Hà Tĩnh có một bảo tàng trong chiến tranh

(Baohatinh.vn) - Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước với muôn vàn khó khăn, Hà Tĩnh đã xây dựng được một bảo tàng thuộc tốp đầu của các tỉnh trên toàn miền Bắc.

Vào năm 1967, cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ đã lan rộng ra toàn miền Bắc, cả nước đang tập trung kháng chiến để giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Mặc dù trong muôn vàn khó khăn, Ty Văn hóa Hà Tĩnh (nay là Sở VH-TT&DL) lúc đó vẫn tập trung mọi nguồn lực để xây dựng Bảo tàng Hà Tĩnh ở xã Vĩnh Lộc, huyện Can Lộc, nay là xã Gia Hanh.

bqbht_br_a.jpg
Một góc xã Vĩnh Lộc (cũ) nay là xã Gia Hanh, nơi Bảo tàng Hà Tĩnh được xây dựng trong chiến tranh chống Mỹ.

Bảo tàng Hà Tĩnh được xây dựng trên một vùng đất rộng nằm ngoài bìa làng trên trục đường giao liên đi vào Ngã ba Đồng Lộc. Toàn bộ khuôn viên có cây xanh che phủ, khe suối chảy quanh, trước khi vào thăm bảo tàng phải đi qua một chiếc cầu gỗ nhỏ. Toàn bộ hệ thống bảo tàng có 4 ngôi nhà cấp bốn, 5 gian, cột gỗ, trát xuy (đất cát và vôi), mái lợp lá cọ. Mặc dù đang chiến tranh, nhưng Bảo tàng Hà Tĩnh thời kỳ đó đã có hàng nghìn hiện vật, tài liệu, tranh tượng, phù điêu.

Trong số đó có nhiều hiện vật rất quý như: “Hịch Cần Vương của Vua Hàm Nghi” kêu gọi các sĩ phu đứng lên chống Pháp; súng đạn tự chế của nghĩa quân Phan Đình Phùng, Cao Thắng; cuốn “Chính cương vắn tắt của Đảng”; tác phẩm “Đường Kách Mệnh” của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc; báo chí in ấn bí mật, cờ đỏ búa liềm thời kỳ Xô viết Nghệ Tĩnh; xe đạp thồ trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Xác máy bay và mũ phi công Mỹ bị quân dân Hà Tĩnh bắn rơi cũng được đem về phục vụ công tác tuyên truyền. Tất cả đều nguyên gốc. Các phòng được bố trí thoáng mát, lấy ánh sáng tự nhiên. Hệ thống trưng bày theo các chuyên đề, các giai đoạn lịch sử được sắp xếp chặt chẽ, theo đúng tiến trình đấu tranh dựng nước và giữ nước của người dân Hà Tĩnh.

bqbht_br_a1.jpg
Lá cờ búa liềm của Nhân dân huyện Can Lộc sử dụng trong các cuộc đấu tranh 1930-1931 từng trưng bày tại Bảo tàng Hà Tĩnh thời kỳ chiến tranh.

Bảo tàng Hà Tĩnh từ lúc xây dựng đến lúc khánh thành chỉ trong vòng 4 tháng, phần vật liệu do tỉnh cung cấp, còn công sức xây dựng do Nhân dân tự đóng góp. Để hoàn thành trong một thời gian ngắn, đảng bộ và Nhân dân địa phương ở các vùng Can Lộc như: Vĩnh Lộc, Thượng Lộc, Nhân Lộc, Trung Lộc, Khánh Lộc đã huy động hàng nghìn ngày công san lấp mặt bằng, bắc cầu, làm nhà cửa, mở lối đi. Một đội ngũ cán bộ dày dạn kinh nghiệm như bác Lượng, bác Liễn, bác Phú của Phòng Bảo tàng được Ty Văn hóa Hà Tĩnh điều về để trực tiếp chỉ đạo xây dựng.

Nhiều cán bộ chuyên môn giỏi như nghệ sỹ nhiếp ảnh Phan Thoan, Từ Tiện; họa sĩ kiêm thiết kế nội thất Lê Anh Tuấn cũng được tập trung về phục chế tranh ảnh, dàn dựng trưng bày. Chị Kim Huệ đang làm giáo viên ở huyện Nghi Xuân, chị Hồng Minh của đoàn văn công Hà Tĩnh có giọng nói tốt được tuyển chọn về làm hướng dẫn viên. Đặc biệt, một số học viên khoa Bảo tàng của Trường Trung cấp văn hóa Trung ương như chị Nguyễn Thị Thu Hằng, anh Đinh Văn Biên quê Nam Hà; chị Lê Thị Kim Nụ người Thái Bình được Bộ Văn hóa cử vào tăng cường cho công tác nghiệp vụ, tuyển chọn hiện vật, dàn dựng trưng bày.

bqbht_br_a2.jpg
Đèn pin của cán bộ Huyện ủy Hương Khê dùng đi công tác ban đêm trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh những năm 1930-1931, hiện trưng bày tại Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh.

Mặc dù nằm giữa vùng trọng điểm chiến lược Ngã ba Đồng Lộc, cầu Bạng, cầu Tùng Cóc, cầu Nghèn, máy bay Mỹ ngày đêm bắn phá, thả pháo sáng, rải bom bi, nhưng sau khi khánh thành, có rất nhiều cơ quan, ban, ngành, trường học, bệnh viện, xí nghiệp đến tham quan học tập tại bảo tàng.

Mỗi ngày, Bảo tàng Hà Tĩnh đón hàng trăm lượt khách là cán bộ, Nhân dân, quân đội, thanh niên xung phong, học sinh. Nhiều đoàn viên thanh niên trước khi lên đường vào miền Nam chiến đấu đã đến bảo tàng để tuyên thề xứng đáng với truyền thống của quê hương. Nhiều tướng lĩnh quân đội như Đại tướng Chu Huy Mân, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên - Tư lệnh Đoàn 559 trước khi vào mặt trận miền Nam để chỉ đạo cuộc kháng chiến chống Mỹ đã đến thăm bảo tàng.

a5.jpg
Nghệ sĩ Jane Fonda (Mỹ) chụp ảnh cùng các xạ thủ pháo cao xạ miền Bắc Việt Nam trong chuyến thăm Việt Nam năm 1972.

Bảo tàng thời gian đó cũng đã đón nhiều chính khách yêu chuộng hòa bình trên thế giới như: nghệ sĩ Jane Fonda, nhà báo quốc tế Burchett. Đặc biệt, mỗi lần quân và dân Hà Tĩnh bắn cháy máy bay Mỹ, bắt được phi công ở Thịnh Lộc - Can Lộc, Hương Khê, Hương Sơn cũng được giải về đây để chụp ảnh làm nhân chứng tố cáo những tội ác chiến tranh do đế quốc Mỹ trực tiếp gây ra.

Sau khi đất nước thống nhất, Nghệ An - Hà Tĩnh sáp nhập thành tỉnh Nghệ Tĩnh, năm 1977, Bảo tàng Hà Tĩnh chuyển dời ra TP Vinh sáp nhập với Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh và Bảo tàng Tổng hợp Nghệ An. Qua 10 năm hoạt động, Bảo tàng Hà Tĩnh trong chiến tranh đã góp phần khơi dậy tinh thần chiến đấu của lớp lớp thanh niên trước khi ra trận. Bảo tàng còn là nơi tố cáo tội ác chiến tranh và tranh thủ tình cảm của bè bạn quốc tế để ủng hộ cuộc chiến tranh chống Mỹ của Nhân dân Việt Nam. Bảo tàng đã để lại niềm tự hào và dấu ấn sâu đậm trong lòng người Hà Tĩnh, góp một phần vào công cuộc giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước ác liệt, Hà Tĩnh dẫu rất nghèo và gian khổ nhưng đã xây dựng được một bảo tàng tiêu biểu thuộc tốp đầu của các tỉnh trên toàn miền Bắc, có sức giáo dục rất cao, giới thiệu và bảo lưu được các di sản quý báu của một miền quê giàu truyền thống.

a4.jpg
Phối cảnh Bảo tàng Hà Tĩnh mới - công trình đang được xây dựng.

Hiện nay, trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Hà Tĩnh đã và đang bắt tay xây dựng một bảo tàng mới với quy mô rộng lớn và hiện đại. Với đội ngũ cán bộ làm công tác chuyên môn chuyên sâu; nhiều tư liệu, hiện vật quý hiếm, mong công trình sớm hoàn thành để tiếp tục khơi dậy niềm tự hào của quê hương Hà Tĩnh, đón tiếp khách trong nước và nước ngoài về thăm, học tập trong kỷ nguyên mới của đất nước.

Chủ đề Đại đoàn kết - Ngày Văn hóa Việt Nam

Đọc thêm

Podcast truyện ngắn: Trong lớp học nghiêng

Podcast truyện ngắn: Trong lớp học nghiêng

Câu chuyện "Trong lớp học nghiêng" kể về tình cảm cô trò vùng cao gian khó, nơi những món quà 20/11 mộc mạc tiếp thêm động lực cho những giáo viên cắm bản.
Podcast tản văn: Chạm vào mùa đông

Podcast tản văn: Chạm vào mùa đông

Có những điều tưởng đã quen thuộc, vậy mà mỗi khi trời trở lạnh, ta lại thấy nhớ. Nhớ bữa cơm nóng bên gia đình, nhớ chén nước chè xanh và những lời mẹ dặn dò mỗi khi đi xa.
Nhạy cảm… nghèo!

Nhạy cảm… nghèo!

Đôi khi, một từ ngữ vốn quen thuộc trong đời sống hằng ngày tại Hà Tĩnh cũng như nhiều tỉnh, thành có thể vô tình làm tổn thương người mà mình yêu thương.
Podcast tản văn: Chớm đông

Podcast tản văn: Chớm đông

Trong cái se lạnh đầu đông, đôi khi, chỉ một làn khói bếp, một mùi hương quen thuộc cũng đủ khiến ta nhớ về những năm tháng tuổi thơ êm đềm.
Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Mừng Ngày Văn hóa Việt Nam, các không gian văn hóa, điểm di tích trong Phố cổ Hà Nội (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) tổ chức nhiều hoạt động với quy mô lớn. Các hoạt động tập trung vào tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống như các nghề thủ công, nghệ thuật biểu diễn, thú chơi truyền thống của người Hà Nội.
Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Tình cảm thầy trò luôn là ký ức đẹp theo năm tháng. Một bông hoa giấy nhỏ bé cũng đủ gửi gắm lòng biết ơn và nỗi nhớ thương dành tặng cô giáo cũ.
Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Trên hành trình khôn lớn, tình yêu thương, sự sẻ chia và dìu dắt của thầy cô luôn là những ký ức đẹp trong lòng mỗi học trò.
Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam, các địa phương ở Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, tạo không khí vui tươi, góp phần phát huy tinh thần tương thân tương ái, gắn kết cộng đồng.
Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh là Nguyễn Mộc An và Hoàng Thu Hà cùng giành quyền góp mặt tại đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026 sau đêm Liveshow 6 diễn ra tối 8/11. Đáng chú ý, Hoàng Thu Hà nhận được sự đồng thuận của đa số thành viên Ban Giám khảo để tiếp tục hành trình tại cuộc thi, sau màn bỏ phiếu đầy kịch tính ngay trên sân khấu.
Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Hai tháng cuối năm, cỏ hồng trải màu rực rỡ ở khu vực thung lũng Vàng, suối Vàng, thảo nguyên Masara, khi thời tiết khu vực Đà Lạt cũ (Lâm Đồng) bắt đầu khô ráo và se lạnh.
Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Khi ở tuổi xế chiều, niềm vui của cha mẹ đôi khi thật giản dị. Đó là khi được quây quần bên mâm cơm gia đình, được cảm nhận sự quan tâm của những người thân yêu.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!