Gia đình ông Nguyễn Tiến Dương ở thôn Lạc Tiến nhiều năm nay sống chủ yếu nhờ 10 sào ruộng sản xuất 2 vụ lúa. Vụ xuân vừa qua, gần một nửa diện tích của gia đình ông đã bị đất đá từ vùng núi sạt lở vùi lấp hoàn toàn. Nhiều thửa ruộng màu mỡ đã bị vùi sâu dưới lớp bùn đất dày.
Ông Dương cho biết, trong số 10 sào thì hơn 5 sào đã bị đất đá phủ dày từ 0,5 đến gần 1m, không thể canh tác.
Phần diện tích còn lại cũng bị bồi lấp, phải mất rất nhiều ngày công thuê máy móc, nhân lực để san gạt, cải tạo mới có thể xuống giống. Chi phí tăng cao trong khi năng suất chưa biết có đảm bảo hay không nên gia đình ông hết sức lo lắng.
“Bao năm nay, thu nhập chính của gia đình tôi nhờ vào mấy sào lúa này. Nay ruộng bị vùi lấp, chúng tôi không biết lấy gì để bù đắp” - ông Dương chia sẻ.
Không chỉ riêng gia đình ông Dương, hàng chục hộ dân khác trong thôn cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Người ít thì mất vài sào, người nhiều mất gần như toàn bộ diện tích sản xuất.
Cánh đồng thôn Lạc Tiến rộng khoảng 50 ha, nằm gọn trong một vùng trũng, bốn bề là núi bao quanh như một thung lũng. Trước đây, nơi này cũng từng xảy ra một số vụ sạt lở nhỏ nhưng thiệt hại không đáng kể. Tuy nhiên, bão số 10 năm 2025 đã gây nên hàng chục điểm sạt lở với cường độ mạnh chưa từng có.
Theo thống kê sơ bộ của UBND xã Kỳ Xuân, sạt lở núi đã khiến hàng trăm nghìn mét khối đất đá từ thượng nguồn theo dòng nước đổ ập xuống cánh đồng, vùi lấp trên 10 ha đất canh tác, ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 50 hộ dân.
Bà Chu Thị Nhung - Trưởng thôn Lạc Tiến và người dân mong muốn các cấp, ngành quan tâm khảo sát và có giải pháp đảm bảo về lâu dài.
Bà Chu Thị Nhung - Trưởng thôn Lạc Tiến cho biết: “Tình trạng này đã đẩy nhiều hộ dân vào cảnh khó khăn. Phần lớn bà con ở đây sống bằng nông nghiệp. Mất ruộng là mất kế sinh nhai. Người dân rất mong các cấp, ngành quan tâm khảo sát và có giải pháp hỗ trợ kịp thời để ổn định đời sống”.
Theo bà Nhung, nhiều diện tích bị vùi lấp nặng cần có phương án xử lý tổng thể, vượt quá khả năng tự khắc phục của từng hộ gia đình. Nếu để kéo dài, ruộng đất sẽ bị bỏ hoang, gây lãng phí tài nguyên và ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Đối với những diện tích bị vùi lấp nhẹ, người dân sẽ được hỗ trợ để cải tạo, khôi phục sản xuất.
Trao đổi với phóng viên, Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Kỳ Xuân Nguyễn Đình Hào cho biết, qua khảo sát thực tế, xã đã phân loại mức độ thiệt hại để có hướng xử lý phù hợp. Đối với những diện tích bị vùi lấp nhẹ, còn khả năng phục hồi, địa phương tuyên truyền, vận động người dân huy động nhân lực, máy móc san gạt, cải tạo; đồng thời, hỗ trợ một phần kinh phí để bà con sớm khôi phục sản xuất.
Với những diện tích bị vùi lấp quá nặng, không thể cải tạo để trồng lúa, xã định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang các loại cây màu, cây trồng cạn phù hợp với điều kiện đất đai sau sạt lở. Đây được xem là giải pháp tạm thời nhằm hạn chế tình trạng đất bỏ hoang kéo dài.
Điều khiến người dân lo lắng không chỉ là thiệt hại trước mắt mà còn là nguy cơ sạt lở có thể tiếp diễn. Bởi, cánh đồng Lạc Tiến nằm dưới chân núi, bao quanh là sườn dốc. Khi mưa lớn kéo dài, đất đá từ trên cao rất dễ bị cuốn trôi xuống khu vực sản xuất. Nhiều người dân cho rằng, bên cạnh yếu tố thiên tai cực đoan, việc khai thác tài nguyên, thay đổi thảm thực vật, can thiệp vào cấu trúc địa chất cũng khiến địa hình trở nên kém ổn định, tác động đến sạt lở.
Từ thực tế đó, người dân cho rằng, thay vì chỉ xử lý tình thế, cần có giải pháp tổng thể, đồng bộ. Trước hết là rà soát, đánh giá nguy cơ sạt lở ở khu vực thượng nguồn; có biện pháp gia cố, trồng rừng phòng hộ, bảo vệ thảm thực vật nhằm tăng độ ổn định của đất. Bên cạnh đó, cần đầu tư, nâng cấp hệ thống kênh mương, tiêu thoát để giảm áp lực dòng chảy trong mùa mưa lũ.
