Vào năm 1967, cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ đã lan rộng ra toàn miền Bắc, cả nước đang tập trung kháng chiến để giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Mặc dù trong muôn vàn khó khăn, Ty Văn hóa Hà Tĩnh (nay là Sở VH-TT&DL) lúc đó vẫn tập trung mọi nguồn lực để xây dựng Bảo tàng Hà Tĩnh ở xã Vĩnh Lộc, huyện Can Lộc, nay là xã Gia Hanh.
Bảo tàng Hà Tĩnh được xây dựng trên một vùng đất rộng nằm ngoài bìa làng trên trục đường giao liên đi vào Ngã ba Đồng Lộc. Toàn bộ khuôn viên có cây xanh che phủ, khe suối chảy quanh, trước khi vào thăm bảo tàng phải đi qua một chiếc cầu gỗ nhỏ. Toàn bộ hệ thống bảo tàng có 4 ngôi nhà cấp bốn, 5 gian, cột gỗ, trát xuy (đất cát và vôi), mái lợp lá cọ. Mặc dù đang chiến tranh, nhưng Bảo tàng Hà Tĩnh thời kỳ đó đã có hàng nghìn hiện vật, tài liệu, tranh tượng, phù điêu.
Trong số đó có nhiều hiện vật rất quý như: “Hịch Cần Vương của Vua Hàm Nghi” kêu gọi các sĩ phu đứng lên chống Pháp; súng đạn tự chế của nghĩa quân Phan Đình Phùng, Cao Thắng; cuốn “Chính cương vắn tắt của Đảng”; tác phẩm “Đường Kách Mệnh” của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc; báo chí in ấn bí mật, cờ đỏ búa liềm thời kỳ Xô viết Nghệ Tĩnh; xe đạp thồ trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Xác máy bay và mũ phi công Mỹ bị quân dân Hà Tĩnh bắn rơi cũng được đem về phục vụ công tác tuyên truyền. Tất cả đều nguyên gốc. Các phòng được bố trí thoáng mát, lấy ánh sáng tự nhiên. Hệ thống trưng bày theo các chuyên đề, các giai đoạn lịch sử được sắp xếp chặt chẽ, theo đúng tiến trình đấu tranh dựng nước và giữ nước của người dân Hà Tĩnh.
Bảo tàng Hà Tĩnh từ lúc xây dựng đến lúc khánh thành chỉ trong vòng 4 tháng, phần vật liệu do tỉnh cung cấp, còn công sức xây dựng do Nhân dân tự đóng góp. Để hoàn thành trong một thời gian ngắn, đảng bộ và Nhân dân địa phương ở các vùng Can Lộc như: Vĩnh Lộc, Thượng Lộc, Nhân Lộc, Trung Lộc, Khánh Lộc đã huy động hàng nghìn ngày công san lấp mặt bằng, bắc cầu, làm nhà cửa, mở lối đi. Một đội ngũ cán bộ dày dạn kinh nghiệm như bác Lượng, bác Liễn, bác Phú của Phòng Bảo tàng được Ty Văn hóa Hà Tĩnh điều về để trực tiếp chỉ đạo xây dựng.
Nhiều cán bộ chuyên môn giỏi như nghệ sỹ nhiếp ảnh Phan Thoan, Từ Tiện; họa sĩ kiêm thiết kế nội thất Lê Anh Tuấn cũng được tập trung về phục chế tranh ảnh, dàn dựng trưng bày. Chị Kim Huệ đang làm giáo viên ở huyện Nghi Xuân, chị Hồng Minh của đoàn văn công Hà Tĩnh có giọng nói tốt được tuyển chọn về làm hướng dẫn viên. Đặc biệt, một số học viên khoa Bảo tàng của Trường Trung cấp văn hóa Trung ương như chị Nguyễn Thị Thu Hằng, anh Đinh Văn Biên quê Nam Hà; chị Lê Thị Kim Nụ người Thái Bình được Bộ Văn hóa cử vào tăng cường cho công tác nghiệp vụ, tuyển chọn hiện vật, dàn dựng trưng bày.
Mặc dù nằm giữa vùng trọng điểm chiến lược Ngã ba Đồng Lộc, cầu Bạng, cầu Tùng Cóc, cầu Nghèn, máy bay Mỹ ngày đêm bắn phá, thả pháo sáng, rải bom bi, nhưng sau khi khánh thành, có rất nhiều cơ quan, ban, ngành, trường học, bệnh viện, xí nghiệp đến tham quan học tập tại bảo tàng.
Mỗi ngày, Bảo tàng Hà Tĩnh đón hàng trăm lượt khách là cán bộ, Nhân dân, quân đội, thanh niên xung phong, học sinh. Nhiều đoàn viên thanh niên trước khi lên đường vào miền Nam chiến đấu đã đến bảo tàng để tuyên thề xứng đáng với truyền thống của quê hương. Nhiều tướng lĩnh quân đội như Đại tướng Chu Huy Mân, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên - Tư lệnh Đoàn 559 trước khi vào mặt trận miền Nam để chỉ đạo cuộc kháng chiến chống Mỹ đã đến thăm bảo tàng.
Bảo tàng thời gian đó cũng đã đón nhiều chính khách yêu chuộng hòa bình trên thế giới như: nghệ sĩ Jane Fonda, nhà báo quốc tế Burchett. Đặc biệt, mỗi lần quân và dân Hà Tĩnh bắn cháy máy bay Mỹ, bắt được phi công ở Thịnh Lộc - Can Lộc, Hương Khê, Hương Sơn cũng được giải về đây để chụp ảnh làm nhân chứng tố cáo những tội ác chiến tranh do đế quốc Mỹ trực tiếp gây ra.
Sau khi đất nước thống nhất, Nghệ An - Hà Tĩnh sáp nhập thành tỉnh Nghệ Tĩnh, năm 1977, Bảo tàng Hà Tĩnh chuyển dời ra TP Vinh sáp nhập với Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh và Bảo tàng Tổng hợp Nghệ An. Qua 10 năm hoạt động, Bảo tàng Hà Tĩnh trong chiến tranh đã góp phần khơi dậy tinh thần chiến đấu của lớp lớp thanh niên trước khi ra trận. Bảo tàng còn là nơi tố cáo tội ác chiến tranh và tranh thủ tình cảm của bè bạn quốc tế để ủng hộ cuộc chiến tranh chống Mỹ của Nhân dân Việt Nam. Bảo tàng đã để lại niềm tự hào và dấu ấn sâu đậm trong lòng người Hà Tĩnh, góp một phần vào công cuộc giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước ác liệt, Hà Tĩnh dẫu rất nghèo và gian khổ nhưng đã xây dựng được một bảo tàng tiêu biểu thuộc tốp đầu của các tỉnh trên toàn miền Bắc, có sức giáo dục rất cao, giới thiệu và bảo lưu được các di sản quý báu của một miền quê giàu truyền thống.
Hiện nay, trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Hà Tĩnh đã và đang bắt tay xây dựng một bảo tàng mới với quy mô rộng lớn và hiện đại. Với đội ngũ cán bộ làm công tác chuyên môn chuyên sâu; nhiều tư liệu, hiện vật quý hiếm, mong công trình sớm hoàn thành để tiếp tục khơi dậy niềm tự hào của quê hương Hà Tĩnh, đón tiếp khách trong nước và nước ngoài về thăm, học tập trong kỷ nguyên mới của đất nước.