Giờ học ngoại khóa tại Trường Tiểu học Cương Gián 1 (xã Cổ Đạm) thật đặc biệt khi có sự tham gia giảng dạy của Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Trọng Tuấn. Là người thuộc thế hệ nghệ nhân gạo cội, bằng tâm huyết và tình yêu đặc biệt với dân ca, ví giặm, nghệ nhân Trọng Tuấn đã truyền cảm hứng, niềm đam mê đến với các bạn nhỏ.
Được nghệ nhân trực tiếp giảng dạy, tỉ mỉ sửa từ tiết tấu cho đến những câu luyến láy, nhả chữ, các em học sinh háo hức hòa mình trong từng lời ca, giai điệu. Những ánh mắt say mê, những đôi môi rộn ràng ngân nga theo nhịp điệu cho thấy dân ca không hề xa lạ với thế hệ trẻ, khi được truyền dạy và cảm nhận bằng cả trái tim.
Em Hoàng Quỳnh Trâm Anh (lớp 5E, Trường Tiểu học Cương Gián 1) chia sẻ: Em cảm thấy rất vui và ý nghĩa khi được nghệ nhân Trọng Tuấn giảng dạy, tập hát dân ca ví, giặm; từ đó giúp em hiểu hơn về từng làn điệu và thêm yêu những câu hát của quê hương.
Tại Trường THCS Nguyễn Trãi (xã Tiên Điền), nhà trường đã thành lập câu lạc bộ dành cho các học sinh có năng khiếu, sở trường và niềm yêu thích các làn điệu dân ca. Đều đặn mỗi tháng, câu lạc bộ tổ chức sinh hoạt, các cô giáo đã lựa chọn tập cho các thành viên những tiết mục mới với nội dung và tiết tấu phù hợp với lứa tuổi. Với niềm yêu thích làn điệu dân ca và sự hướng dẫn của thầy cô giáo, các thành viên trong CLB ngày càng tiến bộ, thuộc nhiều làn điệu và tham gia không ít sân chơi ý nghĩa dành cho lứa tuổi học trò.
Từ câu lạc bộ dân ca ví, giặm trong trường học đã phát hiện và bồi dưỡng nhiều tài năng nhí, góp phần lan tỏa, trao truyền di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Thầy giáo Nguyễn Trọng Thọ - Phó Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Trãi cho biết: “Phong trào hát dân ca ví, giặm đã được thầy cô và học trò nhà trường lan tỏa từ rất lâu thông qua các cuộc thi, các chương trình văn nghệ. CLB dân ca ví, giặm của nhà trường đi vào hoạt động được 2 năm nhưng đã thu hút đông đảo sự tham gia của các em học sinh. Điều này cho thấy sức cuốn hút và những giá trị của dân ca vẫn mang ý nghĩa đặc biệt đối với các em học sinh”.
Trên quê hương của Đại thi hào Nguyễn Du, nơi từng lời ru, câu hát ngọt ngào của bà, của mẹ đã thấm vào tuổi thơ bao thế hệ, để rồi những giai điệu ấy vẫn tiếp tục ngân vang trong từng lớp học hôm nay.
Với mong muốn giúp học sinh không quên những điệu hò, câu ví truyền thống của quê hương, nhiều năm qua, các trường học đã tổ chức rất nhiều hoạt động ý nghĩa và hấp dẫn. Các câu lạc bộ dân ca ví, giặm được thành lập thành nơi các bạn nhỏ được thể hiện năng khiếu và niềm đam mê. Những hoạt động đó không chỉ giúp các bạn thêm yêu nghệ thuật truyền thống, mà còn góp phần nuôi dưỡng tâm hồn, dạy các em biết trân trọng những giá trị văn hóa mà ông cha để lại.
Cô giáo Nguyễn Thị Thu Hiền - Tổng phụ trách Đội trường Tiểu học Cương Gián 1 cho biết: “Nhà trường đã lồng ghép dạy nội dung dân ca thông qua những tiết học âm nhạc, những buổi học ngoại khóa, tập luyện các tiết mục dân ca cho các chương trình văn nghệ chào mừng những ngày lễ lớn như 20/11, ngày khai giảng... với mong muốn dân ca ví, giặm thấm dần, thấm sâu và giúp các em học sinh nơi đây thêm yêu và hiểu những giá trị truyền thống tốt đẹp”.
Thời gian qua, thực hiện Công văn 5215 của Bộ GD&ĐT và các nghị quyết của HĐND tỉnh Hà Tĩnh về bảo tồn di sản, nhiều trường học đã tích cực đưa dân ca ví, giặm vào chương trình giáo dục địa phương. Đặc biệt, việc các nghệ nhân về với từng trường trao truyền từng lời ca, câu hát không chỉ là cách để lan tỏa dân ca ví, giặm trong giới trẻ mà đã trở thành sân chơi hấp dẫn, giúp các bạn thêm yêu âm nhạc truyền thống, tự tin thể hiện mình và khám phá những tài năng tiềm ẩn trong chính bản thân, qua đó, các nghệ nhân cũng phát hiện những hạt nhân năng khiếu để trao truyền di sản của cha ông.
Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Trọng Tuấn không giấu nổi sự phấn khởi khi Bộ GD&ĐT có hướng dẫn về việc mời các nghệ nhân, nghệ sỹ về với các trường học tham gia các hoạt động giáo dục trong trường phổ thông, truyền dạy các giá trị tốt đẹp, hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện về đức – trí – thể – mỹ. Điều này cũng là cách để các nghệ nhân được trao truyền và tìm kiếm những hạt nhân có năng khiếu với dân ca trong tương lai.
Có thể nói, việc đưa dân ca ví, giặm vào trường học không chỉ giúp các bạn nhỏ thêm yêu lời ca tiếng hát quê hương, mà còn vun đắp trong các em tình yêu văn hóa, lòng tự hào dân tộc. Đó chính là cách những hạt mầm dân ca được ươm lên để mai này tiếp tục nở hoa trên mảnh đất giàu bản sắc văn hóa.
