Chủ động chọn giống, giảm rủi ro trong sản xuất
Cùng với cải tạo ao đầm, chuẩn bị cho vụ nuôi mới, điều người nuôi tôm Hà Tĩnh trăn trở nhất hiện nay là lựa chọn được nguồn giống bảo đảm chất lượng để giảm rủi ro ngay từ đầu vụ. Theo khảo sát, vụ tôm xuân - hè năm nay, toàn tỉnh sản xuất trên 2.000 ha tôm thẻ chân trắng, nhu cầu con giống lên tới gần 1 tỷ con. Trong bối cảnh nguồn cung nội tỉnh còn hạn chế, phần lớn người nuôi phải tìm mua giống từ các cơ sở ngoại tỉnh.
Ông Trần Đình Dung - thành viên HTX Nuôi trồng thủy sản Hà Vọoc (phường Trần Phú) cho biết: “Tôi dự kiến thả nuôi trên diện tích hơn 1 ha, đặt mua khoảng 20 vạn con giống từ ngoại tỉnh. Những năm gần đây, dịch bệnh trên tôm diễn biến phức tạp, nhất là bệnh vi bào tử trùng EHP và đốm trắng nên bà con vẫn rất lo lắng. Chất lượng con giống trên thực tế không phải lúc nào cũng đồng đều; trong khi đó, quá trình vận chuyển từ xa cũng phần nào ảnh hưởng đến sức khỏe, khả năng thích nghi của tôm khi đưa vào thả nuôi”.
Vụ tôm xuân - hè 2026, xã Thạch Hà dự kiến thả nuôi trên diện tích hơn 60 ha tôm thẻ chân trắng. Bà Nguyễn Thị Việt Hà - chuyên viên Phòng Kinh tế, UBND xã Thạch Hà cho biết: “Chủ yếu nguồn giống vẫn được các cơ sở đặt mua từ ngoại tỉnh về. Địa phương đã khuyến cáo người nuôi lựa chọn cơ sở bảo đảm chất lượng, có nguồn gốc rõ ràng, xuống giống đúng khung thời vụ. Đồng thời, phân công cán bộ chuyên môn bám sát địa bàn, tăng cường giám sát dịch bệnh, môi trường tại các vùng nuôi tập trung để hỗ trợ bà con tổ chức sản xuất, phòng trừ dịch bệnh hiệu quả”.
Theo khuyến cáo của Sở NN&MT Hà Tĩnh, hiện nay, hoạt động sản xuất, kinh doanh tôm giống tại một số cơ sở ngoại tỉnh vẫn còn nhỏ lẻ; ý thức chấp hành quy định về kinh doanh, kiểm dịch, vận chuyển chưa cao. Thậm chí, vẫn còn tình trạng né tránh kiểm dịch của cơ quan chuyên môn khi vận chuyển con giống sang địa phương khác.
Tôm giống vận chuyển từ ngoại tỉnh về trong tỉnh cần giấy chứng nhận kiểm dịch do cơ quan chuyên môn nơi xuất phát cấp (theo Mẫu 1 Phụ lục V, Thông tư 26/2016/TT-BNNPTNT). Thùng/bao bì chứa tôm phải có dấu, tem kiểm dịch/niêm phong rõ ràng để đảm bảo an toàn dịch bệnh, tránh bị kiểm tra lại hoặc tiêu hủy tại nơi đến.
Trong khi đó, một bộ phận người nuôi trên địa bàn, nhất là các hộ nuôi quảng canh, xen ghép, chưa thực sự quan tâm đúng mức đến chất lượng con giống, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh dịch bệnh, gây thiệt hại trong sản xuất. Trong bối cảnh nhu cầu lớn nhưng nguồn cung tại chỗ còn hạn chế, việc kiểm soát chất lượng tôm giống từ khâu sản xuất, vận chuyển đến lưu thông trên thị trường là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm an toàn cho cả vụ nuôi.
Tăng cường kiểm soát chất lượng
Hiện nay, Công ty CP Thủy sản Thông Thuận Hà Tĩnh là đơn vị duy nhất sản xuất con giống trên địa bàn tỉnh. Nhằm bảo đảm các yêu cầu theo quy định và giám sát chặt chất lượng đầu vào, Chi cục Thủy sản Hà Tĩnh đã trực tiếp kiểm tra, đối chiếu các thông tin liên quan đến 260 cặp tôm bố mẹ được đưa về cơ sở để sinh sản. Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, số tôm giống bố mẹ này có đầy đủ giấy tờ theo quy định, các mẫu xét nghiệm đều cho kết quả âm tính.
Bà Thái Thị Phúc - Trưởng phòng Kỹ thuật Công ty CP Thủy sản Thông Thuận Hà Tĩnh cho biết: “Trong vụ tôm xuân - hè năm 2026, công ty dự kiến cung cấp cho thị trường trong tỉnh khoảng 100 triệu con giống, tương đương khoảng 10 - 15% nhu cầu giống toàn tỉnh, chủ yếu phục vụ các vùng nuôi tôm thâm canh, công nghệ cao trên cát. Trước khi xuất bán, tôm giống được kiểm dịch viên động vật của Chi cục Thủy sản trực tiếp kiểm tra, thu mẫu gửi trung tâm xét nghiệm một số chỉ tiêu bệnh như đốm trắng, hoại tử gan tụy, hoại tử cơ quan tạo máu và cơ quan biểu mô. Chỉ những lô hàng bảo đảm chất lượng mới được phép xuất ra thị trường”.
Cùng với nguồn giống sản xuất trong tỉnh, công tác kiểm soát dịch bệnh đối với tôm giống nhập ngoại tỉnh về địa bàn cũng đang được cơ quan chuyên môn quan tâm. Chi cục Thủy sản đã khảo sát, có văn bản gửi UBND các phường, xã có nuôi tôm, giới thiệu một số cơ sở sản xuất giống, giúp người nuôi có thêm cơ sở tham khảo, lựa chọn nguồn giống phù hợp như Công ty TNHH Khoa kỹ Sinh vật Thăng Long - Chi nhánh Ninh Thuận, Công ty Việt Úc, Trại sản xuất tôm giống CP,...
Bà Nguyễn Thị Hoài Thúy - Trưởng phòng Quản lý nuôi trồng thủy sản (Chi cục Thủy sản Hà Tĩnh) cho biết: “Đối với tôm giống nhập về địa bàn, đơn vị chuyên môn đều thực hiện kiểm tra hồ sơ, lấy mẫu xét nghiệm, tầm soát các bệnh nguy hiểm trước khi đưa vào thuần dưỡng hoặc thả nuôi. Đồng thời, siết chặt quản lý hoạt động vận chuyển, kinh doanh con giống thủy sản trên địa bàn tỉnh nhằm kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm; thực hiện giám sát chủ động và bị động đối với các bệnh nguy hiểm thường gặp như bệnh đốm trắng (WSSD), hội chứng hoại tử gan tụy cấp (AHPND), bệnh do vi bào tử trùng (EHP)".
Bên cạnh đó, người nuôi tôm cần chủ động nâng cao ý thức trong lựa chọn, kiểm soát nguồn giống đầu vào; ưu tiên các cơ sở cung ứng uy tín, có đầy đủ hồ sơ, chứng từ và kết quả xét nghiệm dịch bệnh. Việc ký kết hợp đồng, ràng buộc rõ trách nhiệm với cơ sở nuôi, đơn vị cung ứng nhằm bảo đảm quyền lợi khi phát sinh rủi ro, tạo cơ sở đối chiếu, truy xuất khi cần thiết.
Các địa phương phối hợp với ngành chuyên môn tiếp tục tăng cường kiểm tra việc chấp hành quy định về kiểm dịch, chất lượng tôm giống; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm, góp phần bảo đảm sản xuất vụ nuôi xuân - hè 2026 an toàn, hiệu quả.
