UBTVQH thông qua dự thảo Nghị quyết về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ chi thường xuyên. Ảnh: Đình Nam
Thay mặt Chính phủ trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội về việc ban hành nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi thường xuyên Ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2017, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết, theo khoản 11, Điều 25 Luật Ngân sách nhà nước năm 2015 quy định, Chính phủ xây dựng các nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ ngân sách trình Ủy ban thường vụ Quốc hội (UBTVQH) quyết định làm căn cứ xây dựng dự toán, phân bổ ngân sách cho các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, các cơ quan khác ở trung ương và các địa phương. Việc xây dựng các nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi thường xuyên NSNN năm 2017 là căn cứ để xây dựng dự toán, phân bổ ngân sách cho các Bộ, địa phương, tăng cường hiệu quả quản lý, nâng cao tính minh bạch trong phân bổ, sử dụng kinh phí chi thường xuyên NSNN.
Về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, dự thảo Nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định các nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi thường xuyên NSNN năm 2017 là căn cứ quan trọng, chủ yếu để xây dựng dự toán chi thường xuyên năm 2017- năm đầu của thời kỳ ổn định ngân sách 2017-2020 đối với các Bộ, cơ quan Trung ương và các địa phương; đồng thời là cơ sở trình cấp có thẩm quyền quyết định số bổ sung cân đối từ NSTW cho ngân sách địa phương, tỷ lệ phần trăm phân chia các khoản thu giữa NSTW và Ngân sách địa phương trong thời kỳ ổn định ngân sách 2017- 2020 theo quy định của Luật ngân sách nhà nước năm 2015. Đối tượng áp dụng gồm: Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, các cơ quan khác ở trung ương, các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến lập, phân bổ, chấp hành dự toán chi thường xuyên NSNN.
Về bố cục, dự thảo Nghị quyết gồm 03 Chương và 08 Điều, trong đó: Chương I: Quy định chung- Quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng. Chương II: Quy định về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên NSNN năm 2017- Quy định về nguyên tắc phân bổ dự toán chi thường xuyên NSNN năm 2017; quy định về tiêu chí, định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên NSNN đối với các Bộ, cơ quan trung ương và các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Chương III: Quy định về điều khoản thi hành- Quy định Chính phủ tổ chức và chỉ đạo các Bộ, cơ quan Trung ương và các địa phương triển khai thực hiện Nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, quy định chế độ báo cáo theo yêu cầu của các cơ quan Quốc hội; quy định giao Thủ tướng Chính phủ quy định chi tiết định mức phân bổ chi thường xuyên NSNN năm 2017; quy định về hiệu lực thi hành và giám sát việc thực hiện Nghị quyết.
Thay mặt Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Đức Hải nêu rõ, Ủy ban nhận thấy, dự thảo Nghị quyết đã bám sát nguyên tắc tăng cường sự công khai, minh bạch trong quá trình phân bổ NSNN, trên cơ sở kế thừa những tiêu chí tính theo dân số, biên chế của Quyết định số 59/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, có sửa đổi, bổ sung định mức chi theo hướng đưa tối đa các khoản chi quản lý hành chính của các bộ, ngành, địa phương vào định mức, giảm bớt một số tiêu chí bổ sung, sửa đổi tăng hệ số ưu tiên, tăng định mức để sát với yêu cầu thực tế.
Về tiêu chí biên chế xác định định mức phân bổ ngân sách cho các bộ, cơ quan trung ương: đa số ý kiến trong Ủy ban đồng tình việc dự thảo Nghị quyết tiếp tục áp dụng định mức tính bậc theo quy mô biên chế và tính theo phương pháp lũy thoái, theo cách tính này, chi thường xuyên của các bộ, cơ quan trung ương bình quân tăng khoảng 4-5% so với chi thường xuyên theo định mức thực tế năm 2016. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, tiêu chí này là chưa gắn chặt với mục tiêu tinh giản biên chế, xác định vị trí việc làm.
Về tiêu chí dân số để xác định mức phân bổ cho địa phương: một số ý kiến cho rằng, Dự thảo chưa tính đến vấn đề về tỷ lệ dân số nữ, trẻ em khuyết tật và di dân đối với các địa phương có tỷ lệ di dân lớn. Mặt khác, khi tính tổng dân số của các địa phương thì thường có sự chênh lệch giữa số liệu do cơ quan thống kê của địa phương so với số liệu tổng dân số trên toàn quốc của Tổng cục thống kê công bố, điều này là chưa hợp lý.
Về tỷ lệ tăng định mức chi, theo Tờ trình của Chính phủ: với cách tính như dự thảo, định mức chi quản lý hành chính tăng khoảng 0,75- 1,39 lần đối với các bộ; định mức phân bổ theo tiêu chí dân số tăng 1,73 lần đối với địa phương. Đa số ý kiến thành viên của Ủy ban cho rằng, mức tăng trên là khá cao, do đó đề nghị cân nhắc về tính hợp lý giữa các mức tăng và bảo đảm trong khả năng đáp ứng của nguồn lực NSNN, đồng thời cần chú trọng đáp ứng yêu cầu giảm tỷ trọng chi thường xuyên trong tổng chi NSNN. Trường hợp dự báo nguồn thu NSNN không đảm bảo chắc chắn thì cần có các phương án xây dựng định mức theo nguyên tắc tiết giảm mức chi, có thể thấp hơn so với mức chi hiện nay đối với các khoản chi hoạt động (trừ chi chính sách cho con người phải bảo đảm theo quy định của pháp luật) để chủ động trong xây dựng dự toán hàng năm và kế hoạch tài chính 5 năm.
Về hệ số bổ sung cho địa phương có điều tiết: một số ý kiến đề nghị cân nhắc việc áp dụng hệ số điều chỉnh khá cao so với mức quy định hiện hành đối với các tỉnh, thành phố có tỷ lệ điều tiết về NSTW, do đó đề nghị xem xét để thay bằng cơ chế phân chia nguồn thu giữa NSTW và ngân sách địa phương hoặc hỗ trợ có mục tiêu. Như vậy, sẽ hợp lý hơn vì hệ số điều chỉnh hiện hành không sát với tình hình và nhu cầu thực tế.
Về tính thống nhất giữa các tiêu chí: có ý kiến cho rằng, trong triển khai thực hiện, có tình tạng Trung ương quy định tiêu chí dân số là tiêu chí chính, địa phương lại quy định tính theo số học sinh trong lĩnh vực giáo dục, theo số giường bệnh, số bệnh nhân trong lĩnh vực y tế…dẫn đến chưa thống nhất. Do đó đề nghị Chính phủ lưu ý vấn đề này,cân nhắc để lựa chọn tiêu chí phù hợp và thống nhất giữa trung ương, địa phương.
Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển phát biểu tại phiên họp
Tại phiên họp, cơ bản nhất trí với nội dung đã nêu trong Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tài chính- Ngân sách, tuy nhiên, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Hà Ngọc Chiến cũng đề nghị làm rõ về tiêu chí định mức phân bổ theo 4 vùng gồm: đô thị; đồng bằng; vùng miền núi, đồng bào dân tộc ở đồng bằng, vùng sâu; vùng cao - hải đảo. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh đề nghị xem xét lại tiêu chí về dân số; nguyên tắc chi cho các đơn vị sự nghiệp công; phương án hỗ trợ cho 4 tỉnh miền Trung chịu ảnh hưởng trong vụ Formosa vừa qua; tiêu chí hoặc tỷ trọng trong định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên được xây dựng trên cơ sở biên chế, tránh việc “xin được nhiều biên chế, không giảm biên chế để xin được nhiều kinh phí”. Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Nguyễn Thúy Anh đề nghị rà soát tiêu chí phân bổ đối với các chính sách cho đối tượng nghèo.
Giải trình, tiếp thu ý kiến của các đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết, về cơ cấu ngân sách, theo dự toán năm 2016 sẽ chi cho đầu tư phát triển là 20%, chi thường xuyên là 64,7%. Năm 2017, chi đầu tư phát triển tăng khoảng 24,7% và chi thường xuyên xuống 63,9 (chưa bao gồm chi cải cách tiền lương). Theo tính toán năm 2017 và 5 năm tới, cơ bản sẽ đáp ứng yêu cầu chung là giảm chi thường xuyên, tăng chi đầu tư và tăng chi cho trả nợ.
Về tiêu chí, định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên NSNN cho các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương theo tiêu chí dân số, tiêu chí này được tính toán và lấy theo thông báo dân số dự kiến năm 2017 của Tổng cục Thống kê dưới sự nhất trí của 63 địa phương trên cả nước. Về định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên được xây dựng trên cơ sở biên chế, Bộ Tài chính thấy cần thiết bổ sung một nguyên tắc khoán cho các cơ quan hành chính, các đơn vị thụ hưởng ngân sách trong việc tự ban hành một quy chế nội bộ. Điều này tránh việc chạy theo biên chế để tăng ngân sách và thực hiện theo đúng tinh thần Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 17 tháng 4 năm 2015 của Bộ Chính trị về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.
Về định mức phân bổ chi các đơn vị sự nghiệp công lập, Bộ Tài chính dự kiến cắt bỏ việc cấp ngân sách trực tiếp cho các đơn vị sự nghiệp công lập, có thể theo 100%, có thể theo lộ trình phần trăm sau đó chuyển phần ngân sách đó sang cho các đối tượng thụ hưởng. Vì vậy, dự thảo Nghị quyết có thể giao cho Chính phủ quy định triển khai vấn đề này. Về định mức phân bổ chi đối với 4 tỉnh miền Trung, Bộ Tài chính đã có phương án tính toán vấn đề này. Về tiêu chí phân bổ theo 4 vùng, các tỉnh vùng sâu, vùng xa…sẽ có các tiêu chí bổ sung.
Sau khi nghe ý kiến giải trình bổ sung của Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng, với 100% thành viên tham gia biểu quyết tán thành, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã nhất trí thông qua về mặt chủ trương đối với dự thảo Nghị quyết về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ chi thường xuyên.
Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển đề nghị Ủy ban Tài chính- Ngân sách chủ trì và phối hợp với Bộ Tài chính, Ủy ban Pháp luật, Tổng thư ký Quốc hội hoàn thiện cả nội dung và kỹ thuật của dự thảo Nghị quyết; trình xin ý kiến Ủy ban thường vụ Quốc hội trước khi trình Chủ tịch Quốc hội ký ban hành.
Hôm nay (14/9), buổi sáng, Ủy ban thường vụ Quốc hội sẽ cho ý kiến về dự án Luật quản lý ngoại thương; buổi chiều, Ủy ban thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật đấu giá tài sản.
