Những ngày giữa tháng 11, không gian Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật số 22, phố Hàng Buồm (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) ngập tràn sắc “vàng son” của làng gỗ mỹ nghệ và sơn thếp Sơn Đồng (xã Sơn Đồng) trong triển lãm “Bóng vàng son”.
Làng nghề Sơn Đồng vừa mới gia nhập Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới và là một trong những làng nghề “nghìn tỷ” nổi tiếng ở ven đô Hà Nội.
Trung tâm của không gian trưng bày là một pho tượng Quan Âm nghìn tay nghìn mắt ngồi trên tòa sen được thếp vàng. Pho tượng tỏa sáng rực rỡ. Cùng với đó, Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội phối hợp các nghệ nhân, nhà sáng tạo trưng bày, giới thiệu nhiều pho tượng thờ khác, từ tượng Phật tam thế, các vị hộ pháp trong Phật giáo cho đến không gian trưng bày các nhóm tượng thuộc tín ngưỡng thờ Mẫu. Cũng tại đây, các nghệ nhân còn trình diễn kỹ thuật điêu khắc, tạc tượng Sơn Đồng, các kỹ thuật sơn thếp, tạo ra những màu sắc vàng son lộng lẫy có tuổi thọ hàng trăm năm.
Tham quan các sản phẩm mỹ nghệ của làng nghề Sơn Đồng, anh Lê Văn Quyết, khách du lịch Thanh Hóa không khỏi ngạc nhiên: “Đây là lần đầu tiên tôi được đứng gần các bức tượng thếp vàng đến thế. Các sản phẩm được tạo tác cầu kỳ, thể hiện sự tài hoa của người nghệ nhân. Tôi thấy nhiều vị khách đến tham quan cũng trầm trồ khen ngợi”.
Từ góc độ người gìn giữ di sản, nghệ nhân Nguyễn Viết Huân, Chủ nhiệm Chi hội Nghệ nhân, thợ giỏi làng nghề Sơn Đồng cho biết: “Thông qua chủ đề “Bóng Vàng Son”, Chi hội Nghệ nhân, thợ giỏi xã Sơn Đồng mong muốn kể với công chúng câu chuyện về bàn tay tài hoa, tâm huyết và trí tuệ của người nghệ nhân; về sắc son, ánh vàng và những giá trị văn hóa được kết tinh trong từng tác phẩm. Đây không chỉ là dịp giới thiệu những sản phẩm thủ công đặc sắc, mà còn là cơ hội đưa văn hóa làng nghề đến gần hơn với người dân Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế, mở ra cơ hội giao lưu, kết nối, hợp tác và phát triển thị trường cho các nghệ nhân, làng nghề truyền thống”.
Cùng với triển lãm “Bóng vàng son”, chào mừng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và hưởng ứng Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026; ngày 12/11, Ban quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội đem đến chuỗi các hoạt động văn hóa, nghệ thuật hấp dẫn khác trong phố cổ. Các trưng bày, triển lãm, tọa đàm đều tập trung tôn vinh những tinh hoa của nghề truyền thống, của nghệ thuật biểu diễn và những thú chơi của người Hà Nội xưa.
Tại Trung tâm Giao lưu Văn hóa phố cổ Hà Nội (số 50 phố Đào Duy Từ), chương trình “Chuyện Tuồng xưa, Chuyện Tuồng nay-Phía sau vàng son, tương lai nào cho Tuồng?” đem nghệ thuật tuồng đến gần hơn với công chúng. Tại đây công chúng được tìm hiểu lịch sử nghệ thuật Tuồng, phục trang, đạo cụ, hóa trang, âm nhạc và diễn xuất; đồng thời tổ chức tương tác, thực hành sáng tạo và giao lưu cùng nghệ sĩ.
Trong khi đó, đình Kim Ngân là nơi giới thiệu sự hội tụ của các nghề thủ công về Thăng Long-Kẻ Chợ, nổi bật là đúc đồng Đại Bái (Bắc Ninh), chế tác sừng Đô Hai (Ninh Bình) và gốm Bát Tràng (Hà Nội). Trưng bày kết hợp sản phẩm, công cụ nghề và sáng tạo đương đại; dự kiến có trình diễn kỹ thuật đúc đồng và workshop tô gốm.
Đúng với tên gọi “Nốt nhạc thanh trong lòng phố thị”, các hoạt động tại Ngôi nhà Di sản 87 Mã Mây lại khiến thời gian như “chậm” lại với không gian của một gia đình Hà Nội xưa. Trong không gian ấy, khách tham quan được thưởng thức những chén trà Việt, tìm hiểu thú uống trà, ngắm những dáng bonsai được chăm chút, tạo nên sự giao hòa giữa con người với thiên nhiên hay những chiếc lồng chim, những tác phẩm gốm, những bộ bàn ghế gỗ truyền thống…
Chính thức khai mạc từ ngày 11/11, các hoạt động văn hóa tại phố cổ Hà Nội mừng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) kéo dài đến cuối tháng 11, tạo điều kiện để công chúng “về nguồn”. Tại các địa chỉ văn hóa khác như: Đình Kim Ngân (số 42-44 phố Hàng Bạc), Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật (số 22 phố Hàng Buồm), đình Hà Vĩ (số 11 phố Hàng Hòm)... đều diễn ra nhiều hoạt động trưng bày, giới thiệu nét đẹp nghề truyền thống, hay các sinh hoạt văn hóa truyền thống khác.
Trao đổi về các hoạt động mừng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam, Ngày Văn hóa Việt Nam, Trưởng ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội Ngô Thị Thùy Dương nhấn mạnh: “Từ nhiều năm nay, Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội luôn đồng hành cùng các nghệ nhân, các làng nghề trong việc phát triển, quảng bá các ngành thủ công mỹ nghệ trong mối tương quan gắn kết của làng nghề-phố nghề. Với vai trò là đơn vị quản lý và phát huy giá trị các di tích tại khu vực, chúng tôi xác định bảo tồn di sản phải gắn liền với đổi mới phương thức tiếp cận và gia tăng trải nghiệm công chúng. Chúng tôi hướng tới xây dựng các dự án sáng tạo, đậm nét văn hóa nhưng vẫn có tính thương mại và phát triển lâu dài, các không gian trải nghiệm trưng bày-trình diễn-tương tác gắn với đời sống phố nghề, mục tiêu đưa di sản hòa cùng dòng chảy đương đại để trở thành nguồn lực phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa”.
