Theo ngành chuyên môn, thuốc diệt cỏ hiện có 2 nhóm chính là thuốc chọn lọc và thuốc không chọn lọc. Trong đó, thuốc diệt cỏ chọn lọc có tính đặc hiệu cao và phù hợp nhất để loại bỏ một loại cây cụ thể mà không tiêu diệt các loại cây khác. Còn thuốc diệt cỏ không chọn lọc (thường gọi là thuốc cỏ cháy) có khả năng tiêu diệt toàn bộ thực vật mà chúng tiếp xúc.
Do có khả năng diệt cỏ nhanh, giúp giảm công lao động và chi phí sản xuất nên một số người đã lựa chọn sử dụng thuốc cỏ cháy để phun trên bờ ruộng, bờ mương, đất sản xuất cây màu…
Việc sử dụng thuốc diệt cỏ không chọn lọc tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe con người và môi trường. Người dân có thể bị phơi nhiễm hóa chất khi tiếp xúc qua da, hít phải hoặc sử dụng thực phẩm chứa dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; đồng thời làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến hệ sinh thái đất, làm suy giảm sự đa dạng của các quần thể vi sinh vật và phá vỡ cân bằng tự nhiên trong môi trường canh tác.
Theo Sở NN&MT, toàn tỉnh hiện có 391 cơ sở được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán thuốc bảo vệ thực vật (BVTV). Tuy nhiên, bên cạnh nhiều cơ sở chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật, vẫn còn một số cửa hàng chưa thực hiện đầy đủ quy định trong hoạt động kinh doanh thuốc BVTV, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và môi trường.
Trước thực trạng này, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã chỉ đạo Sở NN&MT, Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi chủ động ban hành các văn bản hướng dẫn về quản lý nhà nước, sử dụng thuốc BVTV an toàn, hiệu quả; đặc biệt siết chặt việc buôn bán và sử dụng thuốc cỏ cháy.
Ngay từ đầu vụ hè thu, các đoàn kiểm tra của Sở NN&MT đã đồng loạt ra quân, trực tiếp kiểm tra tại nhiều cơ sở kinh doanh thuốc BVTV trên địa bàn tỉnh; đồng thời yêu cầu cơ sở ký cam kết chấp hành đầy đủ các quy định trong hoạt động buôn bán thuốc BVTV, đặc biệt là thuốc cỏ cháy.
Anh Hoàng Kiều Hưng - đại diện Cơ sở kinh doanh thuốc BVTV Hoàng Văn Năng (xã Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh) cho biết: “Chúng tôi thực hiện nghiêm các quy định trong buôn bán thuốc bảo vệ thực vật, chỉ kinh doanh các loại thuốc nằm trong danh mục được phép sử dụng tại Việt Nam; niêm yết giá bán, lập sổ theo dõi việc mua bán thuốc đầy đủ. Đối với thuốc cỏ cháy, cơ sở đều hướng dẫn cụ thể vị trí được phép sử dụng và ghi chép đầy đủ thông tin người mua theo quy định”.
Đoàn kiểm tra làm việc tại một cơ sở kinh doanh thuốc BVTV trên địa bàn xã Hương Khê.
Thời gian qua, nhiều địa phương ở Hà Tĩnh đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tổ chức cho các cơ sở kinh doanh và người dân ký cam kết chấp hành đúng quy định trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Đến nay, toàn tỉnh đã tổ chức khoảng 50 lớp tuyên truyền, tập huấn với khoảng 5.000 lượt người tham gia. Một số địa phương triển khai hiệu quả gồm: Đức Minh, Đức Thịnh, Đức Quang, Mai Hoa, Cẩm Bình, Cẩm Duệ, Yên Hòa, Hà Huy Tập, Thạch Lạc, Trần Phú, Thạch Khê…
Chị Hoàng Thị Phượng - Phòng Kinh tế, UBND xã Cẩm Xuyên cho biết: “Ngay từ đầu vụ sản xuất, địa phương đã tổ chức tuyên truyền bằng văn bản, qua hệ thống truyền thanh, triển khai về tận các bí thư, thôn trưởng và người dân về các quy định sử dụng thuốc cỏ cháy đúng quy định”.
Không chỉ dừng ở tuyên truyền, một số địa phương đã tiến hành xử lý các trường hợp sử dụng thuốc cỏ cháy sai quy định. Tại xã Cẩm Bình, vừa qua, chính quyền địa phương tổ chức làm việc với 1 hộ dân phun thuốc cỏ cháy trên bờ ruộng tại thôn Trung Nam.
Ông Nguyễn Trường Giang - Phó Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Cẩm Bình cho biết: “Tại buổi làm việc, chúng tôi đã yêu cầu gia đình thực hiện nghiêm các biện pháp khắc phục hậu quả; ký cam kết không tái diễn vi phạm và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo đúng hướng dẫn. Đồng thời, giao các bộ phận chuyên môn tăng cường công tác tuyên truyền, kiểm tra, kịp thời tham mưu xử lý các trường hợp vi phạm nhằm bảo vệ môi trường và sức khỏe Nhân dân”.
Bà Hồ Thị Thủy - Trưởng phòng Bảo vệ thực vật, Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi (Sở NN&MT) cho biết: “Đối với các loại thuốc diệt cỏ không chọn lọc nằm trong danh mục được phép lưu hành, việc kinh doanh không bị cấm nhưng phải sử dụng đúng quy định. Người bán thuốc cỏ cháy bắt buộc phải hướng dẫn cụ thể các vị trí được phép phun cho người mua và chỉ bán cho những người cần phun tại những vị trí được phép. Bên cạnh đó, ngành chuyên môn khuyến cáo người dân sử dụng thuốc BVTV theo nguyên tắc “4 đúng”: đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng đối tượng và đúng thời điểm".
Việc siết chặt quản lý thuốc cỏ cháy không chỉ nhằm hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần thay đổi thói quen sản xuất, hướng tới nền nông nghiệp an toàn, bền vững hơn.
