trực quan, dễ tiếp cận giúp ngư dân cập nhật nhanh chóng những quy định cần thiết, từ đó nâng cao ý thức, trách nhiệm và tính tự giác chấp hành pháp luật trong quá trình vươn khơi, bám biển.
Cùng với đó, nhiều địa phương ven biển đã tích cực triển khai những cách làm linh hoạt, phù hợp với thực tiễn, chú trọng quản lý tàu cá ngay từ cơ sở, kịp thời hướng dẫn ngư dân thực hiện các quy định về chống khai thác IUU.
Ông Nguyễn Đức Công - Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Tiến cho biết: “Toàn xã hiện có gần 300 tàu cá chiều dài từ 6 - 12m, chủ yếu khai thác vùng biển ven bờ. Địa phương đã tập trung rà soát số lượng, nắm bắt tình trạng hoạt động của từng tàu cá; đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân chấp hành các quy định về chống khai thác IUU. Đồng thời, tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác; tổ chức tập huấn, hướng dẫn ngư dân sử dụng phần mềm eCDT, bố trí lực lượng hỗ trợ thực hiện thủ tục và truy xuất nguồn gốc thủy sản”.
Song song với công tác tuyên truyền, hướng dẫn, Hà Tĩnh cũng tăng cường tuần tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhằm nâng cao tính răn đe. Từ đầu năm 2026 đến nay, các lực lượng chức năng đã phát hiện, xử lý 50 trường hợp vi phạm pháp luật trong lĩnh vực thủy sản, với tổng số tiền xử phạt hành chính hơn 620 triệu đồng. Các vi phạm chủ yếu liên quan đến việc không duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình, không thực hiện đầy đủ quy định về ghi nhật ký khai thác, xuất, nhập bến...
Ông Nguyễn Trọng Nhật - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở NN&MT tỉnh Hà Tĩnh) cho biết: “Thời gian tới, Chi cục tiếp tục phối hợp với các lực lượng liên quan, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân ghi chép đầy đủ nhật ký khai thác, cập nhật thông tin chuyến biển và sản lượng trên hệ thống eCDT. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát tàu cá ra vào cảng, đối chiếu dữ liệu giữa các hệ thống quản lý, bảo đảm tính chính xác, minh bạch trong xác nhận sản lượng và truy xuất nguồn gốc thủy sản; chú trọng phát hiện, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở và chủ tàu, từng bước đưa hoạt động khai thác thủy sản vào nền nếp, đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU và phát triển nghề cá bền vững, có trách nhiệm”.
