Sớm có phương án bảo vệ lũy đá cổ Kỳ Anh

(Baohatinh.vn) - Lũy đá cổ Kỳ Anh (Hà Tĩnh) là công trình quân sự độc đáo dưới thời Trịnh – Nguyễn phân tranh. Tuy nhiên, trải qua sự tàn phá của thiên nhiên, tác động của con người nên hiện nay lũy đá với kiến trúc có một không hai này đang bị xuống cấp, hư hại nghiêm trọng.

som co phuong an bao ve luy da co ky anh

Đông đảo nhân dân tham quan lũy đá cổ Kỳ Anh. Ảnh: Bá Hạnh

Lũy đá cổ nằm trên sườn phía Bắc dãy núi Hoành Sơn, kéo dài từ Đông sang Tây, vắt ngang qua địa bàn 3 xã của huyện Kỳ Anh gồm Kỳ Lạc, Kỳ Lâm, Kỳ Hoa (Kỳ Hoa nay thuộc TX Kỳ Anh). Điểm bắt đầu của lũy đá cổ là chân núi Đèo Bụt (thuộc thôn Lạc Thắng, xã Kỳ Lạc), kéo dài theo sườn núi lên đỉnh Trầm Hương, một ngọn núi nằm trong dãy Hoành Sơn hùng vĩ. Lũy đá nằm chắn ngang qua con đường thượng đạo đã có từ xa xưa, sau này trở thành QL 22, trục giao thông huyết mạch chạy từ vùng núi phía Tây của huyện Kỳ Anh sang vùng núi phía Tây của huyện Tuyên Hóa (Quảng Bình).

Theo các nhà nghiên cứu thì lũy đá cổ Kỳ Anh có từ thời Chămpa. Đến thế kỷ 17, dưới thời Trịnh - Nguyễn phân tranh, nhận thấy lũy đá này nằm ở vị trí đồi núi cao, dốc đèo hiểm trở, là địa hình phòng thủ lý tưởng để đề phòng quân đội của nhà Nguyễn từ Đàng Trong đánh ra nên chúa Trịnh Toàn đã củng cố, xây dựng thành một phòng tuyến quân sự vững chắc.

Theo kết quả nghiên cứu của Viện Khảo cổ học Việt Nam và Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (EFEO) phối hợp với Bảo tàng Hà Tĩnh cho thấy: lũy đá dài khoảng 30 km, được ghép đều đặn, vuông vức theo phương thẳng đứng bằng những phiến đá son (loại đá tự nhiên khi mài ra có màu đỏ như son) mà không sử dụng đến chất kết dính. Lũy cao hơn 3m, phía trên lũy khá bằng phẳng, nơi rộng nhất khoảng 2m và hẹp nhất là 1,2m. Dọc theo chiều dài của lũy, cứ cách khoảng 3-4m lại được trổ một lỗ hỏa hiệu kiểu dạng hình phễu, mặt trước to, mặt sau nhỏ, có thể vừa để thoát nước, vừa quan sát đánh trả kẻ địch công phá thành.

som co phuong an bao ve luy da co ky anh

Lũy đá cổ bị hư hại nghiêm trọng, cần có các giải pháp bảo tồn khẩn cấp.

Ông Nguyễn Lộc Hằng - Trưởng phòng VH-TT huyện Kỳ Anh khẳng định: Với kỹ thuật kiến trúc bậc cao, có giá trị văn hóa, lịch sử nên vào năm 2014, lũy đá cổ Kỳ Anh đã được Bộ VH-TT&DL công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Là công trình có ý nghĩa rất quan trọng trong việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, phục vụ tham quan du lịch cũng như các chương trình nghiên cứu về thành lũy cổ ở Việt Nam”.

Tuy nhiên, hiện nay, lũy đá đang bị hư hại, xuống cấp nghiêm trọng. Tại địa phận Kỳ Lạc, thực tế hiện nay thành lũy chỉ còn lại gần 500m, phần lũy còn lại nhiều đoạn đã bị trôi trượt, đổ vỡ, rạn nứt. Trước sự khắc nghiệt của khí hậu vùng thượng Kỳ Anh thì lũy đá khó chống chọi lâu dài nếu không có các giải pháp bảo vệ kịp thời.

Được biết, ngoài sự tàn phá của thiên nhiên thì lũy đá còn bị tác động từ con người, nhất là khi xây dựng đường điện 500 kV, người dân làm đất, trồng keo tràm dọc hai bên thành lũy, ít nhiều khiến thành lũy bị hư hại.

Trước tình trạng xuống cấp của thành lũy, ông Nguyễn Lộc Hằng cho biết: Hiện nay, huyện đã chỉ đạo xã Kỳ Lạc lập tờ trình xin kinh phí của trung ương và tỉnh để quy hoạch, trùng tu, bảo vệ, vì ngân sách của huyện, xã không có. Còn về nguồn xã hội hóa thì sẽ rất khó khăn.

Theo ông Nguyễn Thái Toàn - Chủ tịch UBND xã Kỳ Lạc thì sau khi đón nhận bằng công nhận lũy đá là di tích lịch sử quốc gia, chính quyền đã họp bàn để đưa ra các giải pháp bảo tồn lũy đá. Việc đầu tiên, xã sẽ tiến hành thuê tư vấn để lập quy hoạch di tích. Sau đó mua lại diện tích keo tràm dọc hai bên lũy đá với chiều dài khoảng 10-20m tính từ chân lũy trở ra, diện tích keo tràm này sẽ không được khai thác. Tuy nhiên, làm sao huy động được nguồn kinh phí để đền bù cho người dân là câu hỏi khó!

Các ngành chức năng cần kịp thời vào cuộc hỗ trợ cùng địa phương để có các giải pháp bảo tồn lũy đá độc đáo này, không để di tích thành phế tích.

Chủ đề Di chỉ - Khảo cổ

Đọc thêm

Podcast tản văn: Chạm vào mùa đông

Podcast tản văn: Chạm vào mùa đông

Có những điều tưởng đã quen thuộc, vậy mà mỗi khi trời trở lạnh, ta lại thấy nhớ. Nhớ bữa cơm nóng bên gia đình, nhớ chén nước chè xanh và những lời mẹ dặn dò mỗi khi đi xa.
Nhạy cảm… nghèo!

Nhạy cảm… nghèo!

Đôi khi, một từ ngữ vốn quen thuộc trong đời sống hằng ngày tại Hà Tĩnh cũng như nhiều tỉnh, thành có thể vô tình làm tổn thương người mà mình yêu thương.
Podcast tản văn: Chớm đông

Podcast tản văn: Chớm đông

Trong cái se lạnh đầu đông, đôi khi, chỉ một làn khói bếp, một mùi hương quen thuộc cũng đủ khiến ta nhớ về những năm tháng tuổi thơ êm đềm.
Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Mừng Ngày Văn hóa Việt Nam, các không gian văn hóa, điểm di tích trong Phố cổ Hà Nội (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) tổ chức nhiều hoạt động với quy mô lớn. Các hoạt động tập trung vào tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống như các nghề thủ công, nghệ thuật biểu diễn, thú chơi truyền thống của người Hà Nội.
Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Tình cảm thầy trò luôn là ký ức đẹp theo năm tháng. Một bông hoa giấy nhỏ bé cũng đủ gửi gắm lòng biết ơn và nỗi nhớ thương dành tặng cô giáo cũ.
Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Trên hành trình khôn lớn, tình yêu thương, sự sẻ chia và dìu dắt của thầy cô luôn là những ký ức đẹp trong lòng mỗi học trò.
Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam, các địa phương ở Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, tạo không khí vui tươi, góp phần phát huy tinh thần tương thân tương ái, gắn kết cộng đồng.
Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh là Nguyễn Mộc An và Hoàng Thu Hà cùng giành quyền góp mặt tại đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026 sau đêm Liveshow 6 diễn ra tối 8/11. Đáng chú ý, Hoàng Thu Hà nhận được sự đồng thuận của đa số thành viên Ban Giám khảo để tiếp tục hành trình tại cuộc thi, sau màn bỏ phiếu đầy kịch tính ngay trên sân khấu.
Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Hai tháng cuối năm, cỏ hồng trải màu rực rỡ ở khu vực thung lũng Vàng, suối Vàng, thảo nguyên Masara, khi thời tiết khu vực Đà Lạt cũ (Lâm Đồng) bắt đầu khô ráo và se lạnh.
Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Khi ở tuổi xế chiều, niềm vui của cha mẹ đôi khi thật giản dị. Đó là khi được quây quần bên mâm cơm gia đình, được cảm nhận sự quan tâm của những người thân yêu.
Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao từ tỉnh đến cơ sở, góp phần khơi dậy niềm tự hào truyền thống, lan tỏa các giá trị văn hóa quê hương trong đời sống cộng đồng.
Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Với tác giả Nguyễn Bá Thuyết, người con Hà Tĩnh đã xa quê gần 45 năm, quê hương vẫn là miền ký ức sâu nặng. Đôi khi, chỉ một làn gió lạnh đầu mùa cũng đủ gợi về mái nhà xưa.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!