Định hình vùng dứa nguyên liệu theo hướng tập trung
Từ tháng 4/2024, Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao đã phối hợp với các địa phương Hà Tĩnh triển khai mô hình thử nghiệm trồng cây dứa, đến nay, tổng diện tích dứa toàn tỉnh đạt 375ha. Trong đó, khoảng 320ha do doanh nghiệp trực tiếp tổ chức sản xuất trên quỹ đất của Công ty Cổ phần Chăn nuôi Bình Hà, thuộc các xã Kỳ Hoa, Kỳ Lạc, Kỳ Văn, Cẩm Xuyên, Cẩm Duệ, Cẩm Lạc; hơn 55ha còn lại được hình thành từ các hộ dân tham gia liên kết sản xuất tại các xã Kỳ Hoa, Cẩm Xuyên, Cẩm Hưng, Hương Xuân, Vũ Quang, Mai Hoa và Thượng Đức.
Các giống dứa chủ lực đang được sử dụng gồm Queen và Cayen, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu của địa phương cũng như yêu cầu chế biến, tiêu thụ theo chuỗi.
Theo ông Trần Hùng - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh, kết quả theo dõi từ tháng 4/2024 đến nay cho thấy, cây dứa sinh trưởng ổn định, phát triển tốt tại các vùng trồng, thể hiện khả năng thích nghi cao với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương.
Đặc biệt, trong năm 2025, dù chịu tác động trực tiếp của 2 cơn bão số 5 và số 10, gây thiệt hại nặng cho nhiều loại cây trồng khác, diện tích dứa vẫn duy trì sinh trưởng tốt, ít đổ gãy và phục hồi nhanh sau thiên tai. Điều này cho thấy, dứa có sức chống chịu khá cao, phù hợp trong bối cảnh thời tiết diễn biến phức tạp, đồng thời bước đầu hình thành được vùng sản xuất hàng hóa tương đối ổn định trên địa bàn tỉnh.
Không chỉ cho thấy khả năng thích nghi tốt, cây dứa còn bước đầu khẳng định hiệu quả kinh tế qua thực tế sản xuất. Một chu kỳ sản xuất dứa kéo dài 18 - 20 tháng (chi phí đầu tư dao động 140 - 160 triệu đồng/ha tùy hình thức tổ chức sản xuất); năng suất đạt 35 - 40 tấn/ha (tỷ lệ quả loại 1 đạt trên 90%). Với giá bán quả trung bình khoảng 6.000 đồng/kg (giá hợp đồng 5.300 đồng/kg), giá bán chồi giống khoảng 1.000 đồng/chồi, mỗi ha dứa có tổng doanh thu đạt gần 370 triệu đồng.
Ông Trương Xuân Hà - Tổ trưởng Tổ hợp tác sản xuất dứa Ngân Hà (xã Kỳ Hoa) cho biết: “Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận, người dân thu về trong một chu kỳ sản xuất đạt gần 200 triệu đồng/ha. Kết quả này khẳng định dứa là cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao, có tiềm năng lớn trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng và phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững tại Hà Tĩnh trong thời gian tới. Tổ hợp tác đang phấn đấu mở rộng sản xuất thêm 10ha”.
Mở rộng diện tích với quy hoạch bài bản
Từ kết quả tích cực bước đầu, năm 2026, toàn tỉnh đã có 17 xã đăng ký trồng dứa với tổng diện tích hơn 650ha. Điều đó cho thấy, nhu cầu mở rộng vùng nguyên liệu tại các địa phương là rất lớn. Tuy vậy, cùng với quyết tâm mở rộng diện tích, bài toán đặt ra là phải tổ chức phát triển vùng trồng theo hướng đồng bộ, có quy hoạch và bảo đảm các điều kiện kỹ thuật để hạn chế rủi ro trong quá trình sản xuất.
Trong số các địa phương đăng ký mở rộng diện tích, xã Cẩm Xuyên là một trong những địa bàn có kế hoạch phát triển dứa quy mô lớn, dự kiến mở rộng thêm 300ha. Ông Phan Thanh Nghi - Phó Chủ tịch UBND xã Cẩm Xuyên cho biết: “Xã có quỹ đất và nhiều vùng sản xuất phù hợp để phát triển loại cây trồng này. Dù vậy, khi mở rộng diện tích, địa phương cũng phải tính toán đồng bộ các điều kiện như chuỗi cung ứng giống liên tục, khả năng đáp ứng máy làm đất, vật tư phân bón, đồng thời chủ động nguồn lao động cho quá trình trồng và chăm sóc để đảm bảo hiệu quả sản xuất”.
Về phía người sản xuất, anh Trần Văn Cường (xã Kỳ Hoa) chia sẻ: “Khó khăn lớn nhất hiện nay là thiếu lao động có chuyên môn trồng dứa; trong khi đó, cơ giới hóa khâu làm đất vẫn chưa chủ động. Vì vậy, người dân đề nghị chính quyền các cấp tiếp tục quan tâm, có chính sách hỗ trợ phù hợp để việc mở rộng diện tích đạt hiệu quả, bền vững”.
Từ thực tế trên, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là mở rộng diện tích mà còn phải bảo đảm điều kiện kỹ thuật và năng lực tổ chức sản xuất. Ở góc độ doanh nghiệp liên kết, Công ty Đồng Giao nhấn mạnh việc phát triển vùng trồng dứa cần có lộ trình, quy hoạch và kiểm soát chặt đầu vào.
Ông Nguyễn Thanh Tùng - Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao cho biết: “Thực tế sản xuất thời gian qua đã cho thấy cây dứa hoàn toàn phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của Hà Tĩnh. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng xác định việc phát triển diện tích dứa cần đặt trên nền tảng bền vững. Vì vậy, trong công tác lựa chọn quỹ đất, thiết kế vùng sản xuất và bố trí hệ thống thoát nước cần được tính toán kỹ lưỡng, phù hợp với địa hình từng khu vực. Công ty có trách nhiệm bố trí cán bộ kỹ thuật bám địa bàn, kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc, chất lượng chồi giống và các vật tư đầu vào; hướng dẫn người dân sản xuất, thu hoạch đúng quy trình; phối hợp chặt chẽ với địa phương trong quản lý vùng nguyên liệu".
Mới đây, tại hội thảo đánh giá kết quả sản xuất dứa năm 2025 và kế hoạch mở rộng diện tích trong năm 2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Huy Thành nhấn mạnh việc mở rộng vùng nguyên liệu thời gian tới phải được triển khai theo hướng thận trọng, bài bản, có kiểm soát, gắn sản xuất với liên kết tiêu thụ; lấy hiệu quả kinh tế, tính bền vững và kỷ luật liên kết chuỗi làm tiêu chí xuyên suốt. Theo đó, Sở NN&MT tiếp tục phối hợp với các địa phương và Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao nghiên cứu mở rộng quy mô vùng trồng theo hướng bền vững; tham mưu lồng ghép chính sách phát triển sản xuất dứa vào chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn giai đoạn 2026 - 2030...
