Ngay đầu tháng 5/2026, do ảnh hưởng của không khí lạnh, tại nhiều địa phương ở Hà Tĩnh có mưa, mưa vừa, cục bộ có mưa to đến rất to kèm dông, sét, mưa đá, gió giật mạnh. Đặc biệt, tại xã Sơn Tiến và phường Bắc Hồng Lĩnh đã xuất hiện mưa đá.
Theo thống kê từ Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh, thiên tai đã khiến 48 ngôi nhà ở xã Cẩm Trung, xã Sơn Tiến, phường Bắc Hồng Lĩnh bị tốc mái; 5.818 ha lúa xuân sắp tới kỳ thu hoạch bị ngã đổ; 2 cột điện cao thế, 1 cột điện hạ thế bị gãy đổ gây mất điện trên diện rộng.
Cũng trong tháng 5, các địa phương trên địa bàn tỉnh tiếp tục ghi nhận hiện tượng dông lốc, sét đánh gây thiệt hại lớn về tài sản cho người dân. Cụ thể, vào đêm 17/5, sét đánh chết 5 con bò của 2 hộ dân ở xã Trường Lưu; đêm 19/5, sét tiếp tục đánh chết 2 con bò của hộ dân ở xã Cổ Đạm và làm hư hỏng hệ thống điện chiếu sáng cùng nhiều thiết bị điện của người dân tại thôn Phố Hòa, xã Hương Phố.
Không khó để nhận ra quy luật thiên tai đang dần bị phá vỡ. Những trận mưa lớn cực đoan trút xuống trong thời gian ngắn gây ngập lụt diện rộng, hay những cơn bão với sức gió giật mạnh đổ bộ vào các địa phương ven biển đã không còn là chuyện hiếm. Thiên tai không chỉ đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người dân mà còn cuốn trôi thành quả lao động, ảnh hưởng đến phát triển KT-XH của tỉnh.
Theo các kịch bản biến đổi khí hậu, Hà Tĩnh là địa phương có nguy cơ chịu tác động lớn của bão mạnh, mưa cực đoan và nước dâng do bão. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển mạnh từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa thiên tai.
Ông Trần Đức Thịnh - Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi, Chánh Văn phòng Thường trực Chỉ huy phòng, chống thiên tai tỉnh cho biết: “Những năm gần đây, Hà Tĩnh liên tiếp chịu tác động của bão mạnh, mưa lớn cực đoan và ngập lụt kéo dài, gây thiệt hại nặng nề về người, tài sản và hạ tầng. Điều đó cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực chủ động phòng ngừa, ứng phó thiên tai”.
Quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Trung ương, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã sớm ban hành các chỉ thị, kế hoạch về công tác phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn. Điểm nhấn trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo là sự quyết liệt, sâu sát với phương châm “phòng hơn chống”.
Ngay từ những tháng đầu năm 2026 - trước thời điểm bước vào mùa mưa bão, ban chỉ huy phòng thủ dân sự các cấp từ tỉnh đến cơ sở đã được kiện toàn. Kịch bản ứng phó với từng cấp độ rủi ro thiên tai, từng loại hình thiên tai cụ thể được xây dựng chi tiết, sát với đặc điểm địa hình của từng thôn, tổ dân phố, xã, phường.
Sự quyết liệt ấy còn thể hiện rõ qua những cuộc kiểm tra, chỉ đạo công tác phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tại các địa phương trên toàn tỉnh từ các đoàn công tác do UBND tỉnh tổ chức.
Kinh nghiệm thực tiễn từ những mùa mưa bão trước cho thấy, khi thiên tai chia cắt giao thông, thông tin liên lạc bị gián đoạn, lực lượng tại chỗ chính là “cứu cánh” kịp thời nhất. Do đó, Hà Tĩnh đặc biệt chú trọng phát huy phương châm “4 tại chỗ” (chỉ huy tại chỗ; lực lượng tại chỗ; phương tiện, vật tư tại chỗ; hậu cần tại chỗ) trong công tác phòng, chống thiên tai.
Không chỉ dựa vào sức người, Hà Tĩnh đang từng bước hiện đại hóa công tác phòng chống thiên tai thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin. Các trạm đo mưa tự động, hệ thống camera giám sát tại các hồ đập lớn được đầu tư lắp đặt và kết nối dữ liệu trực tiếp về trung tâm điều hành.
Hệ thống tin nhắn cảnh báo qua SMS và mạng xã hội Zalo đã được cấp ủy, chính quyền địa phương áp dụng hiệu quả. Khi có bản tin dự báo bão, lũ hay các cảnh báo thời tiết, tin nhắn sẽ được đồng loạt gửi đến điện thoại của người dân, kèm theo các khuyến cáo an toàn cụ thể. Điều này giúp rút ngắn tối đa thời gian từ lúc nhận cảnh báo đến lúc người dân thực hiện các biện pháp ứng phó.
Song song với đó, công tác quy hoạch, đầu tư xây dựng, nâng cấp hệ thống đê điều, hồ đập, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá cũng được tỉnh đặc biệt quan tâm, tranh thủ các nguồn lực từ Trung ương và địa phương. Các dự án tái định cư, đưa người dân ra khỏi vùng nguy cơ cao về sạt lở đất cũng được chính quyền địa phương tập trung thực hiện, giúp người dân an tâm mỗi mùa mưa bão.
Trong bối cảnh thiên tai ngày càng cực đoan, khó dự báo, việc chủ động phòng ngừa, nâng cao năng lực ứng phó từ sớm, từ xa không chỉ là yêu cầu cấp bách mà còn là giải pháp căn cơ để bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân, giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm phát triển bền vững.
Năm 2025, Hà Tĩnh là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề của thiên tai. Trên địa bàn đã chịu tác động trực tiếp của các cơn bão số 5, số 6 và đặc biệt là bão số 10 với cường độ rất mạnh, sức gió cấp 10–11, giật cấp 13–14; cùng với đó là 12 đợt mưa lớn diện rộng, nhiều đợt lũ lớn, ngập lụt kéo dài tại khu vực phía Nam tỉnh và vùng hạ du hồ Kẻ Gỗ.
Tổng thiệt hại ước tính gần 11.000 tỷ đồng; 9 người chết, 74 người bị thương; hàng trăm nghìn nhà dân và nhiều công trình hạ tầng thiết yếu bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Trước tình hình đó, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự hỗ trợ của các bộ, ngành Trung ương và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, Hà Tĩnh đã tập trung cao độ triển khai các giải pháp ứng phó theo phương châm “4 tại chỗ”, huy động tối đa lực lượng, phương tiện, tổ chức sơ tán hơn 18.000 hộ dân với trên 42.000 người đến nơi an toàn, qua đó giảm thiểu tối đa thiệt hại về người trong các cơn bão lớn.
Sau thiên tai, tỉnh đã tập trung khắc phục hậu quả, nhanh chóng ổn định đời sống Nhân dân, phục hồi sản xuất và sửa chữa các công trình hạ tầng thiết yếu.
Từ thực tiễn ứng phó thiên tai năm 2025, Hà Tĩnh rút ra một số bài học kinh nghiệm quan trọng: phải chủ động từ sớm, từ xa; phát huy hiệu quả vai trò chỉ huy thống nhất của cả hệ thống chính trị; coi trọng công tác dự báo, cảnh báo; đồng thời lấy việc bảo đảm an toàn tính mạng người dân là ưu tiên hàng đầu.
