Khu đất màu rộng hơn 45 héc-ta ở xã An Dũng nằm trên địa phận 3 thôn gồm: Long Hoà, Long Thành, Hữu Chế. Theo chính quyền địa phương, đây là phần đất để canh tác nông nghiệp (trước đây chuyên trồng lạc) nhưng người dân ít canh tác, gây lãng phí tài nguyên đất.
Qua tìm hiểu, khu đất màu rộng hơn 45 héc-ta này thuộc quyền sở hữu của hơn 700 hộ dân, người nhiều nhất hơn 500m2, người ít nhất gần 100m2. Diện tích rộng, đông người sở hữu kéo theo phương thức sản xuất manh mún từ xưa tới nay.
“Trước đây, chỉ khoảng 50% diện tích đất được người dân tận dụng trồng lạc, ngô; phần còn lại bị bỏ hoang, cỏ dại mọc um tùm, trở thành bãi chăn thả trâu bò. Nhờ sự vận động của chính quyền địa phương trong việc trồng sắn, diện tích đất bỏ hoang đã giảm đáng kể trong hai năm qua, hiện chỉ còn hơn 10 héc-ta chưa được khai thác”, ông Lê Xuân Phương – Trưởng thôn Long Hoà (xã An Dũng) cho biết.
Chính quyền xã An Dũng từng nhiều lần đưa các giống cây trồng mới như ớt cay, dứa… nhằm khuyến khích người dân khai thác hiệu quả diện tích đất màu bỏ hoang, song bà con lại không mấy mặn mà. Hai năm qua, xã đã chủ động trồng thử nghiệm hơn 1,3 héc-ta sắn lấy tinh bột để làm mô hình mẫu, tạo cơ sở vận động người dân mở rộng canh tác.
Hiện nay, bên cạnh diện tích trồng ngô, lạc, nhiều khu đất từng bị bỏ không đã được phủ xanh bởi những luống sắn. Tuy nhiên, do đất chỉ phù hợp với cây trồng chịu hạn, nên khi được giới thiệu các giống cây mới, nhiều hộ dân vẫn dè dặt, thậm chí từ chối tham gia.
Theo ông Lê Xuân Phương - Trưởng thôn Long Hoà (xã An Dũng), ngoài yếu tố đất đai, một nguyên nhân quan trọng khiến khu đất màu khó phát triển là do lực lượng trong độ tuổi lao động chủ yếu đã đi nước ngoài làm ăn hoặc làm việc tại các khu công nghiệp lớn. Ở địa phương chỉ còn người già và trẻ em nên rất khó để huy động nhân lực cho sản xuất nông nghiệp.
Dù không còn canh tác, nhưng khi chính quyền vận động bàn giao đất, nhiều hộ dân vẫn không đồng ý để xã triển khai dồn điền đổi thửa. Điều này gây khó khăn cho công tác quản lý và phát triển kinh tế tại khu vực.
“Theo hồ sơ, các thửa đất này thuộc quyền sở hữu của từng hộ dân. Dù chính quyền đã nhiều lần vận động các hộ không sản xuất bàn giao lại để có phương án sử dụng hiệu quả nhưng phần lớn không đồng ý. Vì vậy, việc phát triển nông nghiệp và tận dụng tài nguyên đất gặp nhiều khó khăn”, ông Phan Trung Kiên – Phó Chủ tịch UBND xã An Dũng cho hay.
Được biết, trước đây một số doanh nghiệp từng có ý thuê khu đất để đầu tư phát triển kinh tế. Tuy nhiên, do diện tích đất bị chia nhỏ cho nhiều hộ dân, phức tạp về pháp lý và thủ tục chuyển nhượng nên hầu hết doanh nghiệp chỉ khảo sát rồi rút lui.
Ngoài một số hộ vẫn duy trì trồng ngô, lạc, sắn nhằm tránh lãng phí đất đai, một số hộ dân khác đã nhanh chóng tận dụng lợi thế vị trí “mặt tiền” của khu đất rộng để cho thuê làm mặt bằng kinh doanh hoặc sử dụng vào mục đích khác.
Trên khu đất hơn 45 héc-ta còn xuất hiện nhiều điểm xây lăng mộ tự phát. Nhiều gia đình, dòng họ lợi dụng diện tích đất nông nghiệp bằng phẳng, không canh tác để làm nơi mai táng. Tình trạng bao đất, chiếm đất lập nghĩa trang theo kiểu “mạnh ai nấy làm” dẫn đến quy hoạch lộn xộn, mất mỹ quan, ô nhiễm môi trường và tranh chấp đất đai trong việc chọn vị trí.
Để khai thác hiệu quả quỹ đất màu tại xã An Dũng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, không chỉ cần sự quyết tâm và nỗ lực từ chính quyền xã trong việc xây dựng và triển khai các chính sách tập trung đất đai mà còn rất cần sự đồng thuận, ủng hộ từ người dân. Việc phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và người dân trong phát triển các loại cây trồng phù hợp sẽ là yếu tố giúp biến những diện tích đất bỏ hoang thành nguồn lực kinh tế bền vững cho địa phương.
