Sáng 30/11, xã Cương Gián, huyện Nghi Xuân tổ chức lễ giỗ nhân 559 năm ngày mất của Thái sư Cương quốc công Nguyễn Xí tại di tích lịch sử - văn hóa quốc gia đền thờ Nguyễn Xí ở thôn Song Nam.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Báu Hà, lãnh đạo huyện Nghi Xuân cùng bà con nhân dân xã Cương Gián tham dự.
Thái sư Cương quốc công Nguyễn Xí quê gốc ở làng Động Gián, nay là xã Cương Gián, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Ông sinh năm Đinh Sửu 1397, tại làng Thượng Xá, huyện Chân Phúc, nay là xã Nghi Hợp, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Ông mất năm 1465, được an táng ngay tại quê nhà, ngày giỗ được tổ chức vào 30 tháng 10 âm lịch.
Trong số đại công thần dưới chế độ phong kiến Việt Nam nói chung, triều đại Lê sơ nói riêng, Thái sư Cương quốc công Nguyễn Xí là vị công thần đầu tiên được định danh là người hai lần khai quốc.
Với công lao hiển hách, Thái sư Cương quốc công Nguyễn Xí đã được giao giữ các chức vị, tước vị cao hàng đầu dưới 4 triều đại Lê sơ. Ông được lập đền thờ theo chế độ "’Quốc tạo” và “Quốc tế” được phong Thượng thượng đẳng tôn thần.
Sau khi ông mất, đền thờ được lập ở nhiều nơi, trong đó nhiều nhất là tại quê làng Thượng Xá, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An và quê gốc là Động Gián, nay là xã Cương Gián, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.
Ở huyện Nghi Xuân hiện có 5 đền thờ liên quan đến Cương quốc công Nguyễn Xí. Trong đó có 1 di tích đã được công nhận cấp quốc gia, 4 di tích cấp tỉnh tại các xã Cương Gián, Cổ Đạm và Xuân Liên.
Hàng năm, vào ngày 30/10 âm lịch, tại đền thờ Thái sư Cương quốc công Nguyễn Xí ở xã Cương Gián, chính quyền địa phương và bà con nhân dân tổ chức lễ giỗ trang nghiêm, thành kính để tưởng nhớ về một bậc anh hùng kiệt xuất của dân tộc để lại tiếng thơm cho hậu thế muôn đời.
